Người tuổi Ngọ theo sách cổ: nhiệt, nhanh, thích tự do

Người tuổi Ngọ là người sinh năm âm lịch có chi Ngọ, gần đây là 1978, 1990, 2002, 2014, 2026. Ngọ thuộc Hoả, tháng Năm âm lịch có Hạ Chí, phương chính Nam. Sách cổ coi Ngọ là đỉnh dương, chỗ Hoả vượng nhất; nhưng cũng chính ở Ngọ một hào âm bắt đầu sinh. Ngọ đối thẳng với Tý: Tý Ngọ xung là trục Bắc – Nam của cả vòng chi.

Con ngựa và chữ "trưa"

Con ngựa gắn với tuổi Ngọ ở mọi nước dùng con giáp. Hình ảnh ngựa chạy, nhanh, khoẻ, không chịu buộc đã thành lớp phủ quen thuộc: tuổi Ngọ nhiệt tình, nóng tính, thích tự do.

Nhưng chữ Ngọ còn sống trong tiếng nói hằng ngày theo một cách ít ai để ý: "chính ngọ", "giờ ngọ" là giữa trưa. Giờ Ngọ từ 11 đến 13 giờ, lúc mặt trời lên cao nhất, bóng người ngắn nhất. Tháng Ngọ là tháng Năm âm lịch, có ngày Hạ Chí, ngày dài nhất năm. Phương Ngọ là chính Nam, nơi mặt trời đứng lúc trưa khi nhìn từ lưu vực Hoàng Hà, nơi hệ can chi thành hình. Ba lớp giờ, tháng, phương cùng chỉ một ý: đỉnh của sáng và nóng. Những nét "nhiệt, nhanh" của tuổi Ngọ suy được từ đó trước khi cần tới con ngựa.

Ngọ trong vòng địa chi: đỉnh dương, mầm âm

• Tháng Ngọ là tháng Năm âm lịch, có tiết Mang Chủng và Hạ Chí. Trong mười hai quẻ chỉ mùa, tháng Ngọ ứng quẻ Cấu: năm hào dương ở trên, một hào âm vừa xuất hiện ở dưới cùng.
• Giờ Ngọ từ 11 đến 13 giờ.
• Phương Ngọ chính Nam (180 độ trên la kinh), quẻ Ly.
• Hành: Hoả. Can tàng trong Ngọ có Đinh Hoả là chính, kèm Kỷ Thổ.

Chi tiết quẻ Cấu là chỗ sâu nhất của chữ Ngọ. Tháng Tỵ trước đó là quẻ Càn, sáu hào đều dương. Sang Ngọ, đúng lúc nắng gắt nhất, ngày dài nhất, thì một hào âm đã nhú ở dưới. Từ Hạ Chí, ngày bắt đầu ngắn lại. Sách gọi đó là dương cực thì âm sinh.

Tý Ngọ xung: trục Bắc – Nam của vòng chi

Mười hai chi chia thành sáu cặp xung, mỗi cặp đứng đối diện trên vòng. Trong sáu cặp, Tý – Ngọ là cặp "thẳng" nhất:

Hai quẻ Phục và Cấu là ảnh soi của nhau: Tý là nơi dương bắt đầu giữa lúc âm cực, Ngọ là nơi âm bắt đầu giữa lúc dương cực. Vì vậy "xung" giữa Tý và Ngọ không chỉ là đối nghịch; đó là hai điểm xoay chiều của cả một năm.

Trục này để lại dấu trong nhiều lĩnh vực. Tiếng Hán gọi đường kinh tuyến là "Tý Ngọ tuyến"; người làm la kinh gọi trục chính Bắc – chính Nam là trục Tý Ngọ; y học cổ truyền có phép "Tý Ngọ lưu chú" theo giờ. Với người tuổi Ngọ, Tý Ngọ xung nghĩa là ở tầng chi năm, Tý là chi đối nghịch nhất; còn quan hệ giữa hai người cụ thể thì phải xem nhiều tầng khác (bài tam hợp, tứ hành xung).

