Thuê mặt bằng kinh doanh: đọc thế đường phố trước khi đọc hướng

Thuê mặt bằng kinh doanh nên đọc thế đường trước rồi mới đọc hướng. Loan đầu đô thị coi đường là sông: chỗ tốt là bên đường dòng người đi chậm, có chỗ dừng xe, nằm ở bờ lồi khúc cua, đúng chiều người ta đi qua lúc cần mua. Hướng cửa chỉ xét sau khi thế đường đã ổn; hướng đẹp không cứu được một mặt bằng không ai dừng lại.

Vì sao đường được đọc như sông

Sách địa lý cổ viết cho núi sông thật. Khi áp vào thành phố, các thầy đời sau đọc nhà cao là núi, đường là nước: thứ chảy, mang theo, đi qua. Với cửa hàng, cách đọc này hợp hơn ở bất kỳ đâu, vì thứ "chảy" trên đường chính là khách.

Táng Thư có câu nền tảng của cả môn: khí gặp gió thì tan, gặp nước thì dừng (nguyên văn ở mục sách cổ). Đặt vào phố: dòng người đi qua chỉ có ích cho cửa hàng ở chỗ nó dừng lại. Một con đường mười nghìn xe mỗi giờ mà không ai đỗ được là nước chảy xiết qua cửa, không tụ.

Bài loan đầu đô thị bàn cách đọc nhà cao, ngã ba, cầu vượt nói chung; bài này đi vào câu hỏi hẹp hơn: thuê mặt bằng để bán hàng.

Năm điều đọc thế đường, theo thứ tự

1. Dòng người đi chậm hay nhanh

Thủy pháp chuộng nước uốn lượn, chảy chậm; ngại nước chảy thẳng và xiết. Trên phố:

Cách đo: đứng ở vỉa hè đối diện 15 phút vào giờ mình định bán đông nhất, đếm số người dừng lại ở các cửa hàng lân cận, không chỉ số xe đi qua.

2. Có chỗ dừng xe

Ở Việt Nam, khách đi xe máy là chính. Mặt bằng không có chỗ dựng xe trước cửa là chỗ nước không có vũng để đọng. Xem:

• Vỉa hè trước cửa rộng bao nhiêu sau khi trừ lối đi bộ mà phường yêu cầu chừa lại. Mỗi thành phố, mỗi tuyến phố có quy định riêng về sử dụng vỉa hè; hỏi phường trước khi ký.
• Có vạch, biển cấm dừng đỗ trước cửa không.
• Nhà bên cạnh có giữ xe thu tiền không: khách có chỗ gửi, cửa hàng không phải lo.

Phần vỉa hè trước cửa chính là minh đường của cửa hàng, có bài riêng: mặt tiền cửa hàng.

3. Bờ lồi hay bờ lõm của khúc cua

Sách chuộng nhà ở phía trong khúc sông cong (nước ôm), ngại phía ngoài (phản cung). Thủy văn học giải thích đúng điều ấy: ở khúc uốn, dòng mạnh dồn vào bờ lõm và xói nó, bờ lồi nước chậm, phù sa bồi (bài phản cung thủy).

Trên phố, khúc cua cũng chia hai phía như vậy, nhưng có đổi chác:

Mặt bằng bờ lõm có cái lợi là được nhìn thấy; vì thế nhiều cửa hàng vẫn chọn. Nếu thuê, xem có cột, bồn cây, bậc thềm chắn giữa lòng đường và cửa không, và biển hiệu phải đọc được từ xa để tận dụng đúng cái lợi ấy.

4. Chiều đi và chiều về

Đây là điều người buôn bán lâu năm biết mà sách không viết: mỗi con phố có chiều sáng (người đi làm, đi học) và chiều chiều (người về nhà). Hai chiều không mua giống nhau.

• Quán ăn sáng, cà phê mang đi, bánh mì: nằm phía tay phải của chiều đi làm buổi sáng, khách tạt vào không phải quay đầu.
• Rau, thịt, đồ ăn tối, tạp hóa, thuốc: nằm phía chiều về.
• Hàng mua có chủ đích (điện máy, nội thất): ít phụ thuộc chiều đi.

Người Việt đi bên phải đường, nên cửa hàng ở bên phải theo chiều khách đi là bên khách ghé dễ nhất, nhất là trên đường có dải phân cách. Đứng đếm vào hai buổi sáng và chiều sẽ thấy cùng một con phố mà hai bên đường khác nhau rất rõ.

5. Đường đâm thẳng vào cửa

Mặt bằng nằm ở đầu ngõ đâm, ngã ba chữ T mà đường kia lao thẳng vào cửa: sách gọi là lộ xung, nước đâm. Phần thật của lời kiêng là đèn pha, khói bụi và xe mất lái (bài đường đâm thẳng vào nhà). Với cửa hàng thì có mặt lợi: được nhìn thấy từ rất xa. Cân hai mặt; nếu thuê, cần vật chắn cứng trước cửa.

