"Thủy đa Kim trầm", "Mộc đa Hỏa xí": đủ hai mươi câu phản sinh, phản khắc của ngũ hành, mỗi câu một lá số minh hoạ

Phản sinh, phản khắc là những trường hợp quan hệ sinh khắc thông thường bị đảo ngược vì một bên quá nhiều hoặc quá ít. Sách Tử Bình gom thành hai mươi câu, chia bốn nhóm: mẹ nhiều thì con bị vùi (Thổ đa Kim mai), con nhiều thì mẹ kiệt (Thủy đa Kim trầm), bị khắc quá cứng thì kẻ khắc gãy (Mộc kiên Kim khuyết), yếu gặp khắc mạnh thì tan (Kim suy ngộ Hỏa).

Bài này chép đủ hai mươi câu, giải nghĩa từng câu, và kèm cho mỗi câu một lá số Bát Tự minh hoạ do công cụ lập trụ của site chọn ra. Năm câu "sinh quá hoá hại" đầu tiên đã được bàn kỹ ở bài tương sinh, tương khắc, tương thừa, tương vũ; năm câu "vượng gặp khắc mới thành" ở bài chế hoá trong ngũ hành.

Một nguyên tắc đứng sau cả hai mươi câu

Cả hai mươi câu chỉ nói một điều: sinh khắc là quan hệ có điều kiện về lượng. Tương sinh tốt khi vừa đủ; quá thì hại. Tương khắc có hiệu lực khi kẻ khắc đủ mạnh; nếu kẻ bị khắc mạnh hơn thì khắc quay ngược. Tố Vấn đã nói ý này, đại ý: khí có dư thì lấn hành mình thắng và khinh hành vốn thắng mình; khí không đủ thì bị cả hai bên khinh lấn.

Bốn nhóm câu ứng với bốn kiểu lệch:

Cách chúng tôi chọn lá số minh hoạ

Với mỗi câu, công cụ Bát Tự của site quét các ngày sinh (năm 1965 đến 2005, các giờ trong ngày) và chọn lá số đầu tiên thoả điều kiện: nhật chủ thuộc hành được nói tới, máy chấm thân nhược hoặc hơi nhược, và hành "gây hại" chiếm khoảng 40% trở lên (nhóm 4: khoảng 35% trở lên, đồng thời hành sinh cho nhật chủ ít). Tỷ lệ là con số máy cân sơ bộ theo tàng can, chi tháng nhân đôi. Ngày sinh chỉ để minh hoạ một câu, không phải luận đoán cho người sinh ngày ấy. Ngày, can chi đã đối chiếu với phép tính số ngày Julius.

Nhóm 1: sinh nhiều hoá hại (mẹ nhiều, con vùi)

(Can in đậm là nhật chủ.) Ví dụ thứ hai cho thấy giới hạn của việc quét máy: ngoài Hoả 36% còn có Mộc 33% sinh Hoả, nên khối Hoả – Mộc cùng đè lên Kỷ Thổ; về lý thì đúng thế "Hoả đa Thổ tiêu", nhưng một thầy Bát Tự sẽ còn xét tháng Mão (Mộc vượng) trước khi kết luận.

Câu thứ ba có dị bản đáng biết: bản thông hành chép "Mộc đa Hoả xí" (lửa bốc rực), một số bản chép "Mộc đa Hoả tắc/trất" (lửa nghẹt). Bài tương sinh tương khắc đã giải vì sao cả hai đều đúng với bếp củi tuỳ sức lửa ban đầu, và theo bản "nghẹt" cho thế nhật chủ Hoả nhược. Ở đây chúng tôi chép chữ "xí" của bản thông hành và ghi kèm dị bản.

Nhóm 2: sinh quá thì kiệt (con nhiều, mẹ cạn)

Trong Bát Tự, nhóm này là thế "thực thương (con) quá nặng, thân nhược bị tiết khí": nhật chủ phải nuôi quá nhiều thứ nó sinh ra. Hình ảnh đời thường: một người tài hoa, sáng tạo nhiều mà sức không kịp, dễ kiệt.

Nhóm 3: khắc ngược (bị khắc quá mạnh, kẻ khắc gãy)

Đây chính là "tương vũ" trong ngôn ngữ Nội Kinh (kẻ bị khắc quay lại lấn kẻ khắc). Trong Bát Tự, nhóm này là thế tài quá nặng, thân nhược không gánh nổi: nhật chủ "khắc" được tài nhưng tài quá nhiều thì chính nhật chủ bị hao. Câu dân gian "tham thì thâm" là bản tiếng Việt của nhóm này.

