Tiểu vận và lưu niên: hai cách xem một năm trên lá số tử vi và vì sao hay bị lẫn

Tiểu vận (còn gọi tiểu hạn) và lưu niên là hai cách chọn "cung của năm" trên lá số. Tiểu vận đi theo tuổi mụ của từng người: khởi ở Thìn, Tuất, Sửu hoặc Mùi tuỳ tam hợp năm sinh, nam đi thuận, nữ đi nghịch. Lưu niên đi theo năm: cung mang chi của năm đang xem, nơi đóng lưu Thái Tuế.

Tiểu vận: cung đi theo tuổi của mình

Phép an tiểu vận theo phái Việt, cũng là phép Toàn Thư chép, chỉ cần chi năm sinh và giới tính:

Mỗi năm tiểu vận bước một cung, mười hai năm trở về chỗ cũ. Cách nhớ: cung khởi là cung đối diện với chữ thứ ba của nhóm tam hợp (Dần Ngọ Tuất thì khởi ở Thìn, đối diện Tuất). Bảng tra đủ tuổi theo từng nhóm có ở bài tiểu hạn theo tuổi mụ.

Ba điều cần nhớ: tiểu vận không phụ thuộc giờ, ngày, tháng sinh, không phụ thuộc cục, và không đổi chiều theo âm dương như đại vận. Nam sinh năm Giáp hay năm Ất đều đi thuận.

Lưu niên: cung đi theo năm của trời đất

Lưu niên đơn giản hơn: năm Đinh Mùi 2027 thì cung Mùi trên lá số của mọi người là cung lưu niên, nơi đặt lưu Thái Tuế. Năm 2028 Mậu Thân thì sang cung Thân. Vị trí tuyệt đối giống hệt nhau cho cả nước; chỗ khác nhau chỉ là cung Mùi ấy trên lá số mỗi người mang tên gì (Mệnh, Quan Lộc hay Tật Ách).

Cùng với lưu Thái Tuế, can của năm còn đặt thêm lưu Lộc Tồn, lưu Kình Dương, lưu Đà La, lưu Thiên Mã, lưu Khôi Việt và lưu Tứ Hoá. Các sao này chi tiết ở bài các sao lưu theo năm.

Vì sao hai thứ này hay bị lẫn

• Tên gọi. Sách Hán gọi cung Thái Tuế là "lưu niên"; nhiều trang tiếng Việt lại dùng chữ "lưu niên" để chỉ tiểu vận, hoặc in "tiểu hạn" trong ô mà người đọc tưởng là cung năm theo nghĩa của sách Hán.
• Cả hai đều là một cung mỗi năm, cùng nhảy một bước mỗi Tết, nên nhìn qua tưởng là một.
• Lá số Việt in tiểu vận rất rõ (tên chi in trong từng cung) nhưng không in chữ "lưu niên"; người đọc sách dịch từ Đài Loan gặp chữ "lưu niên mệnh cung" thì đem áp vào ô tiểu vận.

Hệ quả thực tế: hai người cùng xem một lá số, một người nói "năm nay hạn ở Quan Lộc", người kia nói "ở Thiên Di", và cả hai đều đúng theo cách của mình.

Một quan hệ cố định ít người để ý

Tiểu vận của nam đi thuận một cung mỗi năm, lưu Thái Tuế cũng đi thuận một cung mỗi năm. Hai cung chạy song song, nên khoảng cách giữa chúng đứng yên suốt đời. Chúng tôi lập 600 lá số ngẫu nhiên bằng bộ máy của site, kết quả không có ngoại lệ:

Hai hệ quả đáng ghi: tiểu vận của nam không bao giờ trùng cung lưu Thái Tuế; và nam sinh các năm Thìn, Tuất, Sửu, Mùi có tiểu vận bị Thái Tuế xung chiếu năm nào cũng vậy. Với nhóm này, "tiểu vận gặp Thái Tuế xung" là nền cố định của lá số, không thể đọc như một biến cố riêng của năm nào.

Nữ thì khác: tiểu vận đi nghịch, Thái Tuế đi thuận, hai cung chạy ngược chiều nhau. Cứ sáu năm chúng gặp nhau một lần, ba năm sau lại đứng đối diện. Bảng tuổi mụ, tính bằng máy:

Năm tiểu vận trùng Thái Tuế, việc của bản thân và việc của hoàn cảnh dồn vào một cung, sách thường đọc là năm rõ nét. Đó là đặc điểm của lá số nữ; lá số nam không có năm như thế.

Ví dụ: lá số mẫu qua sáu năm

Lá số mẫu của chuyên mục: nữ, sinh 5 giờ 30 ngày 12/6/1992 (năm Nhâm Thân), Mệnh ở Mão. Năm Thân thuộc nhóm Thân Tý Thìn nên tiểu vận một tuổi đặt ở Tuất, nữ đếm nghịch.

