Tặng vật phẩm phong thủy: chọn theo người nhận, các tục kiêng và cách tặng không áp đặt

Tặng vật phẩm phong thủy khéo nhất là chọn theo người nhận và chỗ họ sẽ đặt, không theo bảng mệnh tự tra. Các tục kiêng tặng đồng hồ, dao kéo, khăn tay phần lớn sinh từ chơi chữ hoặc tục lệ, biết gốc thì tránh nhẹ nhàng. Và nhớ một điều: quà là lời chúc, không phải lời phán về nhà cửa hay vận số của người nhận.

Tặng vật phẩm khác tặng quà thường ở chỗ nào

Một hộp bánh, một chai rượu thì người nhận dùng hết là xong. Một vật phẩm phong thủy thì ở lại trong nhà người ta nhiều năm, đặt ở chỗ trang trọng, và mang theo một ý nghĩa mà người tặng chọn. Vì vậy nó dễ thành áp đặt theo ba kiểu:

• Áp đặt chỗ: tượng to cho căn hộ nhỏ, người nhận không biết để đâu mà cũng không dám cất đi.
• Áp đặt niềm tin: tặng linh vật cho người theo đạo khác, hoặc người không tin, khiến họ khó xử.
• Áp đặt lời phán: tặng gương bát quái kèm câu "nhà anh đâm đường, treo cái này cho đỡ" — tức là nói với người ta rằng nhà họ có vấn đề.

Kiểu thứ ba là kiểu dễ làm mất lòng nhất, và cũng là kiểu hay gặp nhất. Một món quà tốt chúc điều tốt, không chẩn đoán điều xấu.

Chọn theo người nhận: năm câu hỏi trước khi mua

1. Họ có tin, có thích loại đồ này không? Gia đình theo một tôn giáo khác có thể không muốn bày tượng linh vật; có người không thích tỳ hưu vì gắn với chuyện giữ của. Không chắc thì chọn món trung tính.
2. Đặt ở đâu? Căn hộ 50 m² không có chỗ cho tượng ngựa cao 60 cm. Một món nhỏ, đẹp, đặt vừa trên kệ dễ sống lâu hơn món to.
3. Nhà có trẻ nhỏ, có mèo không? Vòng hạt nhỏ, đồ đá nhỏ trẻ có thể nuốt; quả cầu pha lê dưới nắng có thể hội tụ ánh sáng; đồ dễ vỡ trên kệ thấp sẽ không sống qua tháng đầu.
4. Họ có thời gian giữ gìn không? Đồ gỗ mộc cần dưỡng, đồng trần cần lau, đá xốp cần tránh nước — xem bài lau chùi, bảo quản vật phẩm. Người bận rộn hợp với gốm men, đồng có phủ sơn bóng.
5. Dịp gì? Mỗi dịp hợp một nhóm đồ, bàn ở phần dưới.

Về chuyện chọn theo mệnh. Rất nhiều người định tặng "vòng đá hợp mệnh", "tượng hợp tuổi". Để tra đúng cần năm sinh âm lịch, có khi cả ngày giờ, giới tính, và người nhận có thể đã theo một cách tính khác. Tặng vòng "hợp mệnh" mà tra sai là tặng một món người ta không đeo; tra đúng nhưng chưa hỏi thì vẫn là phán thay người ta. Nếu thật muốn chọn theo mệnh, cách lịch sự là hỏi thẳng "anh chị thích màu gì, đá gì", hoặc tặng phiếu để họ tự chọn.

Các tục kiêng: gốc ở đâu, nặng nhẹ thế nào

Phần lớn tục kiêng khi tặng quà ở ta đến từ chơi chữ trong tiếng Hán hoặc từ đồ dùng trong tang lễ. Biết gốc giúp phân biệt kiêng nào nên giữ, kiêng nào chỉ cần biết.

Đọc bảng sẽ thấy một điều thú vị: chơi chữ nào trùng cả trong âm Hán Việt thì còn sống mạnh ở ta (đồng hồ), chơi chữ nào chỉ trùng trong tiếng Hoa phổ thông thì sang ta yếu hẳn (ô, lê). Người Việt giữ tục kiêng đồng hồ chặt hơn tục kiêng quả lê vì thế.

Ngoài bảng còn hai điều dân gian hay nhắc riêng cho vật phẩm:

• Không tặng lại đồ đã đeo, đã thờ của mình. Vòng tay đã đeo nhiều năm, tượng đã đặt trên bàn thờ nhà mình — dân gian coi là đồ "của riêng", không đem cho. Lý lẽ đời thường cũng đúng: đồ cũ của mình làm quà thì kém trang trọng.
• Không tặng vật nhọn, linh vật há miệng dữ cho nhà mới. Người nhận đặt ở đâu cũng sợ "chĩa" vào ai đó. Tượng hiền, dáng tròn dễ đặt hơn nhiều.

Mỗi dịp hợp với nhóm đồ nào

Tân gia. Lời chúc hợp nhất là "nhà ấm, người yên". Món hợp: gốm men đẹp dùng được (bình hoa, bộ ấm chén), cây cảnh dễ sống, tranh phong cảnh vừa tường. Tránh tặng đồ "hóa giải" — nhà mới mà tặng đồ hóa giải là ngầm bảo nhà có lỗi.

Mừng thọ. Đây là dịp có gốc lễ vật lâu đời nhất. Như ý vốn là quà mừng thọ trong cung nhà Thanh (xem gậy như ý); rùa mang nghĩa sống lâu và có chỗ tựa (xem rùa trong nhà); hạc, tùng, đào tiên là những hình chúc thọ quen thuộc. Chọn món nhẹ, người già nhấc được.

