Thần Phong Thông Khảo của Trương Nam: thuyết bệnh – dược trong Bát Tự

Thần Phong Thông Khảo là sách Bát Tự đời Minh của Trương Nam (hiệu Thần Phong), nổi tiếng nhất với thuyết bệnh – dược: chữ nào trong tám chữ gây hại cho lá số là "bệnh", chữ trừ được cái hại ấy là "thuốc". Sách dẫn câu phú "có bệnh mới là quý, không thương tổn chẳng phải điều lạ", coi một lá số có bệnh mà được thuốc là lá số có sức bật, hơn lá số bằng phẳng.

Trương Nam và cuốn sách "bác cái sai"

Trương Nam hiệu Thần Phong, sống vào khoảng thế kỷ XVI đời Minh. Về đời ông, sử liệu còn rất ít; những gì ta biết phần lớn đến từ chính sách của ông. Tên đầy đủ của sách trong các bản in còn lại khá dài: Tân tuyên Thần Phong Trương tiên sinh Thông Khảo Tịch Mậu Mệnh Lý Chính Tông Đại Toàn, có người hiệu đính là Đỗ Xuân Phương. Hai chữ "tịch mậu" — bác bỏ cái sai — cho biết tinh thần của sách: Trương Nam viết để sửa những lối đoán số ông cho là rườm rà, mê tín trong các sách đi trước.

Sách được các biên tập viên Tứ Khố Toàn Thư đời Thanh xếp vào loại "tồn mục" (ghi tên, không chép toàn văn), và từng được in lại ở Nhật Bản thế kỷ XVII. Ngày nay người Trung Hoa đọc nó chủ yếu qua các bản hiệu điểm hiện đại; người Việt biết nó chủ yếu qua những trích đoạn về bệnh dược trong sách Bát Tự tiếng Việt.

Thuyết bệnh – dược nói gì

Phần cốt lõi nằm ở thiên Bệnh dược thuyết. Trương Nam mở đầu bằng bốn câu lấy từ bài phú Ngũ Ngôn Độc Bộ có trước ông:

Có bệnh mới là quý, không bị thương tổn thì chẳng phải điều lạ; trong cách cục mà trừ được bệnh, thì tài và lộc cùng theo nhau. — Ngũ Ngôn Độc Bộ, Thần Phong Thông Khảo dẫn

Rồi ông định nghĩa: trong tám chữ, cái thần làm hại là bệnh; chữ trừ được cái hại ấy là thuốc. Ông dẫn lời Chu Hy về việc chữa bệnh phải theo đúng bệnh mà cho thuốc, để nói rằng đọc lá số cũng vậy: không có công thức chung, phải tìm đúng chỗ hỏng của từng lá số (đại ý).

Ba ví dụ sách nêu, đọc theo đại ý:

Và một nguyên tắc về liều lượng: bệnh nặng phải thuốc mạnh; vận hạn cũng tính như thuốc bổ thêm. Các bản hiệu điểm còn chép một câu được trích rất nhiều: bệnh nặng mà được thuốc là người đại phú quý, bệnh nhẹ mà được thuốc là người tiểu phú quý, không bệnh không thuốc là người bình thường (đại ý; nên đối chiếu nguyên văn).

Vì sao "có bệnh mới quý": một ý tưởng ngược đời

Hầu hết sách mệnh học trước đó coi trung hoà là lý tưởng: ngũ hành cân bằng, không thiên lệch. Trương Nam không phủ nhận trung hoà, nhưng ông chỉ ra một chỗ thực tế: lá số "cân bằng sẵn" thường chẳng có gì nổi bật để đoán, và trên thực tế những người làm nên việc lớn hay có lá số lệch hẳn về một phía rồi được một chữ khác cứu. Ông viết rằng chỉ nói trung hoà thì chưa đủ để đoán, nên mới cần đến bệnh dược (đại ý).

Đọc theo cách hôm nay, đây là một nhận xét về sức căng: một lá số có mâu thuẫn rõ — và có lối gỡ — kể một câu chuyện có động lực; một lá số bằng phẳng kể một câu chuyện yên ổn. Người hiện đại có thể không tin lá số kể chuyện đời người, nhưng ý ấy rất gần với cách người ta hay nói về đời thực: khó khăn có lời giải thường làm người ta lớn hơn.

Cách tìm bệnh theo sách

Thần Phong dạy một trình tự khá cụ thể (đại ý):

1. Xem lệnh tháng trước. Chi tháng sinh thuộc hành nào là gốc để cân.
2. Gom các chữ cùng hành ở năm, tháng, giờ — cả can lẫn chi — để thấy hành nào nặng nhất. Sách gọi là "theo bên nặng mà luận".
3. Xét bệnh ở đâu. Nếu Tài, Quan, hay Ấn của lá số bị hại thì chữa cho chúng; nếu chính nhật chủ bị hại thì chữa cho nhật chủ.
4. Tìm thuốc trong lá số, rồi trong vận. Thuốc có sẵn, lộ trên can, là tốt nhất; thuốc ẩn trong tàng can, hay chỉ đến khi vận đưa tới, là nhẹ hơn.
5. Một lá số không mạnh không yếu, Tài Quan Ấn không bị thương, sách coi là mệnh người thường.

Lá số mẫu: Thổ dày chôn Kim

Để thấy cách nghĩ ấy chạy thế nào, dưới đây là một lá số mẫu lập bằng công cụ Bát Tự của site (cách đọc bốn trụ ở bài tứ trụ là gì), chọn vì nó giống đúng ví dụ thứ nhất của sách. Đây là lá số mẫu, không phải của người nào cụ thể.

