Tướng cổ: cổ dài, cổ ngắn, yết hầu và "lộ hầu" trong sách tướng, đọc lại thành mô tả

Tướng cổ trong sách tướng xem cổ dài hay ngắn có cân với đầu và thân không, cổ thẳng hay nghiêng, gáy đầy hay mỏng, và yết hầu có nhô ("lộ hầu") không. Sách khen cổ cân đối, tròn chắc; chê cổ lệch dạng và lộ hầu. Thật ra yết hầu là sụn giáp, lộ rõ ở người gầy và ở nam sau tuổi dậy thì; còn dáng cổ đổi theo tư thế hằng ngày.

Thần Tướng Toàn Biên nói gì về cổ

Phần luận cổ trong Thần Tướng Toàn Biên và các bản tướng thư cùng dòng xoay quanh mấy ý, đại ý:

Nguyên tắc ẩn sau là nguyên tắc chung của tướng thư: xét tỉ lệ chứ không xét một chi tiết đứng riêng (bài cốt cách bàn kỹ lối xem toàn cục). Cổ "đẹp" theo sách là cổ hợp với thân người mang nó.

Riêng chuyện lộ hầu, nhiều bản tướng thư có những câu phán nặng, gắn nó với cô độc, hao tán, nhất là khi gặp ở phụ nữ. Những câu ấy là phần nên bỏ, vì nguyên nhân của lộ hầu đã rõ.

Yết hầu thật ra là gì

Cái nhô ra ở trước cổ mà ta gọi là yết hầu (trái cổ) là sụn giáp, tấm sụn lớn nhất bao quanh thanh quản, che chở dây thanh. Hai tấm sụn hai bên gặp nhau ở phía trước thành một góc:

• Ở nam giới, góc ấy hẹp, khoảng 90 độ, nên mép trước nhô ra rõ.
• Ở nữ giới, góc rộng hơn, khoảng 120 độ, nên mép trước phẳng hơn, khó thấy.

Tới tuổi dậy thì, nội tiết tố nam làm thanh quản ở con trai lớn nhanh, dây thanh dài và dày thêm; đó cũng là lúc giọng "vỡ" và trái cổ nhô rõ. Phần giọng nói có bài riêng: tướng giọng nói. Vì vậy lộ hầu ở nam giới trưởng thành là chuyện bình thường của cơ thể.

Còn yết hầu lộ ở một người cụ thể nhiều hay ít phụ thuộc:

• Độ gầy và độ dài cổ: cổ dài, ít mỡ thì sụn giáp lộ rõ hơn.
• Cấu trúc sụn: một số phụ nữ có sụn giáp nhô hơn trung bình, hoàn toàn bình thường.
• Tư thế: ngửa cổ thì lộ, cúi xuống thì khuất.

Viết lại câu sách "lộ hầu" thành mô tả, ta được: người ấy có cổ thon, ít mỡ, sụn giáp nhô. Thế thôi. Không có bằng chứng nào nối nó với tính nết, chuyện vợ chồng hay tiền bạc.

Cổ dài, cổ ngắn từ đâu ra

Gần như mọi loài có vú, từ chuột tới hươu cao cổ, đều có bảy đốt sống cổ; người cũng vậy. Cổ dài hay ngắn khác nhau do:

• Chiều cao từng đốt và khoảng đĩa đệm, phần lớn do di truyền.
• Vai: vai xuôi làm cổ trông dài; vai ngang, cơ thang dày làm cổ trông ngắn.
• Mỡ và cơ: người tập nặng, người thừa cân có cổ trông ngắn và to.
• Tư thế: dáng ngồi, dáng đứng hằng ngày.

Ba trong bốn yếu tố trên đổi được theo cách sống. Đó là chỗ tướng cổ khác hẳn tướng mũi, tướng tai.

Dáng cổ đổi theo thói quen

Sách chê "cổ cong ra trước". Ngày nay dáng ấy có tên quen: cổ rùa, đầu đưa ra trước vai, thường gặp ở người dùng điện thoại, máy tính nhiều giờ. Một ước tính được dẫn nhiều của bác sĩ Kenneth Hansraj năm 2014 cho thấy khi cúi đầu 15 độ, cột sống cổ chịu tải tương đương khoảng 12 kg; cúi 60 độ, tải tăng lên khoảng 27 kg, so với khoảng 5 kg khi đầu thẳng.

