Vận khí năm Mậu Thân 2028: Hoả vận thái quá, Thiếu Dương tướng hoả tư thiên

Năm vận khí Mậu Thân kéo dài từ tiết Đại Hàn 20/1/2028 đến Đại Hàn 20/1/2029. Can Mậu cho Hoả vận thái quá; chi Thân cho Thiếu Dương tướng hoả tư thiên, Quyết Âm phong mộc tại tuyền. Vận và khí tư thiên cùng là Hoả, nên đây là một năm thiên phù: theo học thuyết, năm nóng và khô nổi rõ, nhất là nửa đầu.

Tóm tắt vận khí năm 2028

So với Tết: Tết Mậu Thân rơi vào ngày 26/1/2028, sáu ngày sau khi năm vận khí đã bắt đầu. Cách tính mốc ở bài tư thiên, tại tuyền; vì sao Mậu thuộc Hoả ở bài thập can hoá vận.

Hoả thái quá gặp tướng hoả tư thiên

Năm can dương, vận thái quá: khí Hoả mạnh, lấn sang Kim là hành nó khắc. Tố Vấn tả:

Năm Hoả thái quá, nóng bức lan khắp, Kim và Phế chịu tà. — Tố Vấn, Khí Giao Biến đại luận

Đoạn ấy, đại ý, kể các chứng người xưa gắn với năm Hoả thái quá: sốt rét từng cơn, hụt hơi, ho suyễn, chảy máu, đi lỏng, khô họng, ù tai, nóng ở vai lưng. Rồi thêm một câu riêng cho những năm Hoả thái quá mà tư thiên cũng là Thiếu Âm hoặc Thiếu Dương, đúng trường hợp 2028: lửa bốc mạnh, mạch nước cạn, cây cỏ khô cháy. Đây là phần mô tả nặng nề nhất của đoạn, vì hai lớp Hoả chồng nhau.

Thiên Lục Vi Chỉ xếp năm thiên phù vào bậc "chấp pháp" (người cầm luật) và nói, đại ý, người trúng tà trong năm ấy thì bệnh đến nhanh và nặng hơn năm thường. Thiên Lục Nguyên Chính Kỷ ghi riêng hai năm "Mậu Dần thiên phù, Mậu Thân thiên phù" và tả vận của chúng: "kỳ vận thử", vận là nắng nóng; biến thì "viêm liệt phí đằng", nóng bỏng sôi sục; bệnh thì nhiệt uất ở trên, chảy máu, đau tim.

Năm bước vận: chủ vận và khách vận

Năm Mậu, đại vận là thái chuỷ. Khách vận bắt đầu từ chính đại vận rồi đi theo tương sinh, thái thiếu xen kẽ. Chủ vận năm nào cũng đi Mộc, Hoả, Thổ, Kim, Thuỷ, còn thái hay thiếu thì suy ngược từ âm chuỷ đang thái, nên bước đầu là thiếu giác. Lục Nguyên Chính Kỷ chép đúng dãy chủ vận ấy cho năm Mậu Dần, Mậu Thân.

Tiết năm 2028 do máy tính: Xuân Phân 20/3 (9 giờ 12), Mang Chủng 5/6 (10 giờ 10), Xử Thử 22/8 (20 giờ 56), Lập Đông 7/11 (4 giờ 27). Quy ước "sau bao nhiêu ngày" có sách đếm lệch một ngày nên bảng ghi "khoảng". Cả năm bước khách vận đều được chủ vận sinh ra: theo học thuyết là năm vận đi một mạch, không vướng nhau.

Sáu bước khí: chủ khí và khách khí

Tư thiên Thiếu Dương đứng ở bước ba; lùi hai bậc, khách khí khởi từ Thiếu Âm.

Không có bước nào nghịch. Điểm nóng của lý thuyết là bước ba, từ Tiểu Mãn 20/5 đến Đại Thử 22/7/2028: chủ khí tướng hoả, khách khí tướng hoả, lại nằm trong năm Hoả vận thái quá. Ba lớp Hoả trùng nhau ở giữa mùa hè. Về cấu trúc, nhóm năm Dần Thân là một trong hai nhóm không có bước nghịch nào trong sáu bước (bài chủ khí, khách khí).

Lục Nguyên Chính Kỷ tả năm Thiếu Dương tư thiên

Đại ý đoạn tả chung cho năm Dần Thân: khí trời ngay, khí đất động, gió nổi mạnh, lửa nóng lan, gió và nóng xen nhau; người dễ bị lạnh bên trong, ngoài da nổi mụn nhọt, trong bụng đầy, đi lỏng. Từng bước:

• Sơ khí: trời ấm sớm, cây cỏ tươi sớm, lạnh tới mà không gắt; bệnh ôn nổi lên.
• Nhị khí: hoả bị uất, mây ẩm bốc, mưa rơi; sách nói "dân nãi khang", người được yên.
• Tam khí: "thiên chính bố, viêm thử chí", khí tư thiên ban bố, nóng bức tới; nhiệt ở trong, ù tai, mờ mắt, chảy máu, đau họng.
• Tứ khí: mát tới, nóng xen kẽ, sương trắng xuống; "dân khí hoà bình".
• Ngũ khí: dương đi, hàn tới, mưa xuống, cây cứng rụng lá sớm; sách khuyên "tránh tà khí lạnh, người quân tử giữ kín đáo".
• Chung khí: gió tới, vạn vật như sống lại, sương mù đi; bệnh tim đau, ho do dương khí không tàng.

