Nhà bị công trình mới che kín phía trước: minh đường mất thì làm gì

Nhà bị công trình mới che kín phía trước là mất ngoại minh đường — khoảng trống xa trước nhà — nhưng chưa mất hết. Việc cần làm: đo xem bị che bao nhiêu, giữ nội minh đường (sân, tầng trệt) thật gọn sáng, lấy sáng và gió từ ban công, cửa sổ tầng trên, và kiểm xem nhà có thành môn dùng được trong vận 9 không.

Minh đường là gì và cái gì vừa mất

Minh đường là khoảng trống trước nhà, chỗ sách cổ coi là nơi khí tụ lại trước khi vào cửa. Người xưa chia hai lớp (bài minh đường giải thích đủ):

• Nội minh đường: khoảng sát trước cửa — cái sân, hiên, tầng trệt để xe, sảnh.
• Ngoại minh đường: khoảng trống xa hơn — lòng đường, vỉa hè bên kia, bãi đất, ao hồ, công viên, dãy nhà thấp phía xa.

Một tòa nhà mới mọc ở bên kia đường lấy đi ngoại minh đường. Nội minh đường vẫn thuộc về bạn. Phân biệt điều này giúp tránh hai phản ứng sai: hoảng như thể nhà "hết khí", hoặc bỏ mặc sân trước bừa bộn vì nghĩ "đằng nào cũng bị che rồi".

Táng Thư, đại ý, coi khí theo gió mà tan, gặp nước mà dừng; minh đường rộng thoáng là chỗ khí có chỗ đọng. Ở phố, "nước" là đường đi, khoảng trống, còn "núi" là các khối nhà cao (cách đọc của loan đầu đô thị). Một tòa cao sát mặt nhà, theo cách đọc ấy, là một quả núi mọc ngay trước cửa.

Án sơn và "bức áp": sách không ghét núi trước mặt

Đây là chỗ nhiều bài viết bỏ qua. Loan đầu không coi mọi khối cao phía trước là xấu. Một quả núi thấp vừa phải trước huyệt được gọi là án sơn — cái "bàn" đặt trước mặt — và được quý, vì nó chặn gió lùa thẳng, làm cho minh đường có giới hạn. Thứ bị kỵ là án quá cao và quá gần, gọi là "bức áp" — đè ép.

Các thầy loan đầu truyền miệng một câu, đại ý: án sơn cao không quá lông mày, thấp không dưới ngực — tính theo tầm mắt người đứng ở huyệt. Đây là lời truyền của nghề, chúng tôi chưa tìm được nguyên văn trong một sách cổ cụ thể, nên chỉ dẫn như kinh nghiệm. Nhưng nó cho một cách đo rất dễ áp vào nhà phố.

Đo xem nhà bị che bao nhiêu

Dùng ứng dụng đo độ nghiêng (thước thủy) trên điện thoại: đứng ở cửa chính, ngắm theo cạnh điện thoại lên mép mái tòa đối diện, đọc góc ngẩng. Làm lại ở cửa sổ hoặc ban công từng tầng.

Ví dụ một tòa sáu tầng, cao khoảng 20 m, ở bên kia con đường mà khoảng cách từ mặt nhà bạn tới mặt tòa ấy là 12 m:

Nếu tòa ấy lùi xa thêm, cách 20 m, góc ở tầng trệt còn khoảng 43°.

Bảng cho thấy hai điều. Một, tầng càng cao, phần trời nhìn thấy càng nhiều — khí và sáng của nhà lúc này đến từ trên, không còn từ dưới. Hai, cùng một tòa nhà, bị che "nặng" hay "nhẹ" phụ thuộc khoảng cách nhiều hơn chiều cao. Ghi lại các góc này trước và sau khi tòa nhà lên cao: đó vừa là tài liệu để thiết kế lại cách lấy sáng, vừa là căn cứ khi cần làm việc với chủ đầu tư.

