Vì sao tử vi Việt dùng Tứ Hoá ít, còn tử vi Đài Loan xoay cả lá số quanh Tứ Hoá

Tử vi Việt theo dòng Tân Biên của Thái Thứ Lang coi Tứ Hoá là bốn sao trong hơn một trăm sao của lá số, chủ yếu là Tứ Hoá năm sinh đọc trong tam phương tứ chính. Các phái Phi Tinh ở Đài Loan biến Tứ Hoá thành xương sống: mỗi cung phát bốn hoá, cả lá số thành bốn mươi tám đường bay. Đây là hai hệ đọc, không có hệ nào "đúng hơn".

Cùng một bảng, hai địa vị

Hai bên dùng chung một nguồn: bảng Tứ Hoá theo mười can của Tử Vi Đẩu Số Toàn Thư, chỉ lệch vài ô ở can Canh và can Nhâm (xem bảng Tứ Hoá theo can). Chỗ khác không nằm ở bảng mà ở vai trò của bảng trên lá số.

Đếm trên lá số do bộ máy phái Việt của site lập ra, mỗi lá số có:

Trên nền 107 sao ấy, bốn hoá năm sinh chỉ là bốn dấu gắn lên bốn sao. Người đọc theo lối Việt phải cân bốn hoá cùng với độ sáng, Tuần Triệt, Thiên Mã, Đào Hồng, Khốc Hư, Long Phượng, vòng Thái Tuế…

Phái Phi Tinh làm ngược lại. Họ giữ khoảng hai, ba chục sao (mười bốn chính tinh, Tả Hữu, Xương Khúc, Khôi Việt, Lộc Tồn, Thiên Mã và sáu sát tinh), bỏ phần lớn tạp diệu, nhưng nhân Tứ Hoá lên: bốn hoá năm sinh, cộng thêm mười hai cung × bốn hoá = bốn mươi tám đường phi hoá. Một bên nhìn trăm sao đứng yên; một bên nhìn ít sao nhưng nhiều đường chảy.

Tử vi Việt dùng Tứ Hoá thế nào

Theo các sách Việt đi theo dòng Tân Biên, có mấy nét chung (đại ý):

• Ba hoá lành đi thành nhóm. Hoá Khoa, Hoá Quyền, Hoá Lộc hay được gọi chung là "Tam Hoá", xếp vào cát tinh, cùng hàng với Xương Khúc, Tả Hữu, Khôi Việt. Hoá Kỵ đứng riêng, đọc như một sao gây trở ngại, nặng nhẹ tuỳ sao đi cùng.
• Chủ yếu là năm sinh. Tứ Hoá gốc nằm cố định trên lá số và được đọc như mọi phụ tinh khác: ở cung nào, chiếu về đâu, hợp hay khắc với chính tinh nào.
• Đọc trong tam phương tứ chính. Hoá ngồi tại cung mạnh nhất, chiếu từ cung đối và tam hợp nhẹ hơn. Cách cục như tam kỳ gia hội, Khoa minh Lộc ám được đọc theo khung này (bài tam kỳ gia hội đếm xem thế ấy hiếm đến đâu).
• Xem hạn bằng nhiều lớp sao lưu. Năm đang xem được đọc qua lưu Thái Tuế, Tang Môn, Bạch Hổ, Khốc Hư, lưu Lộc Tồn, Kình Đà, Thiên Mã, Khôi Việt, và cả lưu Tứ Hoá theo can năm. Lá số của site in đủ các sao lưu này. Lưu Tứ Hoá chỉ là một lớp trong số đó.

Kết quả: một thầy Việt có thể đọc trọn một lá số mà chỉ nhắc Tứ Hoá vài câu, vì đã có đủ chất liệu từ các sao khác.

Phi Tinh Đài Loan xoay quanh Tứ Hoá thế nào

Các phái Phi Tinh, trong đó có nhánh Khâm Thiên, hệ thống hoá một lối đọc khác hẳn:

• Mỗi cung có can, mỗi can phát bốn hoá. Can cung an theo Ngũ Hổ Độn (bài an can mười hai cung).
• Đọc quan hệ, không đọc tính chất. Một đường "Phu Thê phi Kỵ nhập Tài Bạch" nói người bạn đời để tâm vào tiền của mình; câu hỏi chuyển từ "cung này có gì" sang "cung này đi về đâu, ai đi về nó".
• Có ngữ pháp riêng: cung ngã, cung tha, nhập, xuất, Kỵ xung, Kỵ chuyển Kỵ, tự hoá, Lai Nhân cung (bài Lộc nhập, Lộc xuất gom bốn hướng đọc).
• Đại vận, lưu niên cũng phi hoá. Can của cung đại vận cho bộ Tứ Hoá mười năm, chồng lên gốc; bài Tứ Hoá lưu niên làm mẫu ba tầng.

