Màu sơn mặt tiền nhà phố: đứng cạnh nhà hàng xóm, ngũ hành và độ bền của sơn

Màu sơn ngoài nhà phố liền kề nên chọn theo thứ tự: trước hết hợp với dãy phố, sau đó chịu được nắng của hướng mặt tiền, cuối cùng mới phối ngũ hành phương vị của hướng. Mặt tiền là chuyện chung của con phố và chuyện bạc màu dưới nắng trước khi là chuyện hành. Màu theo mệnh chủ nhà nên để cho nội thất.

Mặt tiền là áo của ngôi nhà

Hoàng Đế Trạch Kinh có một câu so ngôi nhà với thân người: hình thế là thân thể, nước là mạch máu, đất là da thịt, cây cỏ là tóc, nhà cửa là áo quần, cổng ngõ là mũ đai. Câu ấy được dẫn rất nhiều để nói về đất và nước. Ít ai để ý vế "nhà cửa là áo quần".

Áo quần thì có hai việc: che chở người mặc, và cho người ngoài nhìn vào. Áo đẹp là áo vừa người, hợp hoàn cảnh, mặc được lâu. Mặt tiền nhà phố cũng vậy: nó che nắng mưa cho căn nhà, nó đứng giữa con phố cho mọi người nhìn, và nó phải bền qua nhiều mùa nắng. Ba việc ấy chính là ba lớp chọn màu trong bài này.

Lớp một: dãy phố là một thế

Phong thủy địa lý xét cả một dải núi trước khi xét một huyệt. Áp vào đô thị, người ta coi dãy nhà liền kề như một dải núi, mặt đường như dòng nước, và mỗi căn nhà là một mắt xích trong dải ấy. Bài Loan đầu đô thị và Thanh Long, Bạch Hổ của nhà phố bàn kỹ cách đọc này.

Từ góc nhìn đó, một mặt tiền màu đỏ chói hay xanh lá đậm giữa dãy nhà tông kem, ghi giống một ngọn núi lạc dáng khỏi dải núi. Nó nổi bật, nhưng nổi theo kiểu lạc lõng, và người đi đường nhớ căn nhà vì sự chói hơn là vì vẻ đẹp.

Ba cách đứng cạnh hàng xóm mà vẫn có nét riêng:

• Cùng độ sáng, khác sắc. Hàng xóm kem thì mình trắng ngà hoặc ghi ấm — khác nhau đủ để nhận ra, nhưng cùng một "độ nặng" trên mặt phố.
• Nét riêng nằm ở chất liệu: khung cửa gỗ, lam chắn nắng, gạch thông gió, chậu cây ban công — thay vì ở mảng màu lớn.
• Màu đậm chỉ ở mảng nhỏ: cửa chính, khung cửa sổ, lan can.

Nhiều khu phố cổ, phố đi bộ và khu đô thị mới có quy chế quản lý kiến trúc hoặc quy định của ban quản lý dự án về màu mặt ngoài. Trước khi sơn, hỏi phường hoặc ban quản lý một câu tiết kiệm được cả lần sơn lại.

Lớp hai: nắng, nhiệt và độ bạc màu

Đây là lớp sách phong thủy không viết, nhưng là lớp quyết định màu ấy còn đẹp được bao lâu.

Hai điều người thợ sơn lâu năm biết mà bảng màu không ghi:

• Màu đất bền nhất. Các màu vàng đất, nâu đất, đỏ gạch thường pha từ bột màu oxit sắt, chịu nắng rất tốt. Màu đỏ tươi, cam rực, vàng chanh, xanh lá tươi thường dùng bột màu hữu cơ, dưới nắng hướng Tây bạc loang nhanh hơn rõ rệt.
• Màu tối hút nóng. Mặt tường sơn xám đậm hay xanh than dưới nắng chiều nóng hơn hẳn mặt tường trắng ngà cùng chỗ — sờ tay là thấy. Nhà phố mặt tiền Tây mà sơn tối là tự thêm nóng cho phòng phía trước.

Vì vậy, với mặt tiền nắng gắt, chọn màu sáng hoặc màu đất cho mảng lớn, và mua sơn ngoại thất loại có chống tia cực tím — chênh lệch giá giữa sơn tốt và sơn thường nhỏ hơn nhiều so với tiền dàn giáo sơn lại.

Lớp ba: ngũ hành phương vị của mặt tiền

Lớp phong thủy của màu mặt tiền lấy hành của hướng mặt tiền nhìn ra, theo bảng ngũ hành phương vị. Đây cũng là cách bài Màu cửa chính theo hướng nhà dùng cho cửa.

Có một sự trùng hợp đáng chú ý: ba hướng nắng gắt nhất ở Việt Nam là Tây, Tây Nam, Tây Bắc lại thuộc Kim và Thổ — hai hành có sắc trắng, ghi, vàng đất. Ở các hướng này, lớp phong thủy và lớp nắng khuyên cùng một chiều.

Hướng Nam là chỗ hai lớp chọi nhau: sắc vượng là đỏ, mà đỏ tươi lại bạc nhanh nhất. Cách gỡ là để đỏ ở mảng nhỏ — cửa, khung cửa sổ — nơi dễ sơn lại, còn mảng lớn dùng nền trung tính.

