Tử Vi Đẩu Số Toàn Thư và Toàn Tập: hai bộ gốc khác nhau ở đâu, trùng nhau ở đâu
Chủ biên Thắng Hồ · Cập nhật 21/10/2026 · 8 phút đọc
Tử Vi Đẩu Số Toàn Thư và Tử Vi Đẩu Số Toàn Tập là hai bộ sưu tập đời Minh – Thanh có phần lớn văn bản giống nhau, nhưng đi qua hai dòng bản in khác nhau. Theo các khảo cứu đối chiếu, Toàn Tập dài hơn và có phần khởi lệ, ca quyết đầy đủ hơn; Toàn Thư ít hơn nhưng có thêm Tăng Bổ Thái Vi Phú, phần chú giải Cốt Tủy Phú bổ di và nhiều lá số mẫu.
Vì sao người học cần biết có hai bộ
Người Việt quen nói "sách gốc Tử Vi" như thể chỉ có một cuốn. Thật ra khi một trang Trung Hoa dẫn "Toàn Thư", trang khác dẫn "Toàn Tập", rồi hai câu lệch nhau vài chữ, rất có thể không ai dẫn sai cả: họ chỉ đang mở hai bộ khác nhau.
Biết điều này giúp tránh hai kiểu tranh cãi vô ích. Một là cãi xem "sách gốc" viết gì khi hai bên cầm hai bộ. Hai là coi một câu chỉ có trong Toàn Tập là "không có trong sách gốc", chỉ vì bản dịch mình có là Toàn Thư.
Hai dòng bản in, theo những gì kiểm được
Phần dưới tách rõ điều đã đối chiếu được và điều mới là nhận định của người khảo cứu.
Điều kiểm được.
- Bản Toàn Thư số hoá trên kho Wikisource tiếng Hán chia ba quyển: quyển một là các bài phú và danh mục cách cục, quyển hai là phép an sao và luận mười hai cung, quyển ba là luận hạn, lưu niên, trẻ nhỏ. Mục lục chi tiết ở bài Tử Vi Đẩu Số Toàn Thư.
- Trong quyển một có bài Tăng Bổ Thái Vi Phú mở đầu bằng câu "Tiền hậu lưỡng hung thần vi lưỡng lân, gia hội thượng khả xanh trì, đồng thất dữ mưu tối nan đê phòng" — hai hung thần đứng hai bên như hàng xóm thì còn chống đỡ được, cùng ở một nhà mà bàn mưu thì khó phòng nhất. Chữ "tăng bổ" trong tên bài cho thấy đây là phần thêm vào.
- Theo phần giới thiệu sách khảo hiệu của Phan Quốc Sâm, các bản Toàn Thư in ở Đài Loan, Hồng Kông những năm 1970 – 1980 là in lại hoặc sắp chữ lại từ bản thạch ấn thời Dân Quốc, còn Toàn Tập thì in lại từ một bản khắc gỗ cuối đời Thanh; ông đánh giá cả hai đều không phải thiện bản.
Nhận định của người khảo cứu, chưa đối chiếu được. Một số bài khảo cứu tiếng Trung (đăng mạng, chưa qua thẩm định) đưa ra các điểm sau:
- Toàn Tập có nội dung nhiều nhất, gần như bao trọn một sách nhỏ hơn là Tử Vi Đẩu Số Tiệp Lãm; Tiệp Lãm được cho là trích gần hết từ Toàn Tập, khắc cùng khoảng thời gian, cùng ở Kim Lăng (Nam Kinh).
- Toàn Thư ít hơn Toàn Tập, nhưng có thêm Tăng Bổ Thái Vi Phú, phần chú giải Cốt Tủy Phú bổ di và phần "phê mệnh hoạt sáo" (mẫu câu viết lời phê lá số).
- Toàn Thư không có phần "khởi lệ ca quyết tổng quát" và không có ý "không chuẩn thì đổi giờ" mà Toàn Tập có.
- Về lá số mẫu, một bài đếm Toàn Tập có khoảng mười ca, Toàn Thư có hơn một trăm ca.
Chúng tôi ghi lại những điểm này vì chúng giải thích được nhiều chuyện người học gặp, nhưng chưa dùng chúng làm căn cứ cho bất kỳ lời luận nào trên site cho tới khi đối chiếu được bản in.