Bốn điều về chính căn nhà, trước khi tính hướng

1. Bề ngang và độ sâu. Ngang dưới 3,5 mét, sâu trên 20 mét là kiểu nhà khách khó đi hết vào trong; xem bài cửa hàng hẹp và sâu để biết cần sửa gì và tính vào chi phí.
2. Mặt tiền có bị che không. Cây lớn, trụ điện, tủ điện, biển nhà bên cạnh che biển hiệu của mình.
3. Nắng. Mặt tiền hướng Tây phơi nắng chiều, hàng bày cửa kính bạc màu, quán phải kéo rèm đúng giờ đông khách (bài cửa hàng hướng Tây).
4. Lịch sử mặt bằng. Hỏi hàng xóm: mặt bằng này mấy năm đổi mấy chủ, vì sao. Một mặt bằng đổi chủ liên tục thường có lý do đọc được: không chỗ dừng xe, ngập khi mưa, giá thuê cao so với lượng khách. Dân gian gọi là "mặt bằng kén chủ"; người buôn bán thì đọc ra lý do thật.

Hướng cửa: xét sau cùng, và xét gì

Khi thế đường đã ổn, hướng cửa hàng nhà phố thường không chọn được: nó là hướng mặt phố. Phần hướng có ích để biết:

• Nắng và gió mùa: hướng Tây nắng chiều; hướng Bắc ở miền Bắc đón gió mùa đông lạnh; hướng Nam, Đông Nam đón gió mát mùa hè.
• Bát Trạch, Huyền Không: dùng để xếp chỗ đặt quầy, chỗ ngồi của chủ bên trong, không phải để quyết định thuê hay không.

Thứ tự đúng là thứ tự của chính cái lý mà sách đặt ra: thế (hình) trước, lý khí sau. Một mặt bằng thế đường xấu mà hướng đẹp là chỗ nước không dừng, có la bàn đẹp đến mấy cũng không thay được.

Sách cổ nói gì

Khí cưỡi gió thì tan, gặp nước làm giới thì dừng. Người xưa làm cho nó tụ lại không tan, đi mà có chỗ dừng, nên gọi là phong thủy. — Táng Thư, Quách Phác (tương truyền)

Bình: chữ quan trọng với cửa hàng là chỉ, dừng lại. Đường phố tốt cho buôn bán không phải đường đông nhất, mà là đường có chỗ cho dòng người dừng: vỉa hè, chỗ dựng xe, khúc cua chậm, phía tay phải theo chiều đi.

Hoàng Đế Trạch Kinh, đoạn ngũ hư ngũ thực, đại ý: nhà rộng mà người ít là một hư; cửa lớn mà trong nhỏ là một hư. — Hoàng Đế Trạch Kinh

Bình: thuê mặt bằng quá rộng so với lượng hàng và người là "rộng mà ít người", tiền thuê trả cho khoảng trống. Mặt tiền rộng hoành tráng mà bên trong chỉ một lối hẹp là "cửa lớn trong nhỏ". Hai điều này đo được ngay lúc đi xem.

Đọc cho đúng mức

• Đường là sông là một phép ví của thầy đời sau, không phải chữ trong sách cổ; nhưng nó trùng với những gì người buôn bán quan sát được.
• Bờ lõm khúc cua không phải điều cấm: nó đổi sự an toàn lấy việc được nhìn thấy.
• Hướng cửa không quyết định thuê hay không. Nó giúp xếp đồ bên trong.
• Không mặt bằng nào tự làm cửa hàng đông khách. Thế đường tốt chỉ cho dòng người cơ hội dừng lại; hàng hóa và cách bán quyết định phần còn lại.
• Quy định vỉa hè, biển hiệu, giờ bán khác nhau theo từng thành phố; hỏi phường trước khi ký hợp đồng.

Việc nên làm

• Đứng vỉa hè đối diện 15 phút vào giờ định bán đông nhất, đếm người dừng lại ở cửa hàng lân cận; làm vào cả buổi sáng và buổi chiều.
• Xem có chỗ dựng xe trước cửa, vạch cấm dừng đỗ, dải phân cách, cầu vượt.
• Nếu ở khúc cua: biết mình ở bờ lồi hay bờ lõm, cân giữa an toàn và được nhìn thấy.
• Hỏi hàng xóm lịch sử mặt bằng: đổi chủ mấy lần, ngập khi mưa không.
• Hỏi phường về quy định vỉa hè và biển hiệu trên tuyến phố.
• Chỉ sau đó mới đo hướng cửa, để xếp quầy và chỗ ngồi bên trong.

Nếu muốn một vật nhỏ trong cửa hàng nhắc mình về chữ "dừng" của dòng nước mà Táng Thư nói, nhiều người chọn món hành Thủy: một bình nước, một bể cá nhỏ, đồ màu xanh sẫm. Vật là lời nhắc; phần giữ chân khách là chỗ dựng xe và một cái cửa dễ bước vào.

Nguồn tham khảo

• Táng Thư, tương truyền của Quách Phác — câu "khí thừa phong tắc tán, giới thủy tắc chỉ", nguyên văn theo bản lưu hành.
• Hoàng Đế Trạch Kinh — đoạn ngũ hư ngũ thực, đại ý.
• Quan sát thực địa đường phố (đếm người dừng, chiều đi về) là cách làm của người buôn bán, không dẫn từ sách cổ.