Tú Cang (Cang Kim Long): cổ rồng Thanh Long, bốn sao mờ trong Xử Nữ và một tú bị chấm xấu

Cang, tú thứ hai, là đoạn cổ của rồng Thanh Long. Gọi đủ là Cang Kim Long: diệu sao Kim, con rồng, nên ngày Cang luôn là thứ Sáu. Trên lịch Việt, Cang thuộc nhóm tú xấu, chỉ được ghi hợp cắt may, còn kiêng chôn cất, cưới hỏi, kiện tụng, dựng nhà. Ngày Cang duy nhất của tháng Giêng 2027 là thứ Sáu 5/3.

Cổ rồng nối sừng với thân

Chữ "cang" gốc nghĩa là cổ, cuống họng, về sau còn mang nghĩa "cao, ngẩng lên". Đặt trên hình con rồng phương Đông, Cang là đoạn cổ vươn ra từ sau cặp sừng Giác, dẫn xuống ngực ở tú Đê. Bốn sao của tú xếp thành một đường cong nhẹ, nhìn kỹ giống cái cổ đang ngoái.

Sách Nhĩ Nhã, thiên Thích Thiên, gọi chung hai tú Giác và Cang là "Thọ Tinh". Đây là tên một trong mười hai chặng mà sao Mộc đi qua mỗi năm, không phải ông Thọ râu dài trên tranh Tết. Ông Thọ trong tín ngưỡng dân gian được gắn với sao Nam Cực Lão Nhân, tức sao Canopus ở tận trời phía nam. Hai chữ "Thọ Tinh" trùng nhau nên sách báo hay lẫn, và không ít trang viết rằng tú Cang "chủ về sống lâu". Nghĩa gốc trong Nhĩ Nhã chỉ là một vùng trời.

Sử ký, thiên Thiên quan thư, theo đại ý thường được dẫn, coi Cang là "miếu ngoài" và gắn nó với chuyện bệnh tật. Có thể đó là một trong những gốc xa của việc lịch đời sau xếp Cang vào nhóm xấu, nhưng sách không nói rõ mối nối ấy, nên chúng tôi chỉ nêu như một giả thuyết.

Cang Kim Long: diệu sao Kim, con rồng giữa cổ rồng

Chữ "Kim" trỏ sao Kim, diệu cai quản thứ Sáu. Chữ "Long" là con rồng: tú nằm ở cổ rồng được gán chính con rồng, một sự trùng khớp mà ít tú khác có được. Bốn tú cùng mang diệu Kim là Cang, Ngưu, Lâu, Quỷ; bảng Việt chỉ chấm Lâu tốt, ba tú kia đều xấu. Ai hay xem lịch sẽ để ý thứ Sáu ít khi được tú khen.

Ngọc Hạp chấm tú Cang thế nào

Đại ý lời giải trong các bản Ngọc Hạp lưu hành ở Việt Nam:

• Hợp: cắt may, may mặc.
• Kiêng: chôn cất, cưới hỏi, kiện tụng, dựng nhà.

Bài ca 28 tú trong sách lịch nói việc dựng làm vào ngày Cang thì người đứng đầu nhà dễ gặp chuyện không yên trong ít ngày sau. Chúng tôi chép đại ý, không chép nguyên văn vì các bản khác chữ nhau ở câu này. Cách đọc hợp lý hôm nay: đây là lời khuyên chậm lại với những việc lớn, có nhiều người liên quan, chứ không phải lời báo trước điều gì cụ thể.

Còn vì sao cắt may lại được chừa ra? Sách không giải thích. Một cách hiểu là việc may vá là việc nhỏ trong nhà, không "động" tới đất, tới người ngoài, nên ít bị tú chi phối.

Nhìn tú Cang trên trời thật

Cang khó nhìn hơn Giác nhiều. Bốn sao của nó (kappa, iota, phi, lambda Xử Nữ) đều mờ, sáng chừng cấp 4 đến cấp 5, ở thành phố gần như không thấy bằng mắt thường. Cách tìm: lấy Spica làm mốc rồi dò sang phía đông khoảng mười độ, chừng một nắm tay giơ thẳng trước mặt.

Tại Hà Nội, giữa tháng Hai 2027, sao mốc kappa Xử Nữ mọc lúc chừng 22 giờ 45 và qua kinh tuyến lúc khoảng 4 giờ 30 sáng. Bề rộng của tú, đo theo xích kinh năm 2027, chỉ khoảng 9,5 độ, hẹp hơn Giác một chút.

Mặt Trăng thật đi qua vùng tú Cang từ khoảng 23 giờ đêm 25/2 tới chiều 26/2/2027, đúng ngày tú trực trên lịch là Quỷ. Ngày lịch ghi Cang, 5/3, thì Mặt Trăng đã sang vùng tú Ngưu rồi tú Nữ, gần sát Mặt Trời và không nhìn thấy được.

Ngày tú Cang trong tháng Giêng Đinh Mùi 2027

Hai ngày Cang quanh Tết, máy tính và đối chiếu lại bằng số ngày Julius:

Ngày 5/3 cho thấy chiều ngược lại với nhiều ngày khác: tú bị chấm xấu, nhưng thần trực là Ngọc Đường hoàng đạo và không trùng Tam Nương, Nguyệt Kỵ hay Sát Chủ. Với việc nhỏ, nhiều người chọn ngày sẽ coi ngày này là dùng được. Lần tới tú Cang trực ngày là thứ Sáu 2/4/2027.

🗓️Xem ngày tốt xấu
Một ngày bất kỳ: hoàng đạo, trực, nhị thập bát tú, giờ tốt, việc nên tránh.✨ Dùng thử

Một tú xấu nặng nhẹ ra sao

Trong lịch Việt, tú là một trong nhiều lớp chấm ngày, xếp sau hoàng đạo, hắc đạo, trực và tuổi. Một tú xấu không tự gạch được ngày; nó chỉ trừ bớt điểm. Với việc lớn như cưới hỏi hay động thổ, người cẩn thận thường tránh ngày Cang để khỏi phải cân nhắc thêm; với việc thường ngày, tú Cang gần như không đáng bận tâm.

Nguồn tham khảo

• Nhĩ Nhã, thiên Thích Thiên — Thọ Tinh là Giác, Cang (đại ý)
• Sử ký, Thiên quan thư — tú Cang (đại ý)
• Ngọc Hạp thông thư bản Việt — lời giải tú Cang (đại ý)
• Ngày tú trực năm 2027: bộ máy xem ngày của aihuyenhoc.com, đối chiếu số ngày Julius; vị trí sao, Mặt Trăng cho Hà Nội tính bằng PyEphem