Việc cần làm trước khi họ đào móng

Phần lớn thiệt hại thật của nhà bên cạnh một công trình mới không đến từ việc bị che, mà từ thi công: đào móng sâu, ép cọc, hạ mực nước ngầm làm lún, nứt nhà liền kề.

• Đề nghị chủ đầu tư và đơn vị thi công lập biên bản hiện trạng nhà bạn trước khi khởi công: chụp ảnh, đánh dấu các vết nứt sẵn có, có chữ ký hai bên và tổ dân phố. Không có biên bản này, sau này rất khó chứng minh vết nứt mới.
• Hỏi xem công trình đã có giấy phép xây dựng chưa, cao bao nhiêu tầng, khoảng lùi bao nhiêu — thông tin này có ở biển báo công trình hoặc ở cơ quan cấp phép.
• Bộ luật Dân sự 2015, Điều 174, yêu cầu chủ sở hữu khi xây dựng phải tuân theo pháp luật xây dựng và không được xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của chủ sở hữu bất động sản liền kề. Công trình xây đúng phép thì việc "bị che" thường không phải căn cứ để đòi gì; công trình sai phép, làm nứt nhà, rơi vật liệu thì có.
• Trong thời gian thi công: lưới chắn, giờ giấc, bụi, tiếng ồn — phản ánh qua tổ dân phố, có văn bản.

Lấy lại sáng và gió từ tầng trên

Khi khoảng trống phía trước dưới đất mất đi, nhà phố phải "ngẩng lên":

• Ban công, lô gia tầng trên trở thành minh đường mới. Dọn trống, để cây, mở cửa kính lớn ra ban công. Đây là chỗ đón sáng và gió chính của cả nhà.
• Cửa sổ tầng trên mở rộng hoặc thay bằng cửa kính khung mảnh để lấy nhiều sáng hơn; tầng trệt lúc này nên dùng kính mờ, rèm mỏng để vừa giữ riêng tư vừa không bít.
• Giếng trời là minh đường bên trong của nhà ống — bài giếng trời. Nhà bị che trước mà có giếng trời tốt thì vẫn sáng, vẫn thông gió nhờ hiệu ứng ống khói.
• Sân thượng nếu có thì giữ thoáng, không lợp kín toàn bộ.

Nhà bị kẹp cả hai bên bởi nhà cao là trường hợp nặng hơn, có bài riêng: nhà thấp kẹp giữa hai nhà cao. Ở chung cư thì xem bài căn hộ bị tòa khác che.

Giữ nội minh đường: thứ duy nhất còn trong tay

Ngoại minh đường mất rồi thì nội minh đường càng quan trọng. Những việc nhỏ mà hiệu quả:

• Sân trước, tầng trệt không chất đồ, không dựng xe che kín lối vào.
• Đèn sáng ở cửa và tầng trệt — nhà bị che thường tối sớm hơn hàng xóm cả tiếng.
• Mặt tiền tầng trệt sơn màu sáng để hắt lại ánh sáng ít ỏi còn lại.
• Một hai chậu cây khỏe, xanh ở hiên thay cho cảnh nhìn ra bê tông.

Thành môn: khi cửa chính không đón được gì

Huyền Không Phi Tinh có một phép dành đúng cho tình huống cửa chính "không dùng được": thành môn quyết. Gốc của nó là bảy chữ trong Thanh Nang Áo Ngữ:

Điều bí thứ sáu: cửa thành của tám nước khoá giữ chính khí. — Thanh Nang Áo Ngữ

Thẩm Thị Huyền Không Học dựng từ câu ấy một quy tắc, đại ý: hai cung kề cung hướng là thành môn; lấy sao vận bàn ở cung ấy nhập trung, bay theo âm dương nguyên long, nếu sao đương vận tới đúng cung ấy thì thành môn dùng được — miễn là ở đó có lối, có khoảng trống cho khí vào. Bài thành môn quyết có cách tính và bảng đủ 24 hướng.