Với người theo Phi Tinh, bỏ Tứ Hoá đi thì gần như không còn gì để đọc.

Vì sao hai nơi đi hai đường

Phần này là cách giải thích của chúng tôi, không phải sử liệu đã kiểm.

Văn bản cho thấy phép phi hoá mới. Tử Vi Đẩu Số Toàn Thư có bảng Tứ Hoá theo can và dùng nó cho năm sinh, nhưng không có phi hoá theo can cung, không có cung ngã cung tha, không có Lai Nhân. Các phép ấy chỉ thấy trong sách và tài liệu giảng dạy ở Đài Loan từ nửa sau thế kỷ hai mươi. Theo truyền thống các phái này, chúng được truyền khẩu từ lâu; văn bản hiện còn thì chưa cho thấy điều đó.

Tử vi Việt đã định hình trước khi Phi Tinh lan rộng. Lối đọc Việt mà ta biết qua Tân Biên và các sách cùng dòng đi theo hướng Tam Hợp: nhiều sao, nhiều cách cục, thêm Tuần Triệt và một số sao an riêng. Khi Phi Tinh phát triển mạnh ở Đài Loan, sách của họ ít được dịch sang tiếng Việt trong thời gian dài; người Việt học Phi Tinh phần lớn mới qua tài liệu dịch và mạng trong mấy chục năm gần đây.

Mỗi môi trường chọn công cụ hợp với nó. Một hệ ít sao, nhiều luật như Phi Tinh dễ dạy theo lớp, dễ viết thành giáo trình từng bước. Một hệ nhiều sao như tử vi Việt dựa nhiều vào kinh nghiệm của thầy, cái "nhìn" tổng thể. Đó là chỗ khác về cách truyền nghề hơn là về đúng sai.

Một cung Phu Thê, hai cách đọc

Lá số nam, sinh 8 giờ ngày 15/9/1990 (âm lịch 27 tháng Bảy năm Canh Ngọ). Bộ máy lá số của site cho Mệnh ở Thìn có Thái Dương vượng mang Hoá Lộc, Thiên Di ở Tuất có Thái Âm miếu mang Hoá Khoa (thế Thái Dương ở Thìn, Thái Âm ở Tuất). Cung Phu Thê ở Dần (can Mậu): Thiên Đồng miếu mang Hoá Kỵ năm sinh, Thiên Lương vượng, cùng Thiên Việt, Thiên Giải, Bát Toạ, Âm Sát.

Hai câu đọc không chọi nhau. Lối Việt cho một bức chân dung; lối Phi Tinh cho một sơ đồ ai hướng về ai. Chỗ hai lối cùng chạm tới là Thiên Đồng mang Kỵ: bên này gọi là cảm xúc dễ dao động, bên kia gọi là chỗ mình để tâm. Chỗ hai hệ gặp nhau là chỗ đáng tin hơn.

Chỗ Phi Tinh nhạy với dị bản hơn

Lá số trên mang can Canh, đúng can mà bảng Tứ Hoá còn ba bản: site theo bản phái Việt và đa số phần mềm (Thiên Đồng hoá Kỵ); có bản cho Thái Âm hoá Kỵ.

• Theo bản thứ hai, Hoá Kỵ năm sinh chuyển sang Thái Âm ở Thiên Di, và đường "Mệnh phi Kỵ nhập Phu Thê" biến mất. Cả câu đọc Phi Tinh về hôn nhân phải viết lại.
• Lối đọc Việt bị ảnh hưởng ít hơn: Phu Thê vẫn có Đồng Lương miếu vượng, Thiên Việt, Thiên Giải; chỉ mất đi một sao Kỵ trong số rất nhiều sao.

Điều này đúng với mọi lá số chứ không riêng tuổi Canh. Mười can rải đủ trên mười hai cung, nên lá số nào cũng có ít nhất một cung mang can Canh và một cung mang can Nhâm. Với Phi Tinh, ít nhất ba trong bốn mươi tám đường bay (Khoa và Kỵ của cung can Canh, Khoa của cung can Nhâm) đổi theo bảng người đọc chọn, nhiều hơn nếu Canh, Nhâm rơi vào cặp cung Tý Sửu trùng can. Hệ càng dựa vào Tứ Hoá thì càng nhạy với chỗ lệch của bảng Tứ Hoá.

