Người tuổi Sửu theo sách cổ: bền bỉ và chậm mà chắc

Người tuổi Sửu là người sinh năm âm lịch có chi Sửu, gần đây là 1973, 1985, 1997, 2009, 2021. Sửu là đất ẩm lạnh của tháng Chạp, đồng thời là "kho" cất giữ hành Kim. Sách cổ vì thế gắn Sửu với sự bền, chậm, giữ của. Đó là nét chung; can và nạp âm của từng năm làm mỗi lứa một khác.

Sửu là gì trong vòng địa chi

• Tháng Sửu là tháng Chạp, tháng có hai tiết Tiểu Hàn và Đại Hàn, lạnh nhất năm. Trong mười hai quẻ chỉ mùa, tháng Sửu ứng quẻ Lâm: hai hào dương đã lên từ dưới, dương đang lớn dần nhưng mặt đất vẫn đóng băng.
• Giờ Sửu từ 1 đến 3 giờ sáng, lúc đêm sâu nhất.
• Phương Sửu là Bắc lệch Đông, thuộc cung Cấn ở góc Đông Bắc.
• Hành: Thổ âm. Nhưng là thứ Thổ ướt và lạnh, sách gọi là "thấp thổ", khác hẳn Thổ khô nóng của Mùi ở phía đối diện.

Sử Ký giảng chữ Sửu là "nữu", nghĩa là buộc, thắt nút: dương khí ở trên chưa xuống được, muôn vật bị bó lại chưa dám ló ra. Hình ảnh ấy rất hợp với cuối đông: cây cối đã tích đủ sức cho mùa xuân, nhưng còn nén lại.

Vì sao gọi Sửu là "kho Kim"

Bên trong Sửu, sách Tử Bình tàng ba can:

Mỗi hành có một vòng mười hai giai đoạn: sinh, lớn, vượng, suy rồi vào "mộ", cũng gọi là "khố" (kho). Kim sinh ở Tỵ, vượng ở Dậu, vào kho ở Sửu. Bốn chi Thìn, Tuất, Sửu, Mùi là bốn kho của bốn hành: Thìn kho Thủy, Tuất kho Hỏa, Sửu kho Kim, Mùi kho Mộc.

"Kho" vừa nghĩa là chỗ cất, vừa nghĩa là chỗ chôn, nên có hai cách đọc. Đọc tốt: thứ quý (Kim là kim loại, là của cải, là sự cứng cỏi) được giữ an toàn. Đọc chưa tốt: thứ quý bị khoá, không ai dùng được. Từ đây ra phần lớn những nét người ta gán cho tuổi Sửu:

Trâu trong làng Việt hợp với bức tranh này đến lạ: "con trâu là đầu cơ nghiệp", con vật làm việc nặng, chậm, không bỏ ruộng giữa chừng. Nhưng nhớ rằng con vật là hình ảnh đến sau; nét "bền" của Sửu suy từ chi, không phải từ con trâu.

Năm năm sinh gần nhất

Chi Sửu đi với năm can âm: Ất, Đinh, Kỷ, Tân, Quý. Quan hệ ngũ hành giữa can và chi chia theo năm loại có từ Hoài Nam Tử: can sinh chi là Bảo, chi sinh can là Nghĩa, cùng hành là Chuyên, can khắc chi là Chế, chi khắc can là Phạt.

Ngày tháng tính bằng bộ âm lịch của site theo lịch Việt Nam; can chi, nạp âm tính bằng máy và đối chiếu tay. Lứa Tân Sửu 1961, Kỷ Sửu 1949 có cùng can chi, nạp âm với 2021, 2009.