Chúng tôi chạy lại phép tính bằng công cụ phi tinh của site cho nhà xây trong vận 9 (2024 – 2043), không kiêm hướng. Vài trường hợp hay gặp ở nhà phố Việt Nam:

Áp vào nhà phố có một điểm ít ai nói: với nhà ống mặt tiền 4 – 5 m, khi chia chín cung, hai cung kề cung hướng chính là hai góc của mặt tiền (bài chia cửu cung cho nhà ống). Vì vậy "dùng thành môn" ở nhà phố thường có nghĩa là: đặt cửa đi lệch về góc đắc lệnh, hoặc mở cửa sổ, ban công tầng trên ở đúng góc ấy — không phải đục một cửa hông vào tường chung với nhà bên.

Hai lưu ý. Nhà hướng Nam (Ngọ, Đinh) — rất phổ biến — xây trong vận 9 không có thành môn đắc lệnh; khi đó đừng cố tạo. Và thành môn chỉ là một phép của một nhánh, không phải định luật; muốn xem tinh bàn nhà mình thì dùng công cụ phi tinh.

Đọc cho đúng mức

Bị che phía trước là chuyện ánh sáng, gió, tầm nhìn — đo được và cải thiện được bằng thiết kế. Phần phong thủy đặt tên cho nó là "mất ngoại minh đường" hay "án sơn bức áp", nhưng không có sách cổ nào nói nhà bị che thì sẽ gặp chuyện gì cụ thể. Ai phán "bị che là tắc đường làm ăn" là đang nói ý riêng.

Các phái cũng nhìn khác nhau. Loan đầu chú ý khối cao có quá gần, quá cao so với tầm mắt không. Huyền Không xét sao: tòa cao phía trước có thể hợp với cung có sơn tinh vượng, nhưng che mất chỗ trống cho hướng tinh. Bát Trạch gần như không xét khối nhà đối diện. Một thầy đọc theo phái nào thì kết luận theo phái ấy; trộn ba phái để tìm cái xấu là cách đọc thiếu nhất quán.

Bảng thành môn ở trên là phép thường, không kiêm hướng. Nhà lệch giữa hai sơn phải tính lại theo thế quái.

Việc nên làm

• Đo góc ngẩng từ cửa chính và từng tầng tới mép mái tòa đối diện; ghi lại trước và sau khi tòa lên cao.
• Nếu tòa mới chưa đào móng: đề nghị lập biên bản hiện trạng nhà mình, có chữ ký và ảnh.
• Biến ban công, cửa sổ tầng trên thành chỗ lấy sáng, gió chính; dọn trống, mở cửa kính lớn.
• Giữ sân trước, tầng trệt gọn, sáng đèn; sơn mặt tiền màu sáng.
• Tra thành môn của nhà mình; nếu có góc đắc lệnh, ưu tiên mở cửa sổ hoặc dời cửa đi về góc ấy khi sửa nhà.
• Không treo gương, vật "đáp trả" về phía tòa nhà mới.

Minh đường nghĩa là "sân sáng". Nếu muốn một vật làm lời nhắc giữ lối vào và hiên luôn sáng khi khoảng trời phía trước đã hẹp lại, nhiều nhà chọn đèn ánh ấm, đồ men màu đỏ cam — những thứ dân gian xếp vào hành Hỏa. Phần sáng thật vẫn là bóng đèn và ô cửa.

Nguồn tham khảo

• Thanh Nang Áo Ngữ, gắn tên Dương Quân Tùng — câu "Đệ lục bí, bát quốc thành môn toả chính khí".
• Thẩm Trúc Nhưng — Thẩm Thị Huyền Không Học, mục Thành môn luận (đại ý); bảng thành môn tính bằng công cụ phi tinh của site.
• Táng Thư, gắn tên Quách Phác — thuyết khí theo gió tan, gặp nước dừng (đại ý).
• Bộ luật Dân sự 2015 — Điều 174, nghĩa vụ tôn trọng quy tắc xây dựng.