Bảng so sánh
| Toàn Thư | Toàn Tập | |
|---|---|---|
| Tên thường đề | Hi Di Trần Đoàn; nhiều bản ghi La Hồng Tiên hiệu đính hoặc đề tựa | Hi Di Trần Đoàn |
| Dòng bản in phổ biến hiện nay | in lại từ bản thạch ấn thời Dân Quốc | in lại từ bản khắc gỗ cuối Thanh |
| Bản gần gốc có in ảnh | bản khắc Văn Quang Đường cuối Minh đầu Thanh (Tâm Nhất Đường in ảnh) | chưa rõ |
| Các bài phú lõi (Thái Vi Phú, Cốt Tủy Phú, Nữ Mệnh Cốt Tủy Phú) | có | có (theo các bài đối chiếu) |
| Tăng Bổ Thái Vi Phú | có | theo các bài đối chiếu: không |
| Ca quyết khởi lệ tổng quát | theo các bài đối chiếu: không | có |
| Lá số mẫu | nhiều | ít |
| Bản dịch tiếng Việt phổ biến | có (bản Vũ Tài Lục) | ít gặp |
Các ô ghi "theo các bài đối chiếu" là những ô người đọc nên coi là tạm.
Còn một "Tử Vi Đẩu Số" thứ ba: bản Đạo Tạng
Nhiều người lẫn hai bộ trên với sách Tử Vi Đẩu Số ba quyển chép trong Vạn Lịch Tục Đạo Tạng (khắc năm 1607). Đây là văn bản có niên đại rõ nhất trong ba, nhưng lại xa nhất với tử vi người Việt học. Quyển một của nó có các bước định giờ, an mệnh, khởi hạn khá quen; nhưng quyển hai, quyển ba luận theo "Động Vi thập bát tinh" với các sao như Quán Sách, Thiên Phúc — một hệ mười tám sao khác hẳn mười bốn chính tinh.
Hệ quả cho người học: câu "Tử Vi có từ đời Minh, có trong Đạo Tạng" đúng về cái tên, nhưng không chứng minh được rằng phép an mười bốn chính tinh mà ta dùng có từ năm 1607. Đó là hai dòng thuật mang chung một tên.
Chỗ khác nhau ảnh hưởng gì tới lá số của bạn
Phần lớn khác biệt giữa hai bộ nằm ở mức độ đầy đủ, không phải ở nguyên tắc. Cả hai dùng chung các bài phú lõi, nên những câu như "Tử Phủ đồng cung chung thân phúc hậu" hay "Tiên minh cách cục, thứ khán chúng tinh" là chung.
Chỗ đáng để ý là phần giờ sinh. Nếu đúng như các bài đối chiếu nói, Toàn Tập có ý "lá số không ứng thì thử đổi giờ", còn Toàn Thư thì không. Đây chính là gốc xa của tục "đoán giờ sinh" mà nhiều thầy dùng ngày nay. Đọc bài không biết giờ sinh xem tử vi thế nào để thấy cách làm này có giới hạn gì: đổi giờ cho tới khi lá số "khớp" với những việc đã biết là một cách dễ tự lừa mình.
Chỗ thứ hai là lá số mẫu. Toàn Thư có nhiều lá số mẫu hơn, nên những bản dịch Việt dựa trên Toàn Thư thường có phần "nghiệm lý" ở cuối. Các lá số này phần lớn là của nhân vật lịch sử được gán giờ sinh, không kiểm được; đọc như ví dụ minh hoạ, đừng như bằng chứng.
Sách cổ nói gì
Tiền hậu lưỡng hung thần vi lưỡng lân, gia hội thượng khả xanh trì, đồng thất dữ mưu tối nan đê phòng.
Dịch: Hai hung thần đứng trước sau như hai nhà hàng xóm, có thêm sao hội vào vẫn còn chống đỡ được; cùng ở chung một nhà mà bàn mưu thì khó phòng bị nhất. — Tử Vi Đẩu Số Toàn Thư, Tăng Bổ Thái Vi Phú
Tinh hữu đồng triền, số hữu phân định.
Dịch: Sao có khi cùng đóng một chỗ, số mỗi người có phần định riêng. — Tử Vi Đẩu Số Toàn Thư, Thái Vi Phú
Bình: câu đầu là ví dụ cho phần "tăng bổ" mà Toàn Thư có: nó nói về thế giáp (hai sao kẹp hai cung bên) và thế đồng cung, phân biệt mức nặng nhẹ. Đây là kiểu lời phú bổ sung chi tiết kỹ thuật cho Thái Vi Phú gốc, vốn chỉ nêu nguyên tắc. Câu thứ hai, có ở cả hai bộ, nhắc rằng không câu phú nào đứng một mình quyết được số một người.