Câu đáng nhớ nhất của đoạn là lời khuyên chung cho cả năm:

Cho nên bậc thánh nhân gặp năm như vậy thì hoà mà không tranh. — Tố Vấn, Lục Nguyên Chính Kỷ đại luận

Sách cổ nói gì

Ngoài các đoạn đã dẫn, Lục Nguyên Chính Kỷ còn có nguyên tắc dùng thuốc, ăn uống cho từng năm, đại ý: dùng nóng thì tránh lúc nóng, dùng mát thì tránh lúc mát, ăn uống cũng theo cùng phép; năm Thiếu Dương tư thiên thì nên dùng vị mặn, cay, chua. — Tố Vấn, Lục Nguyên Chính Kỷ đại luận (đại ý)

Bình: tinh thần chung của các đoạn này là đừng đổ thêm cái đang thừa: năm nóng thì đừng dùng thêm thứ nóng một cách không cần thiết. Còn "vị mặn, cay, chua" là lời khuyên trong khuôn khổ học thuyết, viết cho người xưa ở vùng Hoàng Hà; không phải chỉ định ăn uống cho ai hôm nay, càng không cho người có bệnh mạn tính.

Đọc cho đúng mức

• Vận khí 2028 là kết quả suy từ can chi năm, không phải dự báo khí tượng. Thời tiết năm 2028 do các hệ thống khí hậu thật quyết định.
• Tổ hợp này đã gặp ở năm 1998 và 1968. Năm 1998, sau một đợt El Niño rất mạnh, là năm nóng nhất trong chuỗi số liệu nhiệt độ toàn cầu tính tới thời điểm ấy, nghe như khớp "Hoả thái quá". Nhưng cùng tổ hợp, năm 1968 không nằm trong nhóm năm nóng nổi bật. Nhớ năm khớp và quên năm không khớp là cái bẫy dễ mắc nhất khi đánh giá vận khí (xem ngũ vận lục khí có đúng không).
• Việt Nam trải nhiều vùng khí hậu; một bảng chung không thể đúng cho cả miền núi phía Bắc lẫn đồng bằng sông Cửu Long.
• Các chứng bệnh trong sách là mô tả văn hoá y học; không tự gán triệu chứng của mình vào vận khí, không tự dùng thuốc theo vận khí.

Việc nên làm

• Nếu muốn dùng vận khí như lời nhắc: những đợt nắng nóng giữa năm thì uống đủ nước, tránh nắng giờ trưa, để ý người già và trẻ nhỏ; theo bản tin cảnh báo nắng nóng của cơ quan khí tượng.
• Người có bệnh tim mạch, huyết áp, bệnh hô hấp nên giữ lịch tái khám, hỏi bác sĩ cách giữ sức trong mùa nóng.
• Theo dõi thông tin dự báo hiện tượng El Niño, La Niña cho năm 2028 từ cơ quan khí tượng; đó là thứ thật sự ảnh hưởng tới thời tiết.
• Có triệu chứng bất thường, đi khám thay vì chờ "qua bước khí".

📅Lịch âm – lịch vạn niên
Lịch tháng âm dương, can chi, tiết khí, ngày hoàng đạo.Mở

Nguồn tham khảo

• Hoàng Đế Nội Kinh — Tố Vấn, Khí Giao Biến đại luận ("tuế Hoả thái quá, viêm thử lưu hành, Kim Phế thụ tà", nguyên văn; phần chứng bệnh đại ý).
• Hoàng Đế Nội Kinh — Tố Vấn, Lục Nguyên Chính Kỷ đại luận (đoạn năm Dần Thân và sáu bước khí, đại ý; "thánh nhân ngộ chi, hoà nhi bất tranh", nguyên văn; Mậu Dần, Mậu Thân thiên phù); Lục Vi Chỉ đại luận (thiên phù vi chấp pháp). Nguyên văn đối chiếu bản Wikisource tiếng Trung.
• Giờ các tiết Đại Hàn, Xuân Phân, Tiểu Mãn, Mang Chủng, Đại Thử, Xử Thử, Thu Phân, Lập Đông, Tiểu Tuyết năm 2028 và Đại Hàn 2029: bộ máy âm lịch của aihuyenhoc.com (`app/Core/TuVi`).