Đào Hoa, Thiên Mã, Hoa Cái của tuổi Ngọ

Bản thân chi Ngọ là chỗ Đào Hoa của nhóm Tỵ – Dậu – Sửu. Còn người tuổi Ngọ, thuộc nhóm Dần – Ngọ – Tuất, theo cách an của Tử Vi Việt có Đào Hoa ở Mão, Thiên Mã ở Thân, Hoa Cái ở Tuất. Câu "tuổi Ngọ đào hoa" vì vậy là nói về chi Ngọ, không phải về sao Đào Hoa của người tuổi Ngọ; xem bài Đào Hoa, Hồng Loan, Thiên Hỷ.

Năm Bính Ngọ: một định kiến đã gây hại thật

Người Nhật có một mê tín về năm Bính Ngọ (họ gọi là năm "ngựa lửa"): con gái sinh năm ấy bị đồn là tính nóng, khắc chồng. Năm Bính Ngọ 1966, số trẻ sinh ở Nhật Bản giảm khoảng một phần tư so với năm trước, rồi tăng trở lại ngay năm sau. Nhiều gia đình đã chủ động tránh sinh con, hoặc khai lùi, khai sớm ngày sinh, chỉ vì một lời đồn về can chi.

Năm 2026 lại là năm Bính Ngọ. Câu chuyện năm 1966 là bài học rõ nhất về cái hại của việc gán số phận cho năm sinh, nhất là gán cho con gái. Can chi năm sinh là một cách gọi năm; nó không làm ai "khắc" ai.

Năm năm sinh gần nhất

Chi Ngọ đi với năm can dương: Giáp, Bính, Mậu, Canh, Nhâm. Quan hệ can chi đọc theo năm loại có gốc từ Hoài Nam Tử: can sinh chi là Bảo, chi sinh can là Nghĩa, cùng hành là Chuyên, can khắc chi là Chế, chi khắc can là Phạt.

Khoảng ngày sinh tính bằng bộ âm lịch của site theo Tết Việt Nam; can chi, nạp âm tính bằng máy và đối chiếu tay với bảng hoa giáp. Bính Ngọ 1966 lặp lại can chi, nạp âm của 2026.

Mậu Ngọ 1978 — Thiên Thượng Hoả. Chi Hoả sinh can Thổ, loại "nghĩa": nắng nung đất. Mậu là núi, đất dày, được lửa Ngọ làm khô và chắc. Nạp âm "lửa trên trời", tức mặt trời. Năm 2027 tuổi mụ 50, lứa đã qua thời "chạy", đang tìm nhịp bền hơn.

Canh Ngọ 1990 — Lộ Bàng Thổ. Chi Hoả khắc can Kim, loại "phạt": lửa rèn sắt. Canh là kim loại thô gặp lửa vượng, hình ảnh bị ép mà thành hình. Nạp âm đất bên đường, thứ đất ai cũng đi qua. Năm 2027 tuổi mụ 38, giữa đường sự nghiệp.

Nhâm Ngọ 2002 — Dương Liễu Mộc. Can Thuỷ khắc chi Hoả, loại "chế": nước trên lửa, hai đầu trục Tý Ngọ gặp nhau trong một can chi. Nạp âm cây dương liễu mềm. Năm 2027 tuổi mụ 26, giai đoạn lập nghiệp; hình ảnh nước làm dịu lửa hợp với một người cần học cách giữ nhịp.

Giáp Ngọ 2014 — Sa Trung Kim. Can Mộc sinh chi Hoả, loại "bảo": củi nuôi lửa. Lứa này năm 2027 tuổi mụ 14; đọc can chi chỉ để gợi người lớn: lửa cần củi đều, không cần đổ dầu.

