Cổng nhà hướng nào: lấy theo tường rào hay theo cửa chính

Cổng nhà không cần cùng hướng với cửa chính. Sách dương trạch tách đại môn (cổng ngoài) khỏi cửa nhà, và xét cổng theo vị trí của nó trên khu đất, tức cổng nằm ở phương nào so với tâm nhà, hơn là theo cổng "nhìn" về đâu. Khi sân sâu, nhiều thầy lấy cổng làm chỗ khí vào chính. Nhà phố cổng sát cửa thì cổng và cửa coi như một.

🧭Hướng nhà Bát Trạch
Cung phi chủ nhà, tám phương cát hung, đặt cửa – bếp – giường.✨ Dùng thử

Hai câu hỏi hay bị gộp làm một

Người hỏi "cổng nhà hướng nào" thường đang hỏi một trong hai câu:

Với nhà phố, hai câu này trùng nhau: cổng nằm giữa mặt tiền và nhìn thẳng ra đường. Với nhà vườn, nhà có sân rộng, lô góc, hai câu tách hẳn: cổng có thể nằm ở góc Đông Nam của khu đất nhưng mặt cổng nhìn ra con đường phía Đông.

Trong dòng sách Bát Trạch, phép xét chính là câu thứ nhất: cửa, cổng, bếp, phòng đều được đọc theo phương vị của chúng so với tâm nhà. Câu thứ hai là lớp phổ thông hơn, và với cổng thì gần như luôn bị mặt đường áp đặt.

Đại môn và cửa nhà trong sách dương trạch

Dương Trạch Tam Yếu, đại ý, đặt môn lên đầu ba thứ phải xét, vì đó là nơi khí vào nhà. Trong nhà nhiều lớp của người xưa, "môn" có nhiều tầng: cổng ngoài cùng (đại môn), cửa nghi môn giữa các sân, rồi cửa của gian chính. Sách Bát Trạch, đại ý, phân biệt cổng ngoài với cửa vào nhà và xét cả hai theo phương vị đối với trạch.

Khi nào lấy cổng làm chỗ khí vào chính? Các thầy đi theo hai lối:

• Sân sâu, cổng xa nhà (khoảng từ vài mét trở lên, có lối đi qua sân): cổng là nơi người và gió vào khu đất trước tiên, nhiều thầy lấy cổng làm khí khẩu chính, cửa nhà là lớp trong.
• Cổng sát nhà (nhà phố có sân 1 – 2 m, cổng và cửa gần như thẳng hàng): coi cổng và cửa là một, xét theo cửa.

Không có ranh giới số mét thống nhất giữa các thầy. Cách thực dụng là hỏi: người trong nhà đi qua đâu nhiều nhất? Nếu ai cũng đi qua cổng rồi mới vào cửa, cổng là lớp quan trọng. Nếu cổng đóng quanh năm, cả nhà đi cửa hông, thì cửa hông mới là chỗ khí vào thật. Cách xác định hướng nhà khi có nhiều lối ở bài xác định hướng nhà.

Ví dụ cổ điển: nhà tọa Bắc mở cổng ở góc Đông Nam

Nhà tứ hợp viện ở Bắc Kinh là ví dụ quen thuộc nhất: nhà chính tọa Bắc hướng Nam, nhưng cổng không mở giữa tường Nam mà mở ở góc Đông Nam. Người trong nghề gọi kiểu này là "Khảm trạch Tốn môn": nhà quẻ Khảm (tọa Bắc), cổng ở cung Tốn (Đông Nam).

Lý do theo Bát Trạch: với trạch Khảm, tám phương chia cát hung như sau (tính bằng công cụ hướng nhà của site, khung theo trạch):

Đông Nam là phương Sinh Khí của trạch, nên cổng đặt ở đó được coi là tốt nhất. Giữa tường Nam (Diên Niên) cũng tốt, nhưng mở giữa tường Nam còn làm đường vào thẳng một mạch tới gian chính, điều mà loan đầu không ưa (xem cổng thẳng hay lệch cửa chính). Vậy cổng góc Đông Nam thỏa cả lý khí lẫn hình thế.

Điều đáng chú ý: cổng ở góc Đông Nam nhưng mặt cổng nhìn ra hướng Nam (ra con ngõ phía Nam). Người xưa xét vị trí, không xét mặt cổng.

Ví dụ ở Việt Nam: nhà vườn lô góc, đường chạy phía Đông

Một căn nhà vườn ở ven đô: nhà tọa Bắc hướng Nam, sân trước sâu 8 m, nhưng mặt đường chạy dọc phía Đông khu đất; phía Nam là vườn nhà hàng xóm. Cổng chỉ có thể mở ra đường phía Đông.

Chủ nhà nam sinh 20/8/1978. Công cụ hướng nhà cho cung phi Tốn, Đông tứ mệnh; nhà tọa Bắc là Khảm trạch, Đông tứ trạch, cùng nhóm.

Trên bờ rào phía Đông, cổng có thể nằm ở ba chỗ: gần góc Đông Bắc, giữa, hoặc gần góc Đông Nam. Đứng ở tâm nhà nhìn ra:

Đông Nam và chính Đông đều tốt theo cả hai khung; góc Đông Bắc thì cả hai khung đều xấu. Vậy cổng nên mở từ giữa bờ rào lệch về phía Nam. Nếu góc Đông Nam có cây to hoặc cột điện chắn, chính Đông là lựa chọn thứ hai vẫn thuận.