Sinh 8 giờ sáng ngày 4/5/1979, nam:

Công cụ cân ngũ hành theo tàng can, chi tháng nhân đôi: Thổ 56%, Thủy 14%, Mộc 12%, Kim 11%, Hỏa 7%. Bốn chi đều là Thổ (Thìn, Mùi), hai can Mậu, Kỷ lộ ra là Ấn.

Đọc theo Thần Phong:

• Bệnh: Thổ (Ấn) quá dày. Kim cần Thổ sinh, nhưng Thổ dày quá thì Kim bị chôn — chính hình ảnh "Thổ hậu Kim mai" mà sách nêu.
• Thuốc: Mộc (Tài của Tân Kim) để khắc Thổ. Trong lá số, Mộc chỉ nằm ẩn trong tàng can (Ất trong Thìn, trong Mùi), không lộ trên can: có thuốc mà thuốc còn yếu.
• Vận đưa thuốc tới: đại vận đi nghịch, lần lượt Đinh Mão (từ 1988), Bính Dần (1998), Ất Sửu (2008), Giáp Tý (2018). Bốn vận này có Mộc ở chi (Mão, Dần) hoặc ở can (Ất, Giáp). Theo lối nghĩ bệnh dược, đó là những chặng "thuốc lộ ra".

Một người đọc theo Tử Bình Chân Thuyên sẽ bắt đầu khác: lấy chi tháng Thìn định cách (Ấn cách), rồi xét thành bại, cứu ứng. Hai cách đi khác đường nhưng gặp nhau ở chỗ: cả hai đều thấy Thổ quá nặng là vấn đề chính, và chữ Mộc là chữ quan trọng.

Bệnh dược đứng đâu giữa các phép tìm dụng thần

Sách Bát Tự hiện đại hay gom các phép tìm dụng thần thành năm nhóm: phù ức (giúp cái yếu, ức cái mạnh), bệnh dược, điều hậu (cân nóng lạnh theo mùa), thông quan (bắc cầu giữa hai hành đánh nhau), chuyên vượng (thuận theo khi một hành áp đảo). Bài dụng thần là gì trình bày bốn phép chính.

Trong năm nhóm ấy, bệnh dược là phần gắn rõ nhất với tên Trương Nam. Đặt cạnh các sách khác:

Chữ "cứu ứng" của Chân Thuyên — chữ nào cứu một cách cục bị phá — thực ra rất gần với chữ "thuốc" của Thần Phong. Hai sách cách nhau gần hai thế kỷ mà chung một trực giác: lá số đáng chú ý ở chỗ có cái hỏng và có cái gỡ.

Sách cổ nói gì

Có bệnh mới là quý, không thương tổn chẳng phải điều lạ; trong cách mà trừ được bệnh thì tài lộc cùng theo. — Ngũ Ngôn Độc Bộ, được Thần Phong Thông Khảo dẫn ở đầu Bệnh dược thuyết

Bình: bốn câu này có trước Trương Nam; công của ông là biến chúng thành một phương pháp có trình tự. Chữ "quý" ở đây là "đáng quý, có giá trị", không phải lời hứa giàu sang cho ai có lá số "nhiều bệnh".

Thần Phong Thông Khảo, Bệnh dược thuyết, đại ý: trong tám chữ, thần nào làm hại là bệnh, chữ nào trừ được cái hại là thuốc; bệnh nặng phải thuốc nặng, chỉ nói trung hoà thì chưa đủ để đoán.

Đọc cho đúng mức

Chẩn đoán "bệnh" là việc của người đọc, không phải của máy. Cùng một lá số, hai thầy có thể chỉ ra hai bệnh khác nhau. Lá số mẫu ở trên được chọn vì nó rõ ràng; phần lớn lá số không rõ như vậy.

Chữ "bệnh", "thuốc" là ẩn dụ. Không có liên quan gì đến sức khoẻ. Đừng đọc "lá số có bệnh" thành lời nói về bệnh tật của người ấy.

Câu "bệnh nặng được thuốc là đại phú quý" là lời phán của sách cổ, chúng tôi dẫn để giới thiệu, không phải lời hứa. Không lá số nào quyết định giàu nghèo.

Năm nhóm phép dụng thần là cách gom của đời sau. Chúng tôi chưa thấy Thần Phong Thông Khảo tự liệt kê đủ năm phép thành một bảng; phần chắc thuộc về sách là bệnh dược.

Việc nên làm

• Khi đọc Bát Tự, thử hỏi câu của Thần Phong trước: "chữ nào đang gây hại, chữ nào gỡ được?"
• Đừng vội mừng hay lo khi lá số bị nói là "lệch": theo chính sách cổ, lệch mà có lối gỡ là chỗ đáng quý.
• Đọc cùng Tử Bình Chân Thuyên để so hai lối: cách cục và bệnh dược.
• Nếu tự lập lá số, xem bảng ngũ hành của công cụ như một gợi ý; việc xác định bệnh và thuốc cần đọc cả lá số và vận.

🀄Lá số Bát Tự (Tứ Trụ)
Bốn trụ năm tháng ngày giờ theo tiết khí, Thập Thần, ngũ hành vượng suy.✨ Dùng thử

Nguồn tham khảo

• Trương Nam — Thần Phong Thông Khảo Mệnh Lý Chính Tông (bản Đỗ Xuân Phương hiệu đính), thiên Bệnh dược thuyết (trích bốn câu phú, đại ý phần còn lại).
• Ngũ Ngôn Độc Bộ — bốn câu "hữu bệnh phương vi quý…" (trích nguyên văn qua Thần Phong).
• Thẩm Hiếu Chiêm — Tử Bình Chân Thuyên, Luận dụng thần thành bại cứu ứng (đại ý).
• Lá số mẫu 08:00 ngày 4/5/1979, nam: công cụ Bát Tự của aihuyenhoc.com (tứ trụ, tỷ lệ ngũ hành, đại vận).