Lai Nhân cung: cung mang can năm sinh, gốc của Tứ Hoá năm sinh theo phái Phi Tinh

Lai Nhân cung là cung trên lá số mang đúng thiên can của năm sinh, không tính hai cung Tý, Sửu. Phái Phi Tinh và Khâm Thiên Tứ Hoá coi đây là "nguyên nhân mình đến đời này": cung gốc mà Tứ Hoá năm sinh phát ra. Mỗi can năm cho một địa chi cố định; cung nào đứng ở địa chi ấy tuỳ lá số.

Tìm Lai Nhân cung trong hai bước

Bước một: an can cho mười hai cung. Lá số Tử Vi ghi can chi cho từng ô, khởi từ cung Dần theo phép Ngũ Hổ Độn: năm Giáp, Kỷ thì Dần mang can Bính; năm Ất, Canh thì Dần là Mậu; năm Bính, Tân thì Dần là Canh; năm Đinh, Nhâm thì Dần là Nhâm; năm Mậu, Quý thì Dần là Giáp. Từ Dần đi thuận, mỗi cung một can.

Bước hai: tìm cung có can trùng can năm sinh. Làm phép tính đó cho mười can, ra một bảng cố định:

Bảng này được kiểm bằng bộ máy lá số của site trên 20.000 lá số ngẫu nhiên từ 1950 đến 2010: mỗi can năm chỉ cho ra đúng một địa chi như trên. Năm dương lịch trong bảng là năm âm lịch; người sinh tháng Một, tháng Hai dương lịch phải xem trước hay sau Tết.

Để ý thứ tự: từ Giáp tới Nhâm, Lai Nhân lùi dần một cung, từ Tuất về Dần; tới Quý thì nhảy sang Hợi. Địa chi cố định theo can, còn Lai Nhân là cung nào (Mệnh, Tài Bạch hay Phu Thê…) thì tuỳ cung Mệnh đặt ở đâu, tức tuỳ tháng và giờ sinh. Cũng trên 20.000 lá số ấy, Lai Nhân rơi vào mỗi cung trong mười hai cung với tỷ lệ gần bằng nhau, khoảng 8 phần trăm mỗi cung. Không có cung nào "hay gặp" hơn cung nào.

Vì sao không tính Tý, Sửu

Mười can chạy trên mười hai cung nên có hai can lặp lại. Khởi từ Dần, can thứ mười một và mười hai rơi vào Tý, Sửu, và hai cung này mang lại đúng can của Dần, Mão. Ví dụ năm Mậu: Dần là Giáp Dần, Mão là Ất Mão, … rồi Tý là Giáp Tý, Sửu là Ất Sửu.

Hệ quả: năm Tân có hai cung mang can Tân (Tân Mão và Tân Sửu); năm Nhâm có hai cung mang can Nhâm (Nhâm Dần và Nhâm Tý). Quy ước phổ biến của phái Phi Tinh là Lai Nhân không đặt ở Tý, Sửu, nên năm Tân lấy Mão, năm Nhâm lấy Dần. Tám can còn lại chỉ có một cung trùng nên không có chuyện chọn. Các can khác vẫn đọc đủ mười hai cung như thường; quy ước bỏ Tý Sửu chỉ dùng cho việc định Lai Nhân.

Lai Nhân là gốc của Tứ Hoá năm sinh

Đây là chỗ khiến Lai Nhân quan trọng, và cũng là chỗ dễ thấy nhất nếu nhìn kỹ. Tứ Hoá năm sinh (Hoá Lộc, Quyền, Khoa, Kỵ) tính theo can năm. Phái Phi Tinh lại tính Tứ Hoá "phi" từ mỗi cung theo can của cung đó. Lai Nhân mang đúng can năm, nên Tứ Hoá năm sinh chính là Tứ Hoá phi ra từ cung Lai Nhân.

Nói cách khác, bốn sao hoá của năm sinh không rơi từ trên trời xuống; chúng đi ra từ một cung cụ thể trên lá số, và cung đó cho biết chúng mang theo câu chuyện gì. Hoá Kỵ năm sinh nằm ở Phu Thê thì người học Phi Tinh không chỉ nói "Kỵ ở Phu Thê" mà hỏi tiếp: Kỵ ấy từ đâu tới? Nếu Lai Nhân ở Tài Bạch, đó là chuyện tiền bạc kéo vào hôn nhân; nếu Lai Nhân ở Phụ Mẫu, đó là chuyện gia đình gốc chạm tới hôn nhân.

