Phong thủy quán ăn, nhà hàng: bếp, quầy, cửa — ba thứ Dương Trạch Tam Yếu xét, áp vào quán

Phong thủy quán ăn xét ba thứ theo đúng thứ tự của Dương Trạch Tam Yếu: cửa, chỗ của chủ (ở quán là quầy), và bếp. Với bếp quán, phép "tọa hung hướng cát" vẫn áp được, nhưng chỉ sau khi bếp đã an toàn về lửa, hút khói ra đúng chỗ và cửa bếp không mở thẳng ra bàn khách. Ba việc ấy làm sai thì hướng nào cũng không cứu.

Ba chữ của Triệu Cửu Phong, đổi sang quán

Dương Trạch Tam Yếu là sách đời Thanh của Triệu Cửu Phong. Tên sách đã nói ý chính: nhà ở có ba thứ quan trọng nhất là môn (cửa), chủ (phòng của người chủ, nơi ở chính) và táo (bếp). Đại ý sách: xét ba thứ này cho hợp nhau, hợp với trạch, thì nhà yên; các thứ khác là phần phụ.

Sách viết cho nhà ở, không viết cho hàng quán. Nhưng ba chữ ấy chuyển sang quán ăn rất trơn, vì quán cũng sống nhờ đúng ba chỗ: khách vào bằng cửa, tiền và lệnh gọi món đi qua quầy, món ăn ra từ bếp.

Bài Dương Trạch Tam Yếu và Bát Trạch giải kỹ cách sách phối ba thứ này. Ở đây chỉ bàn chuyện áp vào một cái quán có thật.

Bếp quán không phải bếp nhà

Một bếp gia đình có hai họng lửa, nấu ngày hai bữa. Bếp quán phở, quán cơm có thể có bốn năm họng công suất lớn, một nồi nước dùng ninh suốt đêm, chảo xào lửa cao và một dàn bình ga. Dầu mỡ bay lên bám vào chụp hút, đọng trong ống thải. Không ít vụ cháy quán ăn ở nhà phố bắt đầu đúng ở chỗ ấy: lớp mỡ trong ống bén lửa rồi chạy dọc ống lên mái.

Vì vậy với quán, thứ tự đúng là:

1. Bình ga. Đặt ở chỗ thoáng, ngoài khu đứng nấu, có van ngắt dễ với tới; không để dưới gầm cầu thang, nhất là cầu thang là lối thoát duy nhất của nhà ống. Quán đông chỗ ngồi thường phải theo quy định phòng cháy riêng — hỏi cơ quan phòng cháy ở địa phương trước khi làm.
2. Chụp hút. Chụp nên trùm rộng hơn mặt bếp mỗi phía chừng một gang tay; ống thải đi lên mái hoặc ra chỗ thoáng, không xả ngang vào hẻm, vào cửa sổ nhà bên. Lưới lọc mỡ tháo rửa theo lịch, không đợi nhỏ giọt.
3. Đồ chữa cháy. Bình chữa cháy và chăn chống cháy ở gần bếp, trên lối thoát ra ngoài, không treo sau lưng bếp — cháy rồi không ai với qua lửa được.
4. Sàn và thoát nước. Sàn bếp có độ dốc về rãnh, có lưới chắn rác; nước mỡ không chảy về phía khu ăn.

Ai từng ngồi quán ăn mà mắt cay vì khói đều hiểu: đó là "khí" có thật, và nó đến từ cái chụp hút, không từ hướng bếp.

Rồi mới xét "tọa hung hướng cát"

Khi bếp đã an toàn, phép Bát Trạch mới có chỗ. Đại ý Bát Trạch Minh Kính: chỗ đặt bếp (táo tọa) nên đè lên phương hung, miệng bếp (táo khẩu) nên quay về phương cát. Nghĩa gốc từng chữ có ở bài bếp tọa hung hướng cát.

