Tướng đi đứng: dáng đi nói gì theo sách tướng, và điều dáng đi thật sự cho biết

Theo sách tướng, dáng đi đẹp là đi vững, thân không lắc, bước đều, "như thuyền trên nước"; dáng đi bị chê là thân uốn như rắn lượn, bước nhảy nhót như chim sẻ, đầu cúi gằm hay ngửa cao. Hôm nay, dáng đi nói khá rõ về sức khoẻ, tuổi tác và tâm trạng lúc ấy, còn chuyện số phận thì không.

Vì sao sách tướng coi trọng dáng đi

Tướng thư chia người ra phần tĩnh và phần động, có câu khẩu quyết "tướng tĩnh xem hình, tướng động xem thần". Phần tĩnh là hình: mặt, xương, tai, mũi. Phần động là cử chỉ: đi, đứng, ngồi, nói, cười. Phần động khó giả hơn, vì người ta có thể chỉnh nét mặt trong một bức ảnh nhưng khó giữ một dáng đi giả suốt một quãng đường.

Một khẩu quyết xem người thường gán cho Tăng Quốc Phiên, hay được in kèm sách Băng Giám, có câu: muốn biết người gặp sóng gió thế nào thì xem gân chân (nguyên văn ở mục "Sách cổ nói gì"). "Gân chân" ở đây không chỉ là gân ở cẳng chân, mà là cái vững của bước chân: người đi vững, đứng vững được coi là người chịu được biến cố. Sách đặt câu ấy cạnh câu xem "chủ kiến ở móng tay", cho thấy tay chân được đọc như nơi lộ ra ý chí và sức bền, không phải nơi đọc giàu nghèo.

Những dáng đi sách tướng khen

Các tướng thư như Thần Tướng Toàn Biên, Ma Y Tướng Pháp có mục riêng luận dáng đi. Gom lại, những dáng được khen có chung một tinh thần: thân vững, bước đều, đầu thẳng. Thầy tướng hay tóm cả mục vào một cặp chữ đối nhau: "hành như phong", đi như gió, là dáng được khen; "hành như xà", đi như rắn, là dáng bị chê. Hai chữ ấy không phải nói nhanh hay chậm, mà nói thân có liền một khối khi bước hay không. (Ma Y đạo giả, người được gán tên bộ Ma Y Tướng Pháp, là nhân vật nửa truyền thuyết; các câu luận dáng đi trong sách có nhiều dị bản.)

Một câu truyền khẩu trong giới võ và dưỡng sinh hay được gắn với tướng thuật: "ngồi như chuông, đứng như tùng, đi như gió, nằm như cung". "Đi như gió" ở đây là nhanh, nhẹ, liền mạch, không phải hấp tấp. Câu này không có trong tướng thư cổ như một câu nguyên văn; nó là khẩu quyết đời sau, nhưng nói đúng tinh thần của các mục luận dáng đi.

Những dáng đi sách tướng chê

Cột cuối là phần đáng giữ. Gần như dáng đi nào sách chê cũng có vài lý do rất đời thường. Tướng thư đọc dáng đi như một nét tính cố định; quan sát hôm nay cho thấy nó thường là một trạng thái: mệt, buồn, đau, vội, mang giày chật.

Dáng đứng

Sách tướng nói về dáng đứng ít hơn dáng đi, và ý chính trùng nhau: đứng vững, thẳng, hai vai ngang, không lắc lư, không dựa dẫm. Luận Ngữ, thiên Hương Đảng, tả cách Khổng Tử đứng, đi trong triều và ở nhà rất tỉ mỉ, đại ý: ở chỗ trang nghiêm thì dáng nghiêm, ở nhà thì thư thái; đi vào cửa cung thì khom mình như không đủ chỗ, không đứng giữa cửa. Điều đáng chú ý là thiên Hương Đảng không đọc dáng đứng để đoán số phận; nó dùng dáng đứng để nói về lễ, tức cách một người ý thức được nơi mình đang có mặt.

Đó là một cách đọc tốt hơn cho hôm nay: dáng đứng cho biết người ấy đang thoải mái hay căng thẳng, có để ý người xung quanh không, có biết chỗ mình đứng không. Phần tướng lưng vai, như lưng gù hay vai lệch, được bàn riêng ở bài tướng lưng vai; dáng ngồi ở bài tướng ngồi, tướng ăn.

Điều dáng đi thật sự cho biết: sức khoẻ

Đây là phần dáng đi nói đúng nhất, và là phần nên biết để không đọc nhầm sức khoẻ thành số phận.

• Tốc độ đi bộ ở người cao tuổi là một chỉ dấu sức khoẻ được nghiên cứu kỹ. Một phân tích gộp đăng trên tạp chí JAMA năm 2011 (Studenski và cộng sự) cho thấy người cao tuổi đi chậm hơn có tuổi thọ trung bình ngắn hơn người đi nhanh cùng tuổi, cùng giới. Giới lão khoa coi tốc độ đi như một dấu hiệu sinh tồn bổ sung.
• Bước ngắn, lê chân, ít đánh tay, khởi bước khó là những dấu hiệu bác sĩ để ý khi nghi bệnh Parkinson.
• Đi lệch về một bên, một chân kéo lê có thể là dấu hiệu của đột quỵ cũ, hoặc đột quỵ đang xảy ra nếu xuất hiện đột ngột.
• Đi khập khiễng, dáng lắc hông thường gặp ở người thoái hoá khớp gối, khớp háng, hoặc yếu cơ hông.
• Đi loạng choạng, mất thăng bằng có thể do rượu, do thuốc, do bệnh tai trong, bệnh tiểu não, hoặc tụt đường huyết.