Một chỗ cần cẩn thận khi tự làm: bảng Tứ Hoá theo can không giống nhau giữa các phái. Bộ máy của site theo phái Việt, can Nhâm cho Hoá Khoa vào Thiên Phủ; phần lớn sách Phi Tinh Đài Loan cho Hoá Khoa can Nhâm vào Tả Phù. Can Canh cũng có vài dị bản. Người sinh năm Nhâm đọc Lai Nhân theo Phi Tinh nên biết chỗ lệch này (xem bảng Tứ Hoá theo can).

Ý nghĩa: sáu cung "ngã" và sáu cung "tha"

Phái Phi Tinh chia mười hai cung làm hai nhóm. Sáu cung ngã (thuộc về mình): Mệnh, Tài Bạch, Tật Ách, Quan Lộc, Điền Trạch, Phúc Đức. Sáu cung tha (thuộc về người khác): Huynh Đệ, Phu Thê, Tử Tức, Thiên Di, Nô Bộc, Phụ Mẫu. Lai Nhân ở cung ngã thường được đọc là người tự gây dựng, động lực đời mình nằm trong tay mình; ở cung tha thì đời người gắn chặt với người khác, được nhờ họ hoặc phải lo cho họ.

Bảng này là cách diễn đạt phổ biến, mỗi thầy Phi Tinh nói một khác. Đọc nó cùng sao trong cung Lai Nhân và đường đi của bốn hoá, không đọc riêng.

Ví dụ 1: Lai Nhân ở một cung tha

Lá số nam, sinh 9 giờ 20 sáng ngày 14/3/1988 dương lịch (năm Mậu Thìn, giờ Tỵ), lập bằng bộ máy của site. Mệnh ở Dậu có Thiên Cơ, Cự Môn. Năm Mậu nên Lai Nhân ở Mậu Ngọ, mà Ngọ ở lá số này là cung Tử Tức: Vũ Khúc vượng, Thiên Phủ miếu, đồng cung Kình Dương, Địa Không, Tam Thai, Ân Quang.

Tứ Hoá năm Mậu phát từ Tử Tức: Hoá Lộc vào Tham Lang ở Huynh Đệ, Hoá Quyền vào Thái Âm ở Phu Thê, Hoá Khoa vào Hữu Bật ở Phụ Mẫu, Hoá Kỵ vào Thiên Cơ ở chính cung Mệnh.

Đọc theo Phi Tinh: gốc đời người này nằm ở cung tha Tử Tức — con cái, học trò, những việc mình gây dựng cùng người khác. Lộc, Quyền, Khoa đều đi vào cung tha (anh em, bạn đời, cha mẹ), còn Kỵ quay về Mệnh. Lối đọc quen thuộc: người hay đặt gánh của những người xung quanh lên vai mình, và chính chỗ gánh ấy là chỗ họ trưởng thành.

Ví dụ 2: năm Tân, hai cung cùng can

Lá số nữ, sinh 14 giờ 30 ngày 17/7/1991 dương lịch (năm Tân Mùi, giờ Mùi). Mệnh ở Tý có Cự Môn vượng. Bộ máy cho hai cung mang can Tân: Tân Sửu (Phụ Mẫu) và Tân Mão (Điền Trạch). Theo quy ước bỏ Tý Sửu, Lai Nhân là Điền Trạch ở Mão: Vũ Khúc đắc, Thất Sát hãm, có Văn Xương mang Hoá Kỵ, Linh Tinh, Giải Thần.

Tứ Hoá năm Tân phát từ Điền Trạch: Hoá Lộc vào Cự Môn ở Mệnh, Hoá Quyền vào Thái Dương ở Quan Lộc, Hoá Khoa vào Văn Khúc ở Huynh Đệ, và Hoá Kỵ nằm lại ngay trong Điền Trạch. Lai Nhân ở cung ngã, gốc đời là nhà và gia đình; Lộc từ nhà chảy về Mệnh, nghĩa là gia đình là nguồn thuận của người này. Hoá Kỵ ở lại cung gốc là chỗ để tâm lâu dài: chuyện nhà, chuyện chỗ ở, giấy tờ nhà đất.