Bính Ngọ 2026 — Thiên Hà Thuỷ. Can và chi cùng Hoả, loại "chuyên". Trẻ lứa này năm 2027 mới tuổi mụ 2. Không gán tính cách cho trẻ nhỏ, và càng không lặp lại định kiến năm 1966.

Tuổi Ngọ với các con giáp khác

Năm Đinh Mùi 2027, Ngọ lục hợp với chi năm và không phạm Thái Tuế. Nhưng từ Tết Mậu Thân 2028, ba tuổi Dần, Ngọ, Tuất bước vào chuỗi tam tai 2028 – 2030 (bài tam tai 2027 giải quy luật). Đọc kỹ năm 2027 ở bài tử vi 2027 tuổi Ngọ.

Sách cổ nói gì

Dịch: Ngọ là chỗ âm dương giao nhau, nên gọi là Ngọ. — Sử Ký, Luật Thư

Bình: Tư Mã Thiên không gọi Ngọ là "đỉnh dương" mà gọi là chỗ giao. Đó đúng là quẻ Cấu: dương đầy mà âm đã vào. Nét "nhiệt mà dễ hết lửa" của tuổi Ngọ, nếu có, là nét của một điểm xoay chiều, không phải của một ngọn lửa cháy mãi.

Thuyết Văn Giải Tự giảng Ngọ, đại ý: Ngọ là "ngỗ", trái ngược; tháng Năm âm khí đi ngược với dương, đội đất mà ra. Bình: hai sách cổ cùng nhấn một ý, Ngọ không phải chỗ dương một mình mà là chỗ âm bắt đầu chống lại dương.

Hoài Nam Tử, thiên Thiên Văn Huấn, đại ý: mẹ sinh con là "bảo", con sinh mẹ là "nghĩa", cùng hành là "chuyên", mẹ thắng con là "chế", con thắng mẹ là "khốn"; sách đời sau lấy can làm mẹ, chi làm con, đổi "khốn" thành "phạt". Đây là khung của bảng năm năm sinh ở trên.

Đọc cho đúng mức

• Chi năm là một trụ trong bốn. Người tuổi Ngọ sinh mùa đông, ngày Thuỷ có thể điềm tĩnh hơn mọi mô tả "nhiệt". Xem bốn con giáp của một người.
• Định kiến về năm Bính Ngọ không có cơ sở, và đã gây hại thật ở Nhật Bản năm 1966.
• Tý Ngọ xung là quan hệ chi năm. Vợ chồng tuổi Tý, tuổi Ngọ sống tốt với nhau là chuyện thường; xem bài vợ chồng xung tuổi.
• Nét chung không thay lá số. Một phần mười hai dân số không có chung một tính cách.

Việc nên làm

• Dùng sức nhanh, nhiệt vào việc cần khởi động, cần người kéo đoàn.
• Biết "Hạ Chí" của mình: sau một giai đoạn dồn sức, dành thời gian nghỉ trước khi hết lửa.
• Với người sinh tháng Một, tháng Hai dương lịch: kiểm lại ngày Tết của năm sinh, ví dụ Tết Canh Ngọ là 27/1/1990, sinh trước ngày đó là tuổi Tỵ.
• Lập lá số để biết Đào Hoa (ở Mão) và Thiên Mã (ở Thân) của mình rơi vào cung nào.

Nguồn tham khảo

• Tư Mã Thiên, Sử Ký — Luật Thư, đoạn giảng mười hai chi.
• Hứa Thận, Thuyết Văn Giải Tự — chữ Ngọ (đại ý).
• Vạn Dân Anh, Tam Mệnh Thông Hội — vòng trường sinh, lục xung (đại ý).
• Hoài Nam Tử — thiên Thiên Văn Huấn, năm loại quan hệ ngũ hành (đại ý).
• Thống kê sinh của Nhật Bản quanh năm 1966 (đại ý).
• Ngày Tết, can chi, nạp âm các năm; vị trí Đào Hoa, Thiên Mã, Hoa Cái: bộ âm lịch và bộ máy Tử Vi của aihuyenhoc.com.