Tú Đẩu (Đẩu Mộc Giải): Nam Đẩu sáu sao, cái đấu đong của phương Bắc và tú rộng nhất Huyền Vũ

Đẩu là tú thứ tám, mở đầu Huyền Vũ: sáu sao trong chòm Nhân Mã hình cái đấu, thường gọi là Nam Đẩu. Đẩu Mộc Giải mang diệu sao Mộc, vật tượng là con giải trãi, nên ngày Đẩu trùng thứ Năm. Tú này được chấm tốt, hợp sửa mộ, buôn bán, giao dịch, chỉ kiêng đi thuyền. Ngày Đẩu của tháng Giêng 2027 là mùng 6 Tết (11/2).

Nam Đẩu không phải Bắc Đẩu

Bầu trời có hai cái "đấu". Bắc Đẩu là chòm bảy sao quen thuộc ở trời phía bắc, trong chòm Gấu Lớn, không thuộc 28 tú. Nam Đẩu là sáu sao của tú Đẩu, nằm ở trời phía nam, trong chòm Nhân Mã, chỗ người phương Tây thấy cán và nắp của chiếc ấm trà. Hai cái đấu đều có lòng và cán, nhưng Nam Đẩu nhỏ hơn, mờ hơn, và nằm sát đường đi của Mặt Trời, Mặt Trăng.

Tên gọi giống nhau khiến hai chòm hay bị lẫn, nhất là trong chuyện tín ngưỡng. Sưu Thần Ký kể đại ý chuyện thầy Quản Lộ chỉ cho chàng Nhan Siêu tìm hai ông già đánh cờ dưới gốc dâu: ông ngồi phía nam là Nam Đẩu giữ sổ sinh, ông ngồi phía bắc là Bắc Đẩu giữ sổ mất. Từ chuyện ấy mà có câu "Nam Đẩu chú sinh, Bắc Đẩu chú tử", nền của tục Nam Tào, Bắc Đẩu. "Nam Đẩu" trong chuyện chính là tú Đẩu này.

Còn "Nam Đẩu tinh hệ" trong Tử Vi là một nhóm sao tính toán trên lá số, không trùng với sáu sao thật của tú Đẩu. Ba lớp tên giống nhau, ba thứ khác nhau.

Cái đấu cán hướng tây

Bài Đại Đông trong Kinh Thi nói về cái đấu này hai lần. Câu được dẫn nhiều nhất là cái đấu không múc được rượu. Câu tiếp theo tả dáng của nó:

Phía Bắc có sao Đẩu, cái cán giơ về phía tây. — Kinh Thi, Tiểu Nhã, bài Đại Đông

"Phía Bắc" ở đây là phía bắc so với sao Cơ vừa nhắc ở câu trước, và vì thế nhiều nhà chú giải cho rằng cái đấu trong bài là Nam Đẩu; cũng có người đọc là Bắc Đẩu. Nhìn bầu trời thì cách đọc thứ nhất rất khớp: Nam Đẩu nằm ngay phía bắc cái nia của tú Cơ, hai chòm sát vai nhau trên cùng một khoảng trời.

Đẩu Mộc Giải: sao Mộc, thứ Năm và con giải trãi

Diệu của Đẩu là sao Mộc, giống tú Giác, nên cũng giữ thứ Năm. "Giải" là con giải trãi, loài thú một sừng trong truyền thuyết, tượng trưng cho sự phân xử công bằng, hay được tạc trước cửa công đường. Nhiều bảng tiếng Việt dịch thành "con cua", nhầm sang một chữ "giải" khác.

Đẩu và Ngưu cùng chia nhau cung Sửu trên vòng mười hai chi. Ngưu nhận con trâu của chi Sửu, còn Đẩu nhận con giải trãi, loài thú có sừng mà sách thường tả dáng như dê hay trâu.

Tú Đẩu cũng là tú rộng nhất trong mười bốn tú Đông và Bắc: đo theo xích kinh năm 2027, nó trải gần 24 độ, gấp bốn lần tú Phòng.

Ngọc Hạp chấm tú Đẩu thế nào

Tóm đại ý lời giải tú Đẩu theo Ngọc Hạp bản Việt:

• Hợp: sửa sang mồ mả, buôn bán, giao dịch, ký kết, cầu công danh.
• Kiêng: đi thuyền.

Cái đấu là đồ đong lường ở chợ, và những việc tú Đẩu được khen phần lớn đều dính tới đong đếm, trao đổi. Có thể người soạn lịch đã nghĩ theo hình dáng của chòm sao; sách không nói rõ.

Ngày tú Đẩu trong tháng Giêng Đinh Mùi 2027

Máy tính cho tháng Giêng một ngày Đẩu, khớp với phép đếm số ngày Julius:

Mùng 6 Tết có tú tốt và không trùng ngày gạch nào, nhưng thần trực là Huyền Vũ hắc đạo và trực Nguy. Mùng 6 là ngày nhiều cửa hàng mở lại sau Tết; với việc mở hàng nhỏ, ngày này thường được coi là dùng được, còn với việc lớn như khai trương chính thức, người chọn ngày sẽ cân thêm tuổi chủ. Ngày Đẩu sau đó rơi vào thứ Năm 11/3/2027.

🗓️Xem ngày tốt xấu
Một ngày bất kỳ: hoàng đạo, trực, nhị thập bát tú, giờ tốt, việc nên tránh.✨ Dùng thử

Nhìn tú Đẩu trên trời thật

Sao mốc phi Nhân Mã ở Hà Nội giữa tháng Hai 2027 mọc chừng 3 giờ 50 sáng. Muốn thấy cái đấu, nhìn về đông nam lúc 5 giờ.

Tháng Giêng năm nay, tú Đẩu có hai vị khách sáng. Từ khoảng 13/2 tới 4/3/2027, sao Kim (sao Mai) đi trong vùng tú Đẩu, mỗi sáng đứng cao chừng 20 độ trên trời đông nam lúc 5 giờ 30. Rạng sáng 3/3/2027 (26 tháng Giêng), Mặt Trăng lưỡi liềm cuối tháng đứng sát sao Nunki, một trong sáu sao của cái đấu, cách chưa tới một độ. Ngày hôm ấy lịch ghi tú Chẩn; còn ngày lịch ghi tú Đẩu, 11/2, thì Mặt Trăng đang ở tận vùng Khuê phía tây.

Nguồn tham khảo

• Kinh Thi, Tiểu Nhã, bài Đại Đông — "Duy Bắc hữu Đẩu, tây bính chi yết"
• Sưu Thần Ký — chuyện Quản Lộ và Nhan Siêu (đại ý)
• Ngọc Hạp thông thư bản Việt — lời giải tú Đẩu (đại ý)
• Ngày tú trực năm 2027: bộ máy xem ngày của aihuyenhoc.com, đối chiếu số ngày Julius; vị trí sao, Mặt Trăng, sao Kim cho Hà Nội tính bằng PyEphem