Quý Sửu 1973 — Tang Đố Mộc. Theo bảng, chi Thổ khắc can Thủy. Nhưng Quý chính là một trong ba can tàng trong Sửu, nên can có gốc ngay trong chi: bị khắc mà không bị bứng rễ. Người ta thường đọc lứa này là chịu được áp lực, quen làm trong điều kiện khó. Nạp âm gỗ cây dâu: cây chịu cắt tỉa nhiều lần mà vẫn đâm chồi. Năm 2027 lứa này 55 tuổi mụ.

Ất Sửu 1985 — Hải Trung Kim. Can Mộc khắc chi Thổ, loại "chế": cây cỏ bám rễ vào đất lạnh. Ất là cây mềm, mùa đông thì nằm chờ; nét thường được đọc là mềm bên ngoài nhưng dai, biết đợi. Nạp âm "vàng trong biển" cùng một ý: giá trị còn ẩn. Riêng năm Ất Sửu có một chuyện lịch đáng biết, ở mục dưới.

Đinh Sửu 1997 — Giản Hạ Thủy. Can Hỏa sinh chi Thổ, loại "bảo": ngọn đèn sưởi đất lạnh. Đinh lại khắc Tân, mà Tân tàng trong Sửu, nên sách Tử Bình nói Đinh Sửu là "Đinh ngồi trên kho Tài": cái mình quản lý được nằm ngay dưới chân. Nét thường được đọc là chu đáo, biết vun vén. Nạp âm nước dưới khe: nhỏ mà không cạn.

Kỷ Sửu 2009 — Tích Lịch Hỏa. Kỷ là bản khí của Sửu: can và chi cùng một thứ đất ruộng ẩm. Loại "chuyên" thuần nhất, nét Sửu đậm nhất trong năm lứa: kiên nhẫn, chậm, khó lay. Nạp âm lại là lửa sấm sét, thứ hoàn toàn ngược tính. Cặp đối lập này đáng để cha mẹ của lứa 2009 lưu ý: đứa trẻ trông điềm tĩnh có khi bùng lên rất mạnh khi bị dồn.

Tân Sửu 2021 — Bích Thượng Thổ. Chi Thổ sinh can Kim, và Sửu lại là kho của chính Kim: Tân ngồi trên chỗ cất của mình. Trong năm lứa, đây là cặp mà chi nâng đỡ can rõ nhất. Với trẻ năm, sáu tuổi, chỉ nên đọc như lời gợi: môi trường ổn định là thứ quan trọng nhất cho đứa trẻ.

Năm 1985: một tháng mà Việt Nam và Trung Hoa gọi hai tên khác nhau

Năm 1985, Tết Việt Nam rơi vào 21/1/1985, còn Tết Trung Hoa rơi vào 20/2/1985, cách nhau gần một tháng. Nguyên nhân là lịch Việt từ năm 1968 tính theo múi giờ +7, lịch Trung Hoa theo +8; chênh một giờ ấy làm hai bên xếp tháng nhuận vào hai chỗ khác nhau: lịch Trung Hoa nhuận tháng Mười năm Giáp Tý 1984, lịch Việt Nam không nhuận năm đó mà nhuận tháng Hai năm Ất Sửu 1985. Tháng nhuận đặt trước Tết hay sau Tết quyết định Tết sớm hay muộn cả tháng.

Hệ quả: một người sinh trong khoảng 21/1 đến 19/2/1985 là tuổi Ất Sửu theo lịch Việt Nam, nhưng lịch Trung Hoa vẫn ghi là năm Giáp Tý. Nếu người ấy tra một trang tử vi dịch từ sách Hoa hay dùng phần mềm theo lịch Trung Hoa, họ sẽ thấy mình "tuổi Tý". Bát Tự lại đổi năm ở Lập Xuân (đầu tháng Hai), nên người sinh trước ngày đó còn là Giáp Tý trong Bát Tự. Ba hệ, hai con giáp. Người sinh đầu năm 1985 nên biết mình đang tra theo lịch nào. Bảng các năm Tết Việt lệch Tết Trung Hoa ở bài ngày Tết các năm.