Nghĩa là có những dáng đi "xấu" theo sách tướng mà thật ra là lời nhắc đi khám. Một cụ già bắt đầu đi chậm hơn, lê chân hơn so với năm ngoái nên được đưa đi khám, chứ không phải bị coi là "vận xuống".

Điều dáng đi cho biết: tâm trạng và cách người khác nhìn mình

Nghiên cứu tâm lý học cho thấy người ta nhận ra cảm xúc khá tốt chỉ từ dáng đi: người buồn đi chậm, đầu cúi, ít đánh tay; người vui đi nhanh, bước nảy hơn; người giận bước nặng. Những thí nghiệm dùng hình chấm sáng gắn ở khớp (người xem chỉ thấy các chấm chuyển động) cho thấy người xem vẫn đoán được cảm xúc và giới tính khá đúng.

Chiều ngược lại cũng có ý nghĩa: người khác đánh giá mình qua dáng đi, dù đánh giá ấy có đúng hay không. Một dáng đi thẳng, nhịp đều thường được đánh giá là tự tin, khoẻ. Đó là lý do lời khuyên của sách tướng về dáng đi, nếu bỏ đi phần phán số, vẫn có ích: đi thẳng, bước đều, nhìn phía trước.

Nhưng đánh giá tính cách lâu dài qua dáng đi thì kém tin cậy hơn nhiều. Các nghiên cứu "lát cắt mỏng" (đánh giá người qua vài giây quan sát) cho thấy người xem đoán được phần nào tính hướng ngoại, còn những nét sâu hơn như trung thực, đáng tin thì gần như đoán mò.

Dáng đi đổi được

Phần lớn dáng đi là thói quen và thể lực, nên đổi được (người tập dưỡng sinh có cả một phép riêng cho việc đi, xem bài thiền hành và thiền ngồi):

1. Tư thế: giảm cúi đầu nhìn điện thoại khi đi; giữ mắt nhìn phía trước vài mét.
2. Giày: giày vừa chân, đế không quá cao, không quá mòn lệch.
3. Sức cơ: các bài tập cơ hông, cơ đùi, cơ thân giúp bước vững và thân ít lắc.
4. Đau: dáng đi lệch do đau gối, đau lưng sẽ chỉ đổi khi chữa được cái đau, không phải khi "sửa tướng".

Vì đổi được, dáng đi càng không thể là dấu hiệu của một số phận định sẵn.

Sách cổ nói gì

Dịch: Tà hay chính xem ở mắt mũi; thật hay giả xem ở môi miệng; công danh xem khí khái; phú quý xem tinh thần; chủ kiến xem móng tay; sóng gió xem gân chân; muốn xem mạch lạc thì ở cả trong lời nói. — Khẩu quyết xem người gán cho Tăng Quốc Phiên (theo bản lưu hành; câu này không nằm trong bảy chương chính của Băng Giám, nhưng hay được in kèm)

Thần Tướng Toàn Biên, mục luận dáng đi, đại ý: người quý đi như thuyền lướt trên nước, thân không nghiêng lệch; đi như rắn lượn, như sẻ nhảy (sách hay chép gọn là "xà hành tước dược"), đầu cúi, thân lắc là dáng không vững.

Luận Ngữ, thiên Hương Đảng, đại ý: Khổng Tử vào cửa cung thì khom mình như cửa không đủ chỗ, đứng không đứng giữa cửa, đi không giẫm lên ngạch cửa.

Bình: hai cách đọc dáng đi đứng cạnh nhau. Tướng thư đọc dáng đi để đoán người; Luận Ngữ tả dáng đi để dạy cách sống có lễ. Cách thứ hai bền hơn: nó không cần ai tin vào số phận mà vẫn có ích.

Đọc cho đúng mức

• Dáng đi phản ánh sức khoẻ, tâm trạng, thói quen nhiều hơn tính cách cố định. Đọc dáng đi để đoán giàu nghèo, thọ yểu là vượt quá điều nó nói được.
• Đừng chê dáng đi của người già, người bệnh, người khuyết tật. Dáng đi của họ là chuyện cơ thể, không phải chuyện "tướng".
• Văn hoá ảnh hưởng dáng đi. Người quen đi chân đất, người quen đi giày cao gót, người lớn lên ở vùng núi có dáng đi khác nhau.
• Mô tả trong sách tướng là đại ý; các tướng thư có nhiều dị bản, các câu ví (thuyền, rắn, sẻ) được diễn đạt khác nhau giữa các bản.

Việc nên làm

1. Tự quay một đoạn video mình đi bộ bình thường: xem đầu có cúi, vai có lệch, bước có đều không.
2. Với cha mẹ lớn tuổi, để ý tốc độ đi và độ vững qua từng năm; đi chậm hẳn, hay vấp, hay ngã là lý do đi khám lão khoa.
3. Đi cấp cứu ngay khi một người đột nhiên đi lệch, yếu một bên, méo miệng, nói khó.
4. Đánh giá người khác qua việc làm theo thời gian, không qua vài bước chân.

✨Hỏi AI Huyền Học
Hỏi bất cứ điều gì về tử vi, Kinh Dịch, phong thuỷ, ngày tốt xấu.✨ Dùng thử

Nguồn tham khảo

• Thần Tướng Toàn Biên — mục luận dáng đi, dáng đứng (đại ý).
• Khẩu quyết xem người gán cho Tăng Quốc Phiên, hay in kèm Băng Giám — câu "phong ba khán cước cân" (nguyên văn theo bản lưu hành).
• Luận Ngữ, thiên Hương Đảng — dáng đi đứng của Khổng Tử (đại ý).
• S. Studenski và cộng sự, "Gait speed and survival in older adults", JAMA, 2011.