Đọc cho đúng mức
- Chưa có bản khảo hiệu học thuật nào bằng tiếng Việt so hai bộ một cách đầy đủ. Mọi bảng so sánh, kể cả bảng trên, đều là tạm.
- "Có trong Toàn Thư" hay "có trong Toàn Tập" chỉ cho biết câu ấy có tuổi đời vài trăm năm, không cho biết câu ấy đúng.
- Cả hai bộ đều đề tên Trần Đoàn; đó là truyền thống tôn sư, không phải sử liệu (bài Trần Đoàn).
- Phái Việt thêm nhiều sao và quy ước không có trong cả hai bộ. Muốn hiểu lá số Việt, đọc thêm sách quốc ngữ thế kỷ hai mươi (bài sách tử vi nên đọc).
Việc nên làm
- Khi dẫn một câu phú, ghi rõ lấy từ Toàn Thư hay Toàn Tập, bài nào. Không biết thì ghi "câu quen chép".
- Nếu bạn có bản dịch Việt, xem lời nói đầu xem người dịch dùng bộ nào. Phần lớn là Toàn Thư.
- Gặp hai trang dẫn cùng một câu mà lệch chữ, đừng vội chọn bên nghe hay hơn; ghi cả hai.
- Dùng lá số máy lập làm điểm tựa chung, rồi đọc phú để hiểu, không để phán.
Xem lá số tử vi của chính bạn
Nhập ngày giờ sinh, có ngay lá số đủ 14 chính tinh, Tứ Hoá, đại vận và điểm từng cung — miễn phí, riêng tư.
Lập lá số miễn phíNguồn tham khảo
- Tử Vi Đẩu Số Toàn Thư — mục lục ba quyển, Tăng Bổ Thái Vi Phú, Thái Vi Phú (nguyên văn đối chiếu bản số hoá Wikisource tiếng Hán).
- Tử Vi Đẩu Số Toàn Tập — đại ý, theo các bài đối chiếu; chưa đối chiếu trực tiếp bản in.
- Tử Vi Đẩu Số, ba quyển, khuyết danh — Vạn Lịch Tục Đạo Tạng (1607); bản số hoá Wikisource tiếng Hán.
- Phan Quốc Sâm — sách khảo hiệu Toàn Thư (theo phần giới thiệu sách).
- Các bài khảo cứu tiếng Trung đối chiếu Toàn Thư, Toàn Tập, Tiệp Lãm (bài đăng mạng).
Câu hỏi thường gặp
Toàn Thư và Toàn Tập cái nào là bản gốc?
Không cái nào là "bản gốc" theo nghĩa bản tác giả viết. Cả hai là bộ sưu tập đời Minh – Thanh, phần lớn văn bản giống nhau, đi qua hai dòng bản in khác nhau.
Bản dịch tiếng Việt phổ biến dịch từ bộ nào?
Phần lớn bản dịch Việt, như bản Vũ Tài Lục, dịch từ Toàn Thư theo các bản in Đài Loan, Hồng Kông, vốn in lại từ bản thạch ấn thời Dân Quốc.
Tử Vi Đẩu Số Tiệp Lãm là gì?
Đó là một sách nhỏ hơn; theo các bài khảo cứu tiếng Trung, Tiệp Lãm trích gần hết từ Toàn Tập và được khắc ở Kim Lăng cùng khoảng thời gian.
Sách Tử Vi trong Đạo Tạng có phải là Toàn Thư không?
Không. Sách ba quyển trong Vạn Lịch Tục Đạo Tạng luận theo hệ mười tám sao như Quán Sách, Thiên Phúc, khác với hệ mười bốn chính tinh của Toàn Thư và Toàn Tập.
Khác biệt giữa hai bộ có làm lá số khác đi không?
Hầu như không ở phần an chính tinh, vì phần lõi giống nhau. Khác biệt chủ yếu ở phần ca quyết, lá số mẫu và vài bài phú bổ sung.
Nguồn tham khảo: Tử Vi Đẩu Số Toàn Thư — bản số hoá Wikisource tiếng Hán — mục lục ba quyển; Tăng Bổ Thái Vi Phú · Tử Vi Đẩu Số Toàn Tập · Tử Vi Đẩu Số (ba quyển, khuyết danh) trong Vạn Lịch Tục Đạo Tạng · Phan Quốc Sâm — sách khảo hiệu Tử Vi Đẩu Số Toàn Thư (theo phần giới thiệu sách) · Các bài khảo cứu tiếng Trung đối chiếu Toàn Thư, Toàn Tập, Tiệp Lãm (bài đăng mạng, chưa qua thẩm định học thuật)