Năm 2027 của người này: tiểu vận ở Tài Bạch (Thiên Đồng, Lộc Tồn), lưu Thái Tuế ở Quan Lộc (vô chính diệu, có Xương Khúc). Theo cách đọc Việt, việc tiền nong của bản thân là trọng tâm, còn nghề nghiệp là chỗ hoàn cảnh bên ngoài tác động nhiều. Hai cung Hợi và Mùi lại tam hợp nhau, nên hai mảng này kéo nhau đi. Bốn lưu hoá năm 2027 rơi vào đâu trên lá số này có ở bài Tứ Hoá năm 2027. Năm 2029 hai lớp cùng rơi vào Thiên Di: năm đáng để ý những chuyện đi xa, đổi môi trường.

Người anh song sinh (nam, cùng giờ) năm 2027 có tiểu vận ở Dậu, cung Thiên Di, đứng trước Thái Tuế ở Mùi đúng hai cung như bảng trên.

Phái nào lấy cái nào làm chính

• Sách Việt phổ thông (theo dòng Thái Thứ Lang): tiểu vận là cung chính của năm. Lưu Thái Tuế và các sao lưu được đặt lên lá số, xét xem chúng chiếu vào tiểu vận thế nào.
• Phần lớn sách Đài Loan, Hồng Kông hiện nay, nhất là dòng Tam Hợp và Trung Châu: cung lưu niên (cung Thái Tuế) được coi là "Mệnh của năm", mười hai cung được xếp lại quanh nó; tiểu vận vẫn được nhắc nhưng là lớp phụ.
• Phái Phi Tinh: dùng cung lưu niên làm Mệnh của năm, lấy can năm phi Tứ Hoá vào các cung của năm ấy (xem bài phi tinh Tứ Hoá).

Không phái nào bỏ hẳn bên kia. Khác nhau ở chỗ lấy lớp nào làm trục khi hai lớp nói hai điều khác nhau.

Sách cổ nói gì

Đại ý Tử Vi Đẩu Số Toàn Thư: tiểu hạn người sinh năm Dần, Ngọ, Tuất khởi một tuổi ở Thìn; Thân, Tý, Thìn khởi ở Tuất; Tỵ, Dậu, Sửu khởi ở Mùi; Hợi, Mão, Mùi khởi ở Sửu; nam đi thuận, nữ đi nghịch, mỗi năm một cung. — Tử Vi Đẩu Số Toàn Thư, phép khởi tiểu hạn

Bình: phép này giống hệt phép phái Việt đang dùng, nên ở tiểu vận không có tranh cãi về cách an. Tranh cãi chỉ nằm ở chỗ đặt nó nặng hay nhẹ so với cung Thái Tuế. Đáng chú ý là sách cổ cho tiểu hạn đi theo giới tính chứ không theo âm dương của can như đại vận; đây là chỗ người mới hay nhầm khi tự an tay.

Đọc cho đúng mức

• Tiểu vận và lưu niên đều nằm trong đại vận. Năm đẹp trong một mười năm khó khác với năm đẹp trong một mười năm thuận; đọc năm mà bỏ đại vận là đọc thiếu nền.
• Bảng quan hệ cố định ở trên là kết quả của phép đếm, không phải lời sách. Nó giúp tránh đọc thừa: một quan hệ có sẵn suốt đời thì không nên coi là dấu hiệu riêng của năm nào.
• Năm âm khác năm dương: tiểu vận và Thái Tuế đổi cung lúc giao thừa, không phải ngày 1 tháng 1.
• Cách đọc "tiểu vận là việc của mình, Thái Tuế là việc của hoàn cảnh" là một lối giải thích phổ biến trong giới học Việt, không phải câu chữ của sách cổ.

Việc nên làm

1. Lập lá số, ghi ra hai cột cho năm nay và hai năm tới: tiểu vận ở cung nào, lưu Thái Tuế ở cung nào.
2. Nếu bạn là nữ, tra bảng xem năm nào tiểu vận trùng Thái Tuế; đó là năm nên chuẩn bị kỹ cho mảng của cung ấy.
3. Nếu bạn là nam sinh năm Thìn, Tuất, Sửu, Mùi, bỏ qua lời đọc kiểu "năm nay tiểu vận bị Thái Tuế xung", vì nó đúng với mọi năm của bạn.
4. Khi hai người xem cho bạn nói hai cung khác nhau, hỏi lại họ đang dùng tiểu vận hay cung lưu niên.

Nguồn tham khảo

• Tử Vi Đẩu Số Toàn Thư — phép khởi tiểu hạn theo tam hợp năm sinh (đại ý).
• Vân Đằng Thái Thứ Lang — Tử Vi Đẩu Số Tân Biên (cách đọc tiểu hạn và sao lưu phái Việt).
• Bộ máy lá số Tử Vi phái Việt của aihuyenhoc.com: tiểu vận và lưu Thái Tuế của lá số mẫu 12/6/1992 (nam và nữ), năm 2025–2030; phép kiểm khoảng cách tiểu vận – Thái Tuế trên 600 lá số ngẫu nhiên và bảng tuổi trùng, xung cho nữ sinh 1990–2001.