Thử một quán nhà ống điển hình: ngang 4 mét, sâu 18 mét, mặt tiền hướng Nam, tức nhà tọa Bắc hướng Nam, theo Bát Trạch là trạch Khảm. Tính bằng công cụ hướng nhà:

Quán nhà ống gần như luôn đặt bếp chính ở cuối nhà. Với trạch Khảm, hai góc sau là Ngũ Quỷ và Lục Sát — cả hai đều hung, nên bếp nép vào một góc sau là đúng ý "tọa hung". Còn bếp chạy hết chiều ngang tường hậu thì phần giữa nằm vào Phục Vị. Nhà ngang 4 mét chia chín cung thì mỗi cung chỉ hơn một mét bề ngang; dàn bếp dài 2,4 mét kiểu gì cũng trải qua hai cung. Các thầy thường xét chỗ đặt họng lửa chính, không xét cả dàn inox.

Về miệng bếp: bếp ga, bếp công nghiệp không còn cửa lò. Người nay lấy phía núm vặn, hoặc phía người đứng nấu quay lưng lại, làm "hướng"; các thầy chưa thống nhất, bài hướng bếp bàn kỹ chuyện này.

Còn một vướng nữa: cát hung tính theo trạch hay theo chủ? Dương Trạch Tam Yếu phối cả hai. Nhưng quán ăn thường là mặt bằng thuê, chủ quán đổi theo hợp đồng. Giả sử chủ quán là nam sinh năm 1980: cung phi Khôn, Tây tứ mệnh, trong khi nhà trạch Khảm là Đông tứ trạch — hai nhóm không cùng. Chuyện này rất thường gặp và không phải lý do bỏ một mặt bằng tốt; lối thực tế là tính theo trạch cho phần cố định (bếp, cửa) và để phần tính theo người cho chỗ đứng quầy, chỗ ngồi làm sổ.

Cửa bếp không mở thẳng ra bàn khách

Đây là điểm mà người làm nghề ăn uống và người xem phong thủy nói giống nhau, dù mỗi bên một lý.

Người xem phong thủy nói: bếp là chỗ lửa, khí nóng và động; cửa bếp nhìn thẳng ra bàn ăn là để lửa "xung" vào chỗ khách ngồi. Người làm quán nói: cửa bếp mở thẳng thì khách ngồi bàn ấy ăn trong mùi dầu, tiếng chảo, hơi nóng, và nhìn thấy chậu rửa bát. Bàn ấy là bàn khách ngồi một lần rồi không quay lại.

Cách xử lý không tốn nhiều:

• Lệch cửa. Cửa bếp đặt ở một bên, sát tường hông, không nằm giữa trục quán.
• Vách chữ L. Ra khỏi cửa bếp phải rẽ một lần mới tới khu ăn. Một vách cao hơn tầm mắt người ngồi là đủ.
• Cửa lật hai chiều có ô kính. Người bưng mâm đẩy bằng vai mà không đâm vào người đi ngược chiều.
• Ô ra món. Một ô cửa sổ ngang tầm ngực giữa bếp và khu ăn: món ra một chỗ, khay bẩn về một chỗ khác. Hai luồng không chạm nhau.

Bàn đặt sát cửa bếp hay sát lối ra món là bàn kém nhất trong quán. Nếu không bỏ được, để bàn ấy cho nhân viên ăn ca hoặc làm chỗ đặt khăn, đũa, nước chấm.

Nồi nước dùng ngoài mặt tiền tính là gì

Quán phở, quán bún bò Việt Nam hay đặt nồi nước dùng và chỗ trụng bánh ngay sát cửa. Nhìn theo Bát Trạch, lửa ở ngay cung cửa là điều sách không chuộng. Nhìn theo người bán, đó là cái biển hiệu sống: khói nồi, mùi hồi quế bay ra đường kéo người đi qua dừng lại.