Nhóm 4: yếu gặp khắc (đã yếu lại gặp kẻ mạnh)

Đây là "tương thừa": khắc quá mức. Trong Bát Tự, nhóm này là thế quan sát quá nặng, thân nhược: áp lực từ bên ngoài vượt sức chịu.

Hai mươi câu dùng thế nào khi đọc một lá số

1. Đừng đọc một câu đơn lẻ. Một lá số thật thường có hai, ba thế chồng lên nhau. Ví dụ nhóm 1 số hai (Kỷ Thổ) vừa có Hoả nhiều, vừa có Mộc nhiều khắc Thổ: "Hoả đa Thổ tiêu" và "Thổ suy ngộ Mộc" cùng lúc.
2. Phần trăm chỉ là bước đầu. Máy đếm lượng, nhưng Bát Tự còn xét nguyệt lệnh (sinh mùa nào), thông căn (nhật chủ có gốc ở chi không), hợp xung (chữ nào bị trói, bị xung). Một hành 40% mà bị hợp hoá đi có thể không còn nặng như vậy.
3. Câu chỉ ra bệnh, không chỉ ra thuốc. Hai mươi câu nói "chỗ nào lệch"; tìm "thuốc" (dụng thần) là bước khác, theo các phép phù ức, thông quan, điều hậu (xem dụng thần).
4. Không đem ra xem tuổi vợ chồng theo mệnh năm. Hai mươi câu nói về lượng ngũ hành trong một lá số đầy đủ tám chữ, không nói về "mệnh Kim lấy mệnh Thuỷ" theo nạp âm năm sinh.

Bạn có thể nhập ngày giờ sinh của mình để xem máy cân ngũ hành và vượng nhược sơ bộ, rồi đối chiếu với bốn nhóm câu ở trên.

🀄Lá số Bát Tự (Tứ Trụ)
Bốn trụ năm tháng ngày giờ theo tiết khí, Thập Thần, ngũ hành vượng suy.✨ Dùng thử

Sách cổ nói gì

— Các câu luận ngũ hành sinh khắc trong sách Tử Bình lưu hành

Bình: hai mươi câu xếp rất cân: bốn nhóm, mỗi nhóm đủ năm hành, câu nào cũng theo khuôn "vế thường lệ, vế đảo ngược". Hình thức ấy cho thấy đây là khẩu quyết để học thuộc, gom kinh nghiệm thành công thức, chứ không phải chứng minh. Giá trị của nó là nhắc người đọc lá số đừng bao giờ quên chữ "lượng".

Đọc cho đúng mức

• Xuất xứ: hai mươi câu lưu hành rộng trong các sách Tử Bình và thường được nói là của Uyên Hải Tử Bình; chúng tôi chưa đối chiếu được quyển, mục cụ thể trong một bản in có niên đại, và các bản có thể khác nhau đôi chữ (như "xí" và "tắc" ở câu Mộc đa Hoả).
• Lá số minh hoạ do máy chọn theo tỷ lệ ngũ hành; tỷ lệ là ước lượng sơ bộ, không thay việc luận đầy đủ.
• Hai mươi câu không phải định luật; chúng là một mô hình cân bằng theo lượng, giống lối nghĩ "cái gì quá cũng hại" (xem ngũ hành có khoa học không).
• Không dùng hai mươi câu để phán chuyện hợp hay khắc giữa hai người theo năm sinh.

Việc nên làm

• Học thuộc hai mươi câu theo bốn nhóm, mỗi nhóm một hình ảnh gia đình ở bảng đầu bài: dễ nhớ hơn học từng câu.
• Khi đọc một lá số, đếm xem hành nào quá 35 – 40%, rồi tra nhóm tương ứng, nhưng luôn kiểm thêm nguyệt lệnh và thông căn.
• Đọc tiếp chế hoá trong ngũ hành để thấy mặt kia của vấn đề: khi nào khắc lại là điều cần.

Nguồn tham khảo

• Các câu luận ngũ hành sinh khắc trong sách Tử Bình lưu hành (thường nói là của Uyên Hải Tử Bình).
• Hoàng Đế Nội Kinh — Tố Vấn, Ngũ Vận Hành Đại Luận (đại ý về thừa, vũ).
• Hai mươi lá số minh hoạ tính bằng công cụ Bát Tự của aihuyenhoc.com; can chi ngày đối chiếu bằng số ngày Julius.