Vòng tay phong thủy đeo tay nào, bao nhiêu hạt: các quy ước và nguồn gốc

Không sách cổ nào quy định vòng tay phong thủy đeo tay nào; các cách đang dùng là quy ước: nam trái nữ phải, "tay trái vào tay phải ra", hoặc đeo tay không thuận cho đỡ va. Số hạt có một gốc thật — 108 hạt của tràng hạt nhà Phật. Còn cách đếm "sinh – lão – bệnh – tử" để chọn số hạt là tục mới, không có trong kinh.

Tràng hạt và vòng tay: hai thứ khác nhau

Phần lớn chuỗi hạt bán dưới tên "vòng phong thủy" mượn hình của tràng hạt (niệm châu, số châu) nhà Phật. Cần tách hai thứ này ra trước khi bàn tay trái tay phải:

Tràng hạt là pháp khí của người tu, không phải vật đổi vận. Đeo một chuỗi 108 hạt quấn ba vòng cổ tay không sai, nhưng nên biết mình đang mang một vật có nghĩa tôn giáo, để giữ lễ với nó: không quăng xuống đất, không đặt nơi ô uế, tháo khi vào chỗ không sạch nếu đó là chuỗi mình đã dùng để niệm.

Số 108 từ đâu ra

Kinh Mộc Hoạn Tử (Phật Thuyết Mộc Hoạn Tử Kinh), đại ý kể: vua nước Ba Lưu Ly gặp lúc trong nước giặc giã, dịch bệnh, xin Phật một pháp tu đơn giản để làm giữa bộn bề việc nước. Phật dạy xâu 108 hạt mộc hoạn, mang theo bên mình, mỗi lần lần một hạt thì niệm danh hiệu Phật, Pháp, Tăng. Đó là chỗ con số 108 gắn với chuỗi hạt.

Vì sao là 108 thì kinh không giải thích; các cách giải là của đời sau. Hai cách hay được dẫn:

• Sáu căn × ba thọ × hai × ba thời. Sáu căn (mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) gặp ba loại cảm thọ (vui, khổ, không vui không khổ) thành 18; nhân hai (nhiễm, tịnh) thành 36; nhân ba thời (quá khứ, hiện tại, vị lai) thành 108.
• 98 kiết sử cộng 10 triền theo cách phân loại phiền não của luận thư A Tì Đạt Ma.

Cả hai đều quy về một ý: 108 là con số của phiền não, lần hạt là lần lượt buông từng mối. Ngoài 108, các kinh về công đức số châu đời Đường còn nêu những mức nhỏ hơn như 54 và 27 hạt — đại ý là chuỗi càng đủ thì công phu càng tròn, chuỗi ít hạt để tiện mang.

Cách đếm "sinh – lão – bệnh – tử": thử bằng chính con số 108

Lời khuyên đang lan khắp các cửa hàng: đếm lần lượt từng hạt theo bốn chữ "sinh – lão – bệnh – tử", hạt cuối cùng phải rơi vào chữ "sinh". Tức là số hạt phải chia 4 dư 1: 13, 17, 21, 25…

Thử áp chính quy tắc ấy vào các số có gốc kinh:

Con số chính thống nhất của tràng hạt lại rơi đúng vào chữ "tử". Nếu quy tắc ấy có gốc nhà Phật thì kinh đã không dạy xâu 108. Điều đó cho thấy cách đếm này là tục đặt ra sau, có lẽ mượn từ lối đếm bậc cầu thang theo "sinh – lão – bệnh – tử" (bài số bậc cầu thang bàn kỹ lối đếm ấy). Bản thân bốn chữ sinh – lão – bệnh – tử trong nhà Phật là bốn nỗi khổ phải nhìn thẳng, không phải bốn ô cát hung để tránh.

Người thích quy tắc này cứ dùng, không hại gì. Chỉ đừng tin rằng một chuỗi 20 hạt "phạm chữ tử" là xấu.

Số hạt theo mệnh: bảng Hà Đồ bị áp vào vòng tay

Một quy ước khác chọn số hạt theo số Hà Đồ của hành. Gốc của bảng số là Hệ Từ:

Đời sau phối các cặp số với ngũ hành: 1 – 6 Thủy, 2 – 7 Hỏa, 3 – 8 Mộc, 4 – 9 Kim, 5 – 10 Thổ. Người bán vòng lấy cặp số của hành rồi chọn số hạt có hàng đơn vị trùng: mệnh Thủy 11 hoặc 16 hạt, mệnh Mộc 13 hoặc 18 hạt, và cứ thế.