Lưu ý cách đo: phương tính từ tâm nhà (hoặc tâm khu đất nếu nhà nhỏ so với đất), không tính theo vị trí trên bờ rào. Một cổng nằm "giữa bờ rào Đông" nhưng nhà lại lệch hẳn về phía Bắc của khu đất thì nhìn từ tâm nhà cổng có thể đã ở Đông Nam. Vẽ mặt bằng ra giấy, đánh dấu tâm, chia tám phương 45 độ rồi mới đọc.

Khi mặt đường đã cố định

Phần lớn nhà Việt không chọn được hướng cổng: nhà phố chỉ có một mặt tiền, nhà trong ngõ chỉ có một lối. Lúc này:

• Vị trí cổng trên mặt tiền vẫn có thể xê dịch: lệch trái, lệch phải, giữa. Với mặt tiền 5 – 8 m, xê dịch 1 – 2 m đã có thể đổi cổng sang phương khác khi nhìn từ tâm nhà.
• Không đổi được vị trí thì xét lớp trong: cửa nhà, chỗ ngủ, bếp theo Bát Trạch; hoặc lập tinh bàn Huyền Không để xem cung cổng năm nay có sao gì.
• Đừng đập cổng chỉ vì một du niên xấu. Bát Trạch có ba khung tính (theo trạch, theo mệnh, theo cửa), các khung thường cho kết quả khác nhau; một khung xấu không phải là kết luận.

Kích thước cổng có bài riêng: kích thước cổng nhà. Cổng mở vào hay mở ra ở bài cổng mở vào trong hay ra ngoài.

Sách cổ nói gì

Dương Trạch Tam Yếu, đại ý: xem nhà trước hết xét cửa, vì cửa là nơi khí vào; sau mới xét gian chính và bếp. — Dương Trạch Tam Yếu

Bình: chữ "môn" của sách bao cả cổng ngoài lẫn cửa nhà, vì nhà xưa có nhiều lớp cửa. Đọc sách cho nhà phố thì phải tự hỏi lớp nào là lớp người đi qua nhiều nhất.

Bát Trạch Minh Kính, đại ý: cửa và cổng được xét theo phương vị của chúng so với quẻ của trạch; cửa ở phương Sinh Khí, Diên Niên, Thiên Y là thuận. — Bát Trạch Minh Kính

Bình: đây là gốc của "Khảm trạch Tốn môn". Sách nói về phương cổng đứng, không nói về hướng mặt cổng; nhiều bài viết phổ thông lẫn hai thứ này.

Táng Thư, đại ý: khí theo gió thì tán, gặp nước chặn thì dừng. — Táng Thư

Bình: đường vào uốn qua một góc sân trước khi tới cửa là cách làm khí "dừng" lại, cùng ý với việc mở cổng lệch góc.

Đọc cho đúng mức

• Xét theo vị trí hay theo hướng mặt cổng là chỗ các sách phổ thông hay lẫn. Bài này theo cách Bát Trạch: xét vị trí cổng so với tâm nhà.
• Lấy cổng hay lấy cửa làm khí khẩu không có quy tắc số mét thống nhất; nhìn vào thói quen đi lại của nhà mình.
• Theo trạch hay theo mệnh là hai khung của Bát Trạch; khi hai khung cùng tốt như ví dụ trên thì yên tâm, khi chúng ngược nhau thì chọn một khung để theo.
• Huyền Không không xét cổng theo du niên mà theo sao ở cung cổng; hai phái có thể cho kết luận khác nhau.
• Cổng còn phải hợp an toàn giao thông: không mở sát góc cua khuất tầm nhìn, đủ chỗ cho xe ra vào mà không lấn lòng đường.

Việc nên làm

• Vẽ mặt bằng khu đất, đánh dấu tâm nhà, chia tám phương 45 độ.
• Đánh dấu các đoạn bờ rào giáp đường, tức những chỗ có thể mở cổng.
• Tra du niên của từng đoạn theo trạch và theo mệnh chủ nhà bằng công cụ hướng nhà; ưu tiên đoạn tốt theo cả hai.
• Nếu chỉ có một chỗ mở cổng và chỗ đó xấu theo một khung, giữ nguyên, điều chỉnh lớp trong (cửa nhà, lối đi trong sân).
• Năm 2027, nếu định làm cổng mới ở phía Bắc, phía Tây hoặc góc Tây Nam của khu đất, xem lại lịch tránh động thổ trong bài Tam Sát, Thái Tuế, Tuế Phá 2027.

Nhiều gia đình đặt một đôi vật bằng đá hai bên cổng như người canh lối vào. Đá thuộc hành Thổ, hợp ý "giữ" và "dừng"; đôi vật ấy là biểu tượng của việc chăm chút lối vào nhà, không thay cho việc chọn chỗ mở cổng hợp lý.

Nguồn tham khảo

• Dương Trạch Tam Yếu, gắn tên Triệu Cửu Phong, đời Thanh — phần môn, đại ý.
• Bát Trạch Minh Kính, văn bản lưu hành đời Thanh — phép xét cửa, cổng theo phương, đại ý.
• Táng Thư, gắn tên Quách Phác — đại ý.
• Du niên theo Khảm trạch và theo cung phi Tốn của chủ nhà sinh 1978 tính bằng công cụ hướng nhà của aihuyenhoc.com.