Dùng cả hai thì nên thế nào

1. Đừng trộn từ vựng. "Kỵ xung", "Lộc nhập" là từ của Phi Tinh; "Tam Hoá", "Khoa Quyền Lộc hội chiếu" là cách nói của lối Tam Hợp và sách Việt. Trộn trong một câu dễ làm người nghe tưởng hai luật là một.
2. Lối Việt cho tính chất, Phi Tinh cho quan hệ. Muốn biết người bạn đời thế nào, đọc sao ở Phu Thê. Muốn biết hai người tác động lên nhau ra sao, đọc đường bay giữa Mệnh và Phu Thê.
3. Coi trọng chỗ hai hệ gặp nhau. Một kết luận mà cả hai lối cùng chỉ ra thì đáng tin hơn kết luận chỉ một lối nói.
4. Ghi rõ đang theo bảng nào. Nhất là với người tuổi Canh, tuổi Nhâm.

Sách cổ nói gì

Tử Vi Đẩu Số Toàn Thư đặt Tứ Hoá theo can năm như một lớp sao, đại ý: can năm làm bốn sao biến thành Lộc, Quyền, Khoa, Kỵ; xét chúng đóng ở cung nào, gặp sao nào, hội chiếu ra sao. Sách không có phép phi hoá theo can từng cung. — Tử Vi Đẩu Số Toàn Thư (đại ý)

Tử Vi Đẩu Số Tân Biên của Vân Đằng Thái Thứ Lang, đại ý, xếp Khoa Quyền Lộc vào nhóm sao lành cần xét cùng chính tinh, độ sáng, cát sát tinh và Tuần Triệt. — đại ý

Bình: nhìn từ văn bản, lối dùng Tứ Hoá của tử vi Việt gần với Toàn Thư hơn; Phi Tinh là một bước phát triển sau. Gần sách cổ không tự động là đúng hơn, và mới không tự động là sai. Cả hai đều là cách người đọc tổ chức cùng một bảng tra.

Đọc cho đúng mức

• Không có phép thử nào phân xử. Chưa có nghiên cứu đối chiếu đáng tin nào cho thấy hệ này dự đoán tốt hơn hệ kia. Chọn hệ là chọn cách đặt câu hỏi.
• "Tử vi Việt" không đồng nhất. Có thầy Việt dùng Tứ Hoá rất kỹ, có thầy học thêm Phi Tinh; bài nói về dòng chính theo Tân Biên.
• "Tử vi Đài Loan" cũng nhiều phái. Có phái Tam Hợp ở Đài Loan đọc gần với lối Việt; Phi Tinh và Khâm Thiên chỉ là một nhánh, dù là nhánh ồn ào nhất. Bài các trường phái tử vi có bảng so năm phái.
• Phần giải thích lịch sử là giả thuyết, dựa trên những gì văn bản hiện còn cho thấy.

Việc nên làm

1. Lập lá số, đọc cung đúng câu hỏi theo lối sao trước: chính tinh, độ sáng, phụ tinh quan trọng.
2. Sau đó mới thêm lớp Tứ Hoá: hoá năm sinh ở đâu, rồi nếu muốn, các đường phi hoá ra vào cung ấy.
3. Ghi riêng điều mỗi lối nói; khoanh những điểm hai lối cùng chỉ.
4. Nếu tuổi Canh hoặc Nhâm, đọc lại một lần với bảng dị bản để biết kết luận nào phụ thuộc vào bảng.

Nguồn tham khảo

• Vân Đằng Thái Thứ Lang — Tử Vi Đẩu Số Tân Biên (đại ý về Tam Hoá, Hoá Kỵ và cách đọc của phái Việt).
• Tử Vi Đẩu Số Toàn Thư — bảng Tứ Hoá theo can (đại ý, có dị bản ở can Canh, Nhâm).
• Tài liệu giảng dạy phái Phi Tinh, Khâm Thiên Tứ Hoá của Đài Loan (đại ý, mức khái quát).
• Phép đếm số sao trên 500 lá số và lá số ví dụ: bộ máy Tử Vi phái Việt của aihuyenhoc.com.