Vì sao không sơn mặt tiền theo sao năm 2027

Có người hỏi năm 2027 có nên đổi màu mặt tiền theo phi tinh. Tính bằng bộ máy phi tinh của site, năm Đinh Mùi 2027 (tính từ Lập Xuân) sao Cửu Tử nhập trung cung; Ngũ Hoàng bay tới phương Bắc, Nhị Hắc tới phương Tây. Theo phép Huyền Không đời nay, phương có hai sao Thổ này hay được "tiết" bằng sắc Kim.

Nhưng sao năm đổi mỗi năm, sao tháng đổi mỗi tháng, còn một lớp sơn ngoài trời giữ được nhiều năm. Sơn mặt tiền theo sao năm nghĩa là năm nào cũng dựng giàn giáo. Phần sao năm, nếu muốn theo, nên làm bằng thứ nhỏ, dễ thay — chậu cây, rèm, đồ trang trí ở ban công — không bằng cả mặt tiền. Bài Phi tinh năm 2027 và Hướng nhà năm 2027 giải thích riêng.

Ví dụ: nhà phố 4 × 18 m mặt tiền hướng Tây

Một căn ở giữa dãy sáu nhà, mặt tiền nhìn thẳng hướng Tây, phố hai bên đều tông kem và ghi nhạt.

• Lớp dãy phố: giữ cùng độ sáng với hàng xóm — loại các màu đậm cho mảng lớn.
• Lớp nắng: hướng Tây, nắng chiều gắt — ưu tiên trắng ngà, kem, màu đất nhạt; sơn có chống tia cực tím.
• Lớp hành: Tây thuộc Kim, sắc vượng trắng ghi, sắc sinh vàng đất — khớp với hai lớp trên.

Phương án: nền tường trắng ngà ấm; khung cửa sổ, lan can ghi đậm; lam chắn nắng gỗ hoặc giả gỗ tông nâu ấm (Thổ sinh Kim). Mảng màu tránh là xanh than và đen cho diện lớn — vừa hút nóng, vừa là hành Thủy mà Kim phải sinh ra (bị tiết). Mặt tiền hẹp 4 m nên chia mảng theo tầng thay vì sơn một màu từ chân tới mái; bài Nhà phố mặt tiền hẹp bàn cách xử lý khối.

Sách cổ nói gì

Nhà lấy hình thế làm thân thể, lấy nước làm mạch máu, lấy đất làm da thịt, lấy cây cỏ làm lông tóc, lấy nhà cửa làm áo quần, lấy cổng ngõ làm mũ đai. — Hoàng Đế Trạch Kinh

Bình: mặt tiền thuộc về "áo quần". Áo thì phải vừa người, hợp chỗ đứng và mặc được lâu — đúng ba lớp chọn màu trong bài.

Khảo Công Ký, đại ý: việc vẽ màu phối năm sắc; phương Đông gọi là xanh, phương Nam gọi là đỏ, phương Tây gọi là trắng, phương Bắc gọi là đen; trời là huyền, đất là vàng. — Chu Lễ, Khảo Công Ký (dẫn đại ý)

Bình: đây là gốc xa nhất của bảng màu theo phương. Sách nói về nghề vẽ màu đời Chu, không nói về sơn nhà; người đời sau mượn nó để phối màu mặt tiền.

Thẩm Thị Huyền Không Học lấy tinh bàn của căn nhà — lập theo vận và tọa hướng — làm gốc, rồi mới đem sao năm, sao tháng chồng lên để xét từng thời. Đây là tóm cách sách sắp xếp, không phải trích một câu. — Thẩm Thị Huyền Không Học (tóm đại ý)

Bình: chính phái Huyền Không cũng coi sao năm là lớp khách, đổi theo thời. Không có lý do để "may áo" cho căn nhà theo một vị khách ở lại một năm.

Đọc cho đúng mức

Bảng màu theo hướng là cách phối có gốc ngũ hành, nhưng không có sách phong thủy cổ nào quy định màu sơn mặt tiền — thời đó nhà vách đất, tường vôi, ngói, gỗ mang màu của chính vật liệu. Người xưa chọn vật liệu, chưa chọn màu sơn.

Hai lớp đầu (dãy phố, nắng) đo được, thấy được, và quyết định căn nhà trông thế nào sau năm năm. Lớp hành là lớp tinh chỉnh khi còn phân vân giữa vài màu đều hợp với hai lớp trước. Đảo thứ tự — chọn màu theo hành trước rồi mới nghĩ tới nắng và hàng xóm — là cách nhanh nhất để có một mặt tiền bạc loang và lạc dãy.

Việc nên làm

• Đứng bên kia đường nhìn cả dãy phố trước khi chọn màu.
• Giữ cùng độ sáng với hàng xóm; làm nét riêng bằng chất liệu và mảng nhỏ.
• Mặt tiền nắng Tây: mảng lớn sáng hoặc màu đất, sơn có chống tia cực tím.
• Màu tươi và màu đậm chỉ dùng cho mảng nhỏ dễ sơn lại.
• Thử màu: sơn hai mảng mẫu một mét vuông lên chính mặt tiền, xem vào buổi sáng, trưa và chiều.
• Hỏi phường hoặc ban quản lý về quy định màu mặt ngoài trước khi đặt sơn.

Nguồn tham khảo

• Hoàng Đế Trạch Kinh — đoạn so ngôi nhà với thân người.
• Chu Lễ — Đông Quan, Khảo Công Ký (đoạn về năm sắc theo phương).
• Thẩm Trúc Nhưng — Thẩm Thị Huyền Không Học (phần sao năm, sao tháng).
• Phi tinh năm 2027 tính bằng công cụ tinh bàn của aihuyenhoc.com.