Tú Hư (Hư Nhật Thử): vùng trời trống ở chính Bắc, sao định giữa thu trong Nghiêu Điển

Hư, tú thứ mười một, đứng chính giữa Huyền Vũ: hai sao ở vùng trời trống thuộc chòm Bảo Bình và Tiểu Mã. Tên đủ Hư Nhật Thử ghép Mặt Trời với con chuột, và ngày Hư bao giờ cũng là Chủ nhật. Lịch Việt không ghi cho Hư việc nào hợp, chỉ ghi kiêng xây cất, cưới hỏi, khai trương. Trong tháng Giêng 2027, Hư trực vào Chủ nhật 14/2.

Cái tên "trống rỗng"

Chữ "hư" nghĩa là trống, rỗng. Nhìn lên vùng trời của tú, người ta hiểu ngay vì sao: hai sao của nó (beta Bảo Bình và alpha Tiểu Mã) đứng cô đơn giữa một khoảng tối ít sao sáng. Nhĩ Nhã, thiên Thích Thiên, đại ý ghi ba tên khác của tú: Huyền Hiêu (vùng đen rỗng), "gò hoang của Chuyên Húc" và Bắc Lục (đất phía Bắc). Cả ba đều xoay quanh ý tối, lạnh, phía bắc, ứng với mùa đông và hành Thuỷ của Huyền Vũ.

Sử ký, thiên Thiên quan thư, đại ý gắn Hư với chuyện tang khóc. Nét nghĩa u buồn ấy có thể đã góp phần khiến lịch đời sau xếp Hư vào hàng tú xấu, dù sách không nói rõ.

Sao định giữa mùa thu

Hư lại có một vai trò rất "khoa học" trong một trong những sách cổ nhất của Trung Hoa. Thượng Thư, thiên Nghiêu Điển, chép bốn ngôi sao chập tối dùng để định bốn mùa; câu về mùa thu là:

Đêm và ngày dài bằng nhau, sao Hư đứng giữa trời lúc chập tối, lấy đó định giữa mùa thu. — Thượng Thư, Nghiêu Điển

Các nhà thiên văn hiện đại dùng chính câu này cùng ba câu kia để thử ước đoán niên đại của những quan sát ghi trong Nghiêu Điển, vì do tuế sai, vị trí các sao lúc chập tối đổi dần qua hàng nghìn năm. Kết quả các nhà nghiên cứu đưa ra không thống nhất, nhưng đều cho thấy những câu này phản ánh quan sát thật, không phải điển tích bịa.

Tả truyện, năm thứ tư đời Lỗ Chiêu công, có câu đại ý: thời xưa, lúc Mặt Trời ở Bắc Lục thì cất băng vào hầm. Bắc Lục chính là Hư, và câu ấy cho biết Mặt Trời đi qua vùng tú Hư vào giữa mùa giá rét. Năm 2027, tính bằng thư viện thiên văn, Mặt Trời đi trong vùng tú Hư từ khoảng 10/2 tới 18/2, tức tuần đầu sau Tết.

Hư Nhật Thử: con chuột ở chính Bắc

Diệu của Hư là Mặt Trời, vì thế ngày Hư luôn là Chủ nhật. "Thử" là con chuột, con giáp của chi Tý, mà Tý là chính Bắc. Hư lại là tú thứ tư, tú chính giữa trong bảy tú Huyền Vũ. Một tú đứng giữa phương Bắc, mang con giáp của phương Bắc, và mang diệu Mặt Trời: cùng một kiểu sắp đặt với tú Phòng ở giữa phương Đông.

Ngọc Hạp chấm tú Hư thế nào

Lời giải tú Hư trong các bản Ngọc Hạp, đại ý:

• Hợp: để trống, không có