Ghế làm việc lưng cao, có tay vịn: "Huyền Vũ" trong văn phòng là cái lưng ghế

Ghế làm việc hợp phong thủy là ghế cho người ngồi một chỗ tựa thật: lưng ghế đủ cao để đỡ tới bả vai, có chỗ phồng đỡ đúng chỗ lõm thắt lưng, chiều cao ngồi để bàn chân đặt phẳng sàn, tay vịn ngang mặt bàn. Gọi lưng ghế là "Huyền Vũ", tay vịn là "Long Hổ" là cách nói ví von của đời sau; giá trị của cách nói ấy nằm ở chỗ nó trùng với số đo công thái học.

Tứ linh đi từ núi xuống cái ghế

Câu gốc của tứ linh nằm trong Táng Thư, sách về đất mộ:

Nghĩa: Huyền Vũ (phía sau) cúi đầu, Chu Tước (phía trước) bay lượn, Thanh Long (bên trái) uốn khúc, Bạch Hổ (bên phải) nằm phục. — Táng Thư

Sách nói về núi đồi quanh huyệt. Người đời sau đem hình ảnh ấy vào nhà, rồi vào phòng làm việc, rồi xuống tới cái ghế. Cách mượn đi theo ba nấc, nấc nào xa sách hơn nấc trước:

Bài tứ linh Thanh Long, Bạch Hổ đi kỹ nấc thứ nhất. Bài này ở nấc thứ ba, và nói thẳng: không sách cổ nào bàn về ghế văn phòng.

Người xưa tựa vào bình phong, không tựa vào ghế

Trước khi người Trung Hoa quen ngồi ghế cao (khoảng đời Đường, Tống), người ta ngồi chiếu, ngồi sập. Chỗ tựa sau lưng người có địa vị không phải lưng ghế mà là bức bình phong. Thiên Minh Đường Vị trong Lễ Ký tả, đại ý, thiên tử đứng quay lưng vào bức bình phong thêu hình rìu, mặt hướng về phương Nam để tiếp chư hầu.

Hình ảnh ấy nói một điều mà mọi bài phong thủy văn phòng nhắc lại: người ngồi chủ phải có vật che sau lưng và nhìn ra phía người đến. Ghế lưng cao là phiên bản nhỏ, mang theo được, của tấm bình phong đó. Nó không thay được tấm tường sau lưng, nhưng khi văn phòng không cho chọn chỗ, nó là phần còn lại mình tự lo được.

Bốn số đo làm nên một "Huyền Vũ" thật

Một ghế lưng cao đến đâu mà ngồi không tựa được thì cũng như núi sau huyệt mà cách xa nửa dặm. Bốn chỗ quyết định người có tựa được hay không:

1. Chiều cao mặt ngồi. Chỉnh sao cho bàn chân đặt phẳng trên sàn, đùi gần ngang, đầu gối gập khoảng một góc vuông. Với phần đông người Việt, mặt ngồi rơi vào khoảng 40 – 46 cm. Nhiều ghế văn phòng hạ thấp nhất cũng chỉ tới 42 – 45 cm, nên người thấp thường cần thêm một bục kê chân.

2. Độ sâu mặt ngồi. Đây là chỗ hay bị bỏ qua nhất. Khi lưng chạm lưng ghế, mép trước mặt ngồi phải còn cách khoeo chân chừng hai ba ngón tay. Mặt ngồi sâu quá thì người thấp phải ngồi nhích ra mép ghế cho chân chạm sàn, và lưng không còn chạm gì cả. Cái ghế lưng cao trở thành ghế đẩu có lưng trang trí. Ghế tốt có nút trượt mặt ngồi tới lui.

3. Chỗ đỡ thắt lưng. Lưng người có một chỗ lõm ở thắt lưng, cỡ ngang dây thắt lưng quần, cao hơn mặt ngồi chừng 15 – 25 cm. Chỗ phồng của lưng ghế phải chạm vào đúng chỗ lõm ấy. Lệch xuống mông hay lên giữa lưng thì người ngồi lâu sẽ tự trượt ra trước.

4. Tay vịn. Tay vịn nên ngang hoặc thấp hơn mặt bàn một chút, để ghế đẩy sát được vào bàn và cẳng tay đặt ngang, vai thả lỏng. Tay vịn cao hơn mặt bàn chặn ghế lại cách bàn một khoảng; người ngồi phải chồm ra trước để gõ phím, rời khỏi lưng ghế. Lúc đó "Long Hổ" lại thành thứ đẩy người ra khỏi chỗ tựa.

Câu "Huyền Vũ cúi đầu" đặt vào tựa đầu

Chữ đáng chú ý nhất trong câu Táng Thư là thùy đầu, cúi đầu: núi sau huyệt phải hạ xuống ôm lấy, không dựng đứng đè lên. Đặt vào ghế, nó hợp đến bất ngờ với cái tựa đầu.