Nghĩa là "cổ cong ra trước" trong tướng thư là một dáng có thật, và nó đúng là dấu hiệu không tốt, nhưng cho cột sống, không cho số phận. Nó cũng sửa được: nâng màn hình ngang tầm mắt, nghỉ giữa giờ, tập cơ cổ và lưng trên.

Ngấn cổ

Dân gian khen "cổ có ngấn" ở phụ nữ, nhất là ngấn ngang mờ, coi là đầy đặn, phúc hậu. Ngấn cổ là nếp da theo cấu trúc mô dưới da, di truyền, cân nặng và tuổi. Có người trẻ đã có ngấn rõ, có người già vẫn không có. Đây là chuyện thẩm mỹ, không phải tướng phúc hay tướng bạc.

Khi nào cổ là chuyện sức khoẻ

Cổ là nơi có tuyến giáp, nhiều hạch bạch huyết, mạch máu lớn. Một số thay đổi ở cổ nên đi khám, không nên đọc như tướng:

• Phía trước cổ to ra, nhất là khi nuốt thì khối ấy di chuyển: có thể là bướu tuyến giáp.
• Cục nổi hai bên cổ kéo dài quá vài tuần, cứng, không đau, hay to dần.
• Đau cổ lan xuống vai, tay, kèm tê bì.
• Khàn tiếng kéo dài quá vài tuần không rõ nguyên nhân.
• Mảng da cổ sẫm màu, dày như nhung, đôi khi liên quan tới rối loạn đường huyết.

Phần này là kiến thức phổ thông, không thay cho khám bệnh. Các nốt ruồi ở cổ có bài riêng: nốt ruồi ở cổ.

Sách cổ nói gì

Đại ý phần luận cổ trong Thần Tướng Toàn Biên: cổ phải cân với đầu, với thân; người béo cổ nên ngắn, người gầy cổ nên dài; cổ thẳng, tròn, chắc thì tốt; nghiêng lệch, nhỏ yếu thì kém; hầu nhô lộ thì sách chê. — Thần Tướng Toàn Biên (đại ý)

Kinh Thi tả nàng Trang Khương nước Vệ:

Tay như mầm cỏ non, da như mỡ đông. Câu kế tiếp ví cổ nàng như con sâu "tù tề", trắng, tròn và thon. — Kinh Thi, Vệ Phong, bài Thạc Nhân

Bình: bài thơ hơn hai nghìn năm tuổi cho thấy cổ được nhìn như một nét đẹp từ rất sớm, trước khi tướng thư biến nó thành nét số. Hai cái nhìn ấy nên tách ra. Khen một chiếc cổ thon là thẩm mỹ; nói người có yết hầu nhô sẽ cô độc là gán số phận cho một tấm sụn.

Đọc cho đúng mức

• Không có nghiên cứu nào cho thấy hình dáng cổ hay yết hầu dự báo tính cách, hôn nhân, tiền bạc.
• Các câu phán về lộ hầu ở phụ nữ mang chuẩn mực thẩm mỹ, lễ giáo thời trước; bài dẫn để phân tích, không để đánh giá ai.
• Câu chữ phần luận cổ khác nhau giữa các bản; bài dẫn đại ý.
• Số liệu tải trọng cột sống cổ là ước tính theo mô hình, dùng để thấy độ lớn, không phải số đo từng người.

Việc nên làm

1. Đọc cổ bằng tỉ lệ với đầu và vai, đừng tách một chi tiết ra để phán.
2. Với chính mình: kiểm dáng cổ khi dùng điện thoại; nâng màn hình, nghỉ giữa giờ, tập cơ cổ.
3. Thấy cổ to ra, có cục nổi kéo dài, khàn tiếng lâu, hãy đi khám.
4. Bỏ hẳn những câu phán về lộ hầu khi nói về người khác.

Nguồn tham khảo

• Thần Tướng Toàn Biên — phần luận cổ, gáy, hầu (đại ý).
• Kinh Thi — Vệ Phong, bài Thạc Nhân.
• Giải phẫu học phổ thông về sụn giáp, thanh quản và đốt sống cổ.
• K. Hansraj — ước tính tải trọng lên cột sống cổ theo góc cúi đầu (2014).