Bảng tuổi hợp, xung của tuổi Sửu

Trong Tử Vi, người tuổi Sửu có Đào Hoa ở Ngọ, Thiên Mã ở Hợi; Hoa Cái đóng ngay ở Sửu, vì Sửu là kho của nhóm Tỵ Dậu Sửu. Hoa Cái là sao của nghệ thuật, tôn giáo, sự trầm tư; cung nào có Hoa Cái thì cung ấy có màu tĩnh lặng.

Chi tiết các cặp ở bài cặp con giáp hợp nhau và tam hợp, tứ hành xung.

Sách cổ nói gì

Dịch: Sửu nghĩa là "nữu", buộc lại. — Sử Ký, Luật Thư

Tư Mã Thiên giảng tiếp, đại ý: dương khí ở trên chưa giáng xuống, muôn vật bị bó buộc chưa dám ló ra. Bình: chữ "buộc" giải thích cả mặt mạnh lẫn mặt cần giữ của tuổi Sửu. Mạnh là giữ chặt được việc, được lời hứa. Cần giữ là đừng tự buộc mình vào một cách làm cũ khi hoàn cảnh đã khác.

Dịch: Chi trường sinh sợ bị xung động, chi kho thì nên được mở. — Trích Thiên Tủy, phần Địa chi

Bình: câu này là lý do sách Tử Bình không coi Sửu – Mùi xung là chuyện xấu đơn thuần. Kho đóng thì của nằm im; gặp xung, kho mở, thứ cất bên trong mới dùng được. Đọc ra đời thường: người tuổi Sửu hay cần một cú hích từ bên ngoài để đem cái mình tích luỹ ra dùng.

Đọc cho đúng mức

• Tuổi Sửu là một chi trong bốn chi. Chi tháng sinh (mùa sinh) thường nặng ký hơn chi năm khi xét tính khí; một người tuổi Sửu sinh giữa hè có rất nhiều Hỏa. Xem bốn con giáp của một người.
• "Chậm" không phải nhận xét về năng lực. Đó là cách sách mô tả nhịp của Thổ mùa đông, không phải thước đo thông minh hay thành đạt.
• Kho Kim không có nghĩa là giàu. Sách nói về khuynh hướng giữ, cất; chuyện tiền bạc phải xem cung Tài Bạch trên lá số và đời sống thật.
• Bảng hợp xung chỉ là một tầng của việc so tuổi. Vợ chồng xung tuổi vẫn sống tốt với nhau là chuyện thường; sách cũng chỉ coi chi năm là tầng ngoài.

Việc nên làm

• Dùng sự bền của mình cho những việc cần thời gian: học một nghề sâu, nuôi một mối quan hệ, trả dần một khoản vay theo kế hoạch.
• Mỗi năm tự hỏi một lần: mình đang "cất" thứ gì mà nên đem ra dùng (một kỹ năng, một khoản tiết kiệm, một ý tưởng)?
• Người sinh từ 21/1 đến 19/2/1985: ghi rõ mình là Ất Sửu theo lịch Việt, để không tra nhầm bảng.
• Lập lá số để thấy chi Sửu của năm sinh cùng ba chi còn lại an những sao nào.

Nguồn tham khảo

• Tư Mã Thiên, Sử Ký — Luật Thư, đoạn giảng mười hai chi.
• Trích Thiên Tủy — phần Địa chi; bản có lời chú của Nhậm Thiết Tiều đời Thanh.
• Vạn Dân Anh, Tam Mệnh Thông Hội — phần luận địa chi, can tàng, vòng sinh vượng mộ (đại ý).
• Hoài Nam Tử — thiên Thiên Văn Huấn, năm loại quan hệ ngũ hành (đại ý).
• Ngày Tết Việt Nam và Trung Hoa năm 1985, can chi, nạp âm: bộ âm lịch của aihuyenhoc.com tính theo múi giờ +7 và +8.