Tựa đầu tốt hơi ngả ra sau, đón lấy đầu khi người ngả lưng đọc tài liệu hay nghe điện thoại. Tựa đầu chỉnh sai thì đẩy gáy về phía trước, bắt cằm gập xuống — đúng kiểu "núi sau lưng đè đầu" mà sách không ưa. Khi gõ phím, phần lớn người ngồi thẳng và đầu không chạm tựa; khi đó tựa đầu không có việc gì làm. Vì vậy:

• Người làm việc chủ yếu là gõ, nhìn màn hình: ghế lưng cao tới bả vai là đủ.
• Người hay ngả ra đọc, họp trực tuyến, gọi điện lâu: tựa đầu chỉnh được độ cao và độ nghiêng mới đáng tiền.

Ghế phải đi cùng bàn

Ghế chỉnh xong mà bàn quá cao thì vai vẫn nhún. Cách thử đơn giản: ngồi tựa lưng, thả tay, gập khuỷu tay vuông góc. Mặt bàn nên ngang hoặc thấp hơn khuỷu tay chút ít. Bàn cao hơn thì nâng ghế lên rồi kê chân; bàn thấp hơn thì hạ ghế.

Về thước Lỗ Ban: ghế văn phòng chỉnh cao thấp được, nên tra Lỗ Ban cho ghế không có ý nghĩa — một lần gạt cần là sang cung khác. Chiều cao bàn thì có cách đọc riêng, và có chỗ thước với thân người vênh nhau; xem bài kích thước bàn giám đốc.

Ghế giám đốc có phải cao hơn ghế khách

Nhiều bài phong thủy văn phòng khuyên lưng ghế chủ cao hơn ghế khách, ghế khách không tay vịn. Đây là chuyện lễ và thứ bậc, gần với tấm bình phong của thiên tử hơn là với lý khí. Nó có tác dụng thật: người ngồi ghế thấp, không tay vịn, sẽ thấy mình ở thế dưới.

Nhưng tác dụng ấy hai mặt. Một buổi bàn hợp đồng hay một buổi góp ý nhân viên mà ghế khách quá thấp thì người đối diện thấy bị ép, nói ít đi. Phòng giám đốc tiếp đối tác ngang hàng thì ghế khách tốt, có tay vịn là phép lịch sự. Chỗ đặt cả căn phòng có ở bài phòng giám đốc đặt ở đâu.

Ghế lưng cao không thay được bức tường

Thứ tự đúng vẫn là: chọn chỗ ngồi có tường đặc sau lưng, thấy được cửa, ánh sáng từ bên hông — các bước ở bài hướng bàn làm việc. Ghế lưng cao là phương án thứ hai, cho khi chỗ ngồi không chọn được: văn phòng mở, bàn giữa dãy, lưng quay ra lối đi. Với những chỗ ngồi khó hơn nữa, như sát cửa ra vào hay sát nhà vệ sinh, có bài riêng: chỗ ngồi văn phòng.

Đọc cho đúng mức

• Gọi lưng ghế là Huyền Vũ là ví von của đời nay. Táng Thư nói về núi; Lễ Ký nói về bình phong của bậc vua. Không có phép tính cát hung nào cho cái ghế.
• Phần chắc của bài nằm ở số đo: chân phẳng sàn, mặt ngồi không quá sâu, đỡ đúng thắt lưng, tay vịn không chặn ghế. Những điều ấy có trong các hướng dẫn công thái học phổ biến và người ngồi tự kiểm được.
• Ghế tốt không chữa được đau lưng đã có. Đau kéo dài, tê lan xuống chân thì nên đi khám; ghế chỉ là một phần của thói quen ngồi.
• Màu ghế "hợp mệnh" là lớp đặt thêm của đời sau; nếu thích thì chọn, nhưng đừng đổi một ghế đỡ lưng tốt lấy một ghế đúng màu mà ngồi không tựa được.

Việc nên làm

• Ngồi thử ít nhất mười phút trước khi mua, mặc đúng kiểu quần áo đi làm.
• Kiểm bốn chỗ: chân phẳng sàn, mép ghế cách khoeo hai ba ngón tay, chỗ phồng chạm thắt lưng, tay vịn đẩy lọt dưới mặt bàn.
• Chỉnh ghế theo bàn: khuỷu tay gập vuông, mặt bàn ngang hoặc thấp hơn khuỷu một chút; thiếu thì kê chân.
• Đứng dậy đi lại sau mỗi khoảng bốn mươi lăm phút đến một giờ; ghế tốt mấy cũng không thay được việc đổi tư thế.
• Nếu ngồi văn phòng mở, xin chỗ đầu dãy sát tường trước, rồi mới tính chuyện ghế.

Nguồn tham khảo

• Táng Thư, tương truyền của Quách Phác — câu tả tứ linh.
• Lễ Ký, thiên Minh Đường Vị — hình ảnh thiên tử quay lưng vào bình phong; đại ý.
• Số đo chiều cao ngồi, đỡ thắt lưng, tay vịn theo các hướng dẫn công thái học văn phòng phổ biến; dải 40 – 46 cm là ước lượng cho người Việt trưởng thành, nên tự đo.