Nếu ai đó lấy Phụ Mẫu ở Sửu làm Lai Nhân vì cũng mang can Tân, câu chuyện sẽ đổi hẳn: gốc ở cha mẹ, cung tha. Đó là lý do phải nói rõ mình theo quy ước nào.

Sách cổ nói gì

Năm Giáp, Kỷ thì (tháng Dần) lấy Bính làm đầu; năm Ất, Canh lấy Mậu; năm Bính, Tân khởi từ Canh Dần; năm Đinh, Nhâm thì Nhâm Dần cứ thế xuôi dòng; hỏi năm Mậu, Quý khởi ở đâu, cứ tìm ở Giáp Dần. — Khẩu quyết Ngũ Hổ Độn, lưu truyền trong sách mệnh học (câu cuối có dị bản "nhược ngôn" thay "nhược vấn")

Bình: khẩu quyết này vốn để tìm can của tháng Giêng trong Bát Tự; Tử Vi mượn nó để an can mười hai cung. Toàn bộ phép tìm Lai Nhân đứng trên câu quyết ấy.

Còn chính khái niệm Lai Nhân thì không có trong Tử Vi Đẩu Số Toàn Thư. Toàn Thư dùng Tứ Hoá theo can năm như một lớp sao năm sinh, đại ý xem Hoá Lộc, Quyền, Khoa, Kỵ rơi vào cung nào, gặp sao nào, không nói tới việc chúng "phát ra" từ cung nào. Phép Lai Nhân, phi hoá theo can cung, chia cung ngã cung tha là của các phái Phi Tinh, Khâm Thiên Tứ Hoá ở Đài Loan, phổ biến từ nửa sau thế kỷ hai mươi. Theo truyền thống của các phái này, phép ấy được truyền khẩu từ lâu, cái tên "Khâm Thiên" gợi tới Khâm Thiên Giám của triều đình; còn văn bản hiện còn thì chưa thấy sách nào trước thế kỷ hai mươi ghi lại phép Lai Nhân. Hai điều ấy nên tách bạch.

Đọc cho đúng mức

• Lai Nhân là công cụ của một phái. Người học Tử Vi theo phái Việt, theo Toàn Thư, có thể không dùng nó mà vẫn đọc lá số đầy đủ.
• Các thầy Phi Tinh không cùng cách diễn giải ý nghĩa từng vị trí. Bảng mười hai vị trí ở trên là mẫu số chung, không phải bản chuẩn.
• Quy ước bỏ Tý Sửu không được mọi người chấp nhận; năm Tân, Nhâm đọc khác nhau tuỳ thầy. Thêm vào đó là chỗ lệch bảng Tứ Hoá can Nhâm giữa phái Việt và phái Đài Loan.
• "Nguyên nhân đến đời này" là một cách nói ẩn dụ. Không có cung nào trên lá số chứng minh được chuyện tiền kiếp.

Việc nên làm

• Lập lá số, đọc can của từng cung, tự tìm Lai Nhân theo bảng trên rồi đối chiếu với bộ máy. Tự làm một lần là hiểu vì sao Tứ Hoá năm sinh và Lai Nhân là một.
• Xem Lai Nhân ở cung ngã hay cung tha, rồi tự hỏi: động lực lớn nhất của mình mấy năm qua đến từ mình hay từ người khác? Câu trả lời của bạn quý hơn câu đọc của lá số.
• Muốn đi sâu Phi Tinh thì học theo thứ tự: Tứ Hoá, rồi phi tinh Tứ Hoá, rồi tự hoá, rồi Lai Nhân. Học ngược thì dễ hiểu sai.
• Đọc cung Mệnh cùng Lai Nhân và Mệnh chủ, Thân chủ: ba thứ này đều là "gốc" theo ba cách khác nhau.

Nguồn tham khảo

• Khẩu quyết Ngũ Hổ Độn — lưu truyền trong sách mệnh học (an can tháng, can cung).
• Tử Vi Đẩu Số Toàn Thư — phần Tứ Hoá theo can năm (đại ý; sách không có khái niệm Lai Nhân).
• Phép Lai Nhân, phi hoá theo can cung, cung ngã cung tha của phái Phi Tinh, Khâm Thiên Tứ Hoá Đài Loan, trình bày lại theo cách đọc phổ biến.
• Bảng Lai Nhân theo can năm và tỷ lệ rơi vào từng cung: tính bằng bộ máy lá số của aihuyenhoc.com trên 20.000 lá số ngẫu nhiên.