Bảng Hà Đồ có thật và có nghĩa trong Dịch học; còn việc đem nó ra đếm hạt vòng là ứng dụng mới. Nó còn vấp một chuyện rất thực: số hạt do cỡ cổ tay và cỡ hạt quyết định trước. Cổ tay 16 cm đeo hạt 10 ly thì vừa khoảng 17 – 18 hạt; muốn đúng "13 hạt mệnh Mộc" thì phải đổi sang hạt 12 – 13 ly. Muốn biết hành nào là hành mình cần, Bát Tự cho câu trả lời sát hơn mệnh năm sinh — bài phong thủy theo mệnh hay theo tuổi gỡ ba hệ "hợp" đang bị trộn.

Bảng cỡ hạt và số hạt theo cổ tay

Cách tính: chu vi vòng ≈ số hạt × đường kính hạt. Đo cổ tay bằng thước dây, cộng 1 – 2 cm để vòng không hằn (hạt càng to càng cộng nhiều), rồi chia cho cỡ hạt.

Bảng là số tròn; hạt có vòng đệm, có charm thì bớt một hai hạt. Tràng hạt 108 hạt cỡ 6 ly dài khoảng 65 cm — quấn ba, bốn vòng cổ tay hoặc đeo cổ.

Đeo tay nào: các quy ước, xếp theo mức có lý do

Chi tiết câu "trái vào phải ra" và chuyện đầu charm quay vào hay ra đã nằm trong bài vòng tỳ hưu đeo tay nào. Hai vòng trở lên thì đeo chung một tay hay hai tay đều được; chỉ lưu ý hạt đá cứng cọ vào nhau lâu ngày sẽ mòn, xước mặt hạt mềm hơn.

Sách cổ nói gì

Phật Thuyết Mộc Hoạn Tử Kinh, đại ý: Phật dạy vua Ba Lưu Ly, nếu muốn dứt phiền não chướng, hãy xâu 108 hạt mộc hoạn, luôn mang theo; đi, đứng, ngồi, nằm, mỗi lần niệm Phật, Pháp, Tăng thì lần qua một hạt.

Bình: kinh đặt chuỗi hạt vào việc tu, không vào chuyện giữ của hay đổi vận. Chỗ quý của chuỗi hạt là nó buộc người cầm phải chậm lại, đếm từng nhịp — một công cụ chú tâm. Người không theo đạo Phật đeo chuỗi hạt vẫn có thể giữ được ý ấy: mỗi lần chạm tay vào hạt là một lần dừng lại thở chậm.

Bình: câu này nói về số trời số đất, là gốc của Hà Đồ. Đem nó ra đếm hạt vòng là bước ứng dụng của đời nay; dùng thì được, nhưng không phải lời Dịch dạy.

Đọc cho đúng mức

Chúng tôi không nói quy ước nào sai. Một người đeo vòng 13 hạt vì "mệnh Mộc", đeo tay trái vì "trái vào", và thấy chiếc vòng nhắc mình giữ nhịp làm ăn cẩn thận — chiếc vòng đó đã làm tròn việc của nó. Điều bài này tách ra là nguồn gốc: 108 hạt có kinh, có nghĩa; các quy tắc đếm chữ, đếm số hành là lớp đặt sau. Không quy ước nào kiểm được là làm đổi vận người đeo.

Với tràng hạt, phần nên giữ là lễ: đó là vật của người tu, đeo thì giữ gìn tử tế.

Việc nên làm

• Đo cổ tay trước, chọn cỡ hạt, rồi mới tính số hạt theo bảng trên.
• Nếu muốn theo quy ước số hạt, chọn một quy ước rồi giữ, đừng chạy theo ba bảng cùng lúc.
• Đeo tay không thuận nếu chưa có ý gì khác — vòng bền và đỡ vướng hơn.
• Với tràng hạt đã dùng để niệm: không đặt xuống sàn, không mang vào nhà vệ sinh.
• Kiểm hạt đá thật, nhuộm hay thủy tinh theo bài phân biệt đá thật giả.

Nếu muốn một chuỗi hạt làm lời nhắc chậm lại giữa ngày bận, người có dụng thần hành Mộc thường chọn hạt gỗ, hạt bồ đề, đá xanh lục. Chuỗi hạt là vật nhắc; sự bình tĩnh vẫn do mình tập.

Nguồn tham khảo

• Phật Thuyết Mộc Hoạn Tử Kinh — đoạn Phật dạy vua Ba Lưu Ly xâu 108 hạt (đại ý).
• Chu Dịch — Hệ Từ thượng truyện ("thiên nhất địa nhị… thiên cửu địa thập").
• Các kinh về công đức số châu đời Đường — các mức số hạt nhỏ hơn 108 (đại ý).
• Cách giải số 108 theo sáu căn, ba thọ và theo 98 kiết sử cộng 10 triền — luận giải đời sau, nhiều dị bản.