Khai trương, mở văn phòng. Lời chúc "thuận buồm", "mọi việc hanh thông". Thuyền buồm, tranh ngựa là món quen — gốc và cách đặt ở bài thuyền buồm phong thủy và bài tranh Mã đáo thành công. Chọn cỡ vừa quầy, vừa kệ; cửa hàng nhỏ không có chỗ cho tranh hai mét.

Cưới hỏi. Món đôi, món dùng chung trong nhà: bộ ấm chén, đôi bình. Tránh dao kéo, đồng hồ, khăn tay — ba món mà nhà gái, nhà trai lớn tuổi hay để ý.

Cách trao: thiệp, giấy tờ và lời nói

Viết lời chúc, không viết lời phán. So sánh hai tấm thiệp:

• Nên: "Chúc anh chị nhà mới ấm áp, cả nhà mạnh khỏe, mọi việc thuận hòa."
• Không nên: "Nhà anh chị cửa nhìn thẳng ra đường, đặt cái này để chắn khí xấu."

Tấm thứ nhất ai cũng vui. Tấm thứ hai bắt người nhận nghĩ về một điều họ chưa từng lo.

Kèm giấy chất liệu, bỏ tem giá. Một mảnh giấy ghi rõ "đồng thau đúc", "thạch anh tự nhiên" giúp người nhận biết cách giữ. Tem giá thì gỡ đi. Nếu được, giữ hóa đơn để người nhận đổi khi trùng món.

Gói giấy màu vui. Ở ta, đỏ, vàng, hồng là màu dịp vui; giấy trắng trơn hoặc đen toàn bộ gợi tang lễ với nhiều người lớn tuổi.

Kể một câu về món đồ. "Như ý ngày xưa là cây gãi lưng, sau thành quà mừng thọ trong cung" — một câu như vậy làm món quà có chuyện để nhớ, hơn nhiều chữ "phong thủy" in trên hộp.

Sách cổ nói về quà: có qua có lại, để mãi tốt với nhau

Lễ chuộng có qua có lại. Đi mà không có lại là không phải lễ; lại mà không có đi cũng không phải lễ. — Lễ Ký, Khúc Lễ thượng

Người ném tặng ta quả mộc qua, ta đáp lại ngọc quỳnh cư. Không phải để trả, mà để mãi tốt với nhau. — Kinh Thi, Vệ phong, Mộc Qua

Bình: hai câu này nói về quà như một mối quan hệ, không phải một món đồ có phép. Câu Kinh Thi còn đáng nhớ hơn: món quà đáp lại quý hơn món nhận, nhưng người tặng nói rõ "không phải để trả" — tức là quà không đặt người nhận vào thế mắc nợ. Tặng vật phẩm kèm lời phán, kèm điều kiện "nhớ đặt đúng chỗ, không là mất linh", chính là làm ngược hai câu ấy.

Đọc cho đúng mức

• Các tục kiêng trong bài là tục lệ và chơi chữ, không phải luật phong thủy. Sách phong thủy chính không có mục nào về quà tặng.
• Có lời đồn "vật phẩm được tặng thì linh hơn tự mua" và lời ngược lại "phải tự mua mới linh". Cả hai đều là truyền miệng, không có sách làm trọng tài.
• Mức kiêng mỗi nhà một khác. Gia đình gốc Hoa, gia đình nhiều người lớn tuổi thường giữ chặt; bạn bè trẻ ít để ý. Không chắc thì chọn món an toàn — đó là cách đơn giản nhất để tôn trọng người nhận.
• Vật phẩm, theo cách nhìn của site, là lời nhắc chứ không phải nguyên nhân (bài vật phẩm phong thủy có tác dụng không). Tặng một lời nhắc đẹp là đủ; đừng tặng kèm một lời hứa.

Việc nên làm

• Trước khi mua, trả lời năm câu: tin không, đặt đâu, có trẻ nhỏ không, có thời gian giữ không, dịp gì.
• Muốn chọn theo mệnh thì hỏi thẳng sở thích hoặc tặng phiếu cho người nhận tự chọn.
• Với người lớn tuổi, người gốc Hoa: tránh đồng hồ, dao kéo, khăn tay, bộ bốn món.
• Viết thiệp lời chúc, kèm giấy chất liệu, gỡ tem giá, gói giấy màu vui.
• Kể một câu về gốc gác món đồ khi trao.

Nếu cần một món an toàn cho nhiều dịp — tân gia, mừng thọ, cảm ơn — đồ gốm men, đá, sứ theo chất liệu thuộc hành Thổ là lựa chọn trung tính: không cần biết mệnh người nhận, dễ đặt, dễ giữ. Món quà là lời chúc; phần làm cho lời chúc có ý nghĩa là câu nói kèm theo.

Nguồn tham khảo

• Lễ Ký — Khúc Lễ thượng: "Lễ thượng vãng lai. Vãng nhi bất lai, phi lễ dã; lai nhi bất vãng, diệc phi lễ dã."
• Kinh Thi — Vệ phong, bài Mộc Qua: "Đầu ngã dĩ mộc qua, báo chi dĩ quỳnh cư. Phỉ báo dã, vĩnh dĩ vi hảo dã."
• Các tục kiêng tặng quà (đồng hồ, dao kéo, khăn tay, ô, lê, số bốn): tục lệ dân gian Việt và người Hoa, ghi theo hiểu biết phổ thông về chơi chữ đồng âm.