Tú Thất (Thất Hoả Trư): sao Định báo mùa dựng nhà, cạnh tây hình vuông Phi Mã

Thất, tú thứ mười ba, là hai sao làm cạnh tây hình vuông lớn trong chòm Phi Mã, tên cổ là sao Định. Thất Hoả Trư mang diệu sao Hoả và con lợn, nên ngày Thất luôn là thứ Ba. Lịch Việt khen Thất hợp xây cất, cưới hỏi, chôn cất, trổ cửa, và không ghi việc kiêng. Thất trực ngày 16/2/2027, tức 11 tháng Giêng.

"Thất" là cái nhà

Tên đầy đủ thời cổ của tú là Doanh Thất, nghĩa là dựng nhà, nhà cửa. Nhĩ Nhã, thiên Thích Thiên, ghi:

Doanh Thất gọi là sao Định. — Nhĩ Nhã, Thích Thiên

Cái tên "Định" dẫn thẳng tới một bài thơ trong Kinh Thi, phần Dung Phong:

Sao Định vừa đứng giữa trời, bèn dựng cung điện ở đất Sở. — Kinh Thi, Dung Phong, Định chi phương trung

Lời chú truyền thống giảng rằng vào đầu mùa đông, lúc mùa màng đã xong, chập tối thấy sao Định lên giữa trời là thời điểm người ta bắt tay vào dựng nhà, xây cung. Nghĩa là, từ rất lâu trước khi có lịch Ngọc Hạp, tú Thất đã là "ngôi sao báo mùa làm nhà" của người nông dân Trung Hoa.

Đặt cạnh lời giải Ngọc Hạp, mạch nối hiện ra rõ hơn bất kỳ tú nào khác: Thất được khen hợp xây cất, và cái tên của nó vốn nghĩa là "cái nhà". Đây là trường hợp hiếm mà việc nên làm trên tờ lịch còn giữ được dấu vết của một tập quán nông lịch có ghi chép.

Hai nửa của một cái nhà

Thời cổ, Doanh Thất có lẽ là một nhóm bốn sao làm thành hình vuông lớn. Về sau hình vuông được tách đôi: hai sao phía tây giữ tên Thất, hai sao phía đông thành tú Bích, tức "bức vách phía đông" của ngôi nhà. Nhĩ Nhã khi nói tới vùng trời này cũng nhắc Doanh Thất và Đông Bích đi liền với nhau.

Trên trời thật, hai sao của tú Thất là alpha Phi Mã (Markab) và beta Phi Mã (Scheat), cạnh tây của "hình vuông Phi Mã" mà người mới tập ngắm sao hay dùng làm mốc mùa thu.

Thất Hoả Trư: sao Hoả, thứ Ba và con lợn

Diệu của Thất là sao Hoả, nên ngày Thất luôn là thứ Ba. Thứ Ba có bốn tú Vĩ, Thất, Chủy, Dực; hai tú đầu tốt, hai tú sau xấu.

"Trư" là con lợn, con giáp của chi Hợi. Trên vòng mười hai chi, Thất và Bích nằm ở cung Hợi, và Thất nhận đúng con giáp của cung. Cái nhà với con lợn đặt cạnh nhau, người Việt đọc lên thấy quen: chữ "gia" (nhà) trong chữ Hán vẽ con lợn dưới mái nhà.

Ngọc Hạp chấm tú Thất thế nào

Ngọc Hạp bản Việt ghi cho tú Thất, tóm lại:

• Hợp: xây cất, cưới hỏi, chôn cất, trổ cửa.
• Kiêng: sách để trống.

Thất và Bích là hai tú tốt đứng cuối Huyền Vũ, khép lại chuỗi bốn tú xấu Ngưu, Nữ, Hư, Nguy. Đáng để ý là Thất cho phép trổ cửa, việc mà tú Nữ và tú Nguy đều kiêng.

Ngày tú Thất trong tháng Giêng Đinh Mùi 2027

Tính bằng máy, đối chiếu phép chia số ngày Julius, tháng Giêng có một ngày Thất:

Ngày 16/2 có tú tốt nhất cho việc nhà cửa, không trùng ngày gạch, nhưng thần trực là Thiên Hình hắc đạo và trực Kiến. Ai định động thổ sau Tết sẽ phải cân hai lớp này với tuổi chủ nhà. Ngày Thất kế tiếp, thứ Ba 16/3/2027, rơi vào Kim Quỹ hoàng đạo và trực Bình, nhiều lớp thuận hơn.

🗓️Xem ngày tốt xấu
Một ngày bất kỳ: hoàng đạo, trực, nhị thập bát tú, giờ tốt, việc nên tránh.✨ Dùng thử

Nhìn tú Thất trên trời thật

Hình vuông Phi Mã đẹp nhất vào các tối tháng Chín, tháng Mười, khi nó đứng gần đỉnh đầu. Tháng Giêng âm lịch năm 2027, nó đã ngả về tây: lúc 19 giờ giữa tháng Hai, hai sao của tú Thất chỉ còn cao chừng mười đến mười lăm độ trên trời tây, nên phải nhìn ngay khi trời vừa tối và ở nơi chân trời tây không bị nhà cao che.

Đầu tháng Giêng có một cảnh đẹp: từ sáng 9/2 tới tối 10/2/2027 (mùng 4, mùng 5 Tết), Mặt Trăng lưỡi liềm đi trong vùng tú Thất. Lúc 19 giờ ngày 10/2, trăng cao khoảng 26 độ trên trời tây, nằm phía nam hình vuông Phi Mã. Hai ngày ấy lịch ghi tú Vĩ và tú Cơ. Ngày lịch ghi tú Thất, 16/2, thì Mặt Trăng đã tới gần sao Elnath ở sừng con bò Kim Ngưu.

Nguồn tham khảo

• Kinh Thi, Dung Phong, bài Định chi phương trung — "Định chi phương trung, tác vu Sở cung"
• Nhĩ Nhã, thiên Thích Thiên — "Doanh Thất vị chi Định"
• Ngọc Hạp thông thư bản Việt — lời giải tú Thất (đại ý)
• Ngày tú trực năm 2027: bộ máy xem ngày của aihuyenhoc.com, đối chiếu số ngày Julius; vị trí sao, Mặt Trăng cho Hà Nội tính bằng PyEphem