Cách hiểu hợp lý: đó là bếp phụ, không phải táo của nhà. Bếp chính, nơi ninh xương, xào nấu, vẫn ở trong. Điều cần lo ở bếp phụ là thực tế: khói và hơi nóng có táp vào bàn gần cửa không, nồi lớn có vững không, bình ga của nó có nằm ngay chỗ khách đi qua không. Cách giữ mặt tiền thoáng có ở bài mặt tiền cửa hàng.

Quầy: chỗ của chữ "chủ"

Trong nhà, "chủ" là phòng của người làm chủ. Trong quán, người chủ ít khi ngồi phòng riêng; họ đứng ở quầy. Quầy tốt cho quán ăn cần nhìn được hai thứ cùng lúc: cửa (khách vào, khách ra chưa trả tiền) và ô ra món (món nào ra chậm, bàn nào chờ lâu). Đó là lý do quầy quán ăn hay đặt giữa nhà, sát một tường hông, chứ không sát cửa như tiệm tạp hoá.

Sau lưng quầy nên là tường đặc, không phải lối đi vào bếp. Người đứng quầy mà sau lưng có người bưng mâm qua lại liên tục thì vừa giật mình vừa vướng. Chi tiết về vị trí quầy có ở bài quầy thu ngân đặt ở đâu.

Đọc cho đúng mức

• Dương Trạch Tam Yếu viết cho nhà ở. Áp ba chữ môn, chủ, táo vào quán là cách mượn của đời sau; nó hợp lý vì quán cũng có ba chỗ trọng yếu ấy, nhưng không có câu nào trong sách bàn về quán ăn.
• "Tọa hung hướng cát" là quy ước của phái Bát Trạch. Phái Huyền Không không xét bếp theo cung phi mà xét sao bay tới chỗ đặt bếp; hai phái có thể cho hai kết luận khác nhau cho cùng một cái bếp.
• Quán đông hay vắng phụ thuộc trước hết vào món ăn, giá, chỗ để xe và độ sạch. Không có cách kê bếp nào làm thay những thứ ấy.
• Phần chắc nhất của bài này là phần không cần tin phong thủy: bình ga đúng chỗ, chụp hút đủ rộng, cửa bếp không mở ra bàn khách. Phần ấy bạn làm được ngay.

Việc nên làm

• Vẽ mặt bằng quán, đánh dấu cửa, quầy, bếp, lối ra món, lối thu dọn.
• Soát bếp: chỗ đặt bình ga, van ngắt, chụp hút, ống thải đi đâu, bình chữa cháy treo ở lối ra.
• Kiểm cửa bếp: đứng ở mỗi bàn khách nhìn về phía bếp; bàn nào thấy thẳng vào trong thì lệch cửa hoặc thêm vách.
• Đo hướng nhà rồi tra bảng tám phương; xem họng lửa chính nằm ở cung nào.
• Chọn chỗ đứng quầy thấy được cả cửa và ô ra món, sau lưng là tường đặc.

Nếu muốn một vật nhỏ ở quầy nhắc mình giữ chỗ đứng vững cho quán, nhiều người chọn đồ gốm, đồ sành — hành Thổ, đất đã qua lửa mà thành, giống món ăn ra từ bếp. Vật ấy là lời nhắc; khách quay lại là nhờ món ăn và cái bếp sạch.

🧭Hướng nhà Bát Trạch
Cung phi chủ nhà, tám phương cát hung, đặt cửa – bếp – giường.✨ Dùng thử

Nguồn tham khảo

• Dương Trạch Tam Yếu, Triệu Cửu Phong (đời Thanh) — ba thứ môn, chủ, táo; đại ý.
• Bát Trạch Minh Kính (bản lưu hành đời Thanh) — chỗ đặt bếp và miệng bếp; đại ý.
• Bảng tám phương của trạch Khảm và cung phi nam 1980 tính bằng công cụ hướng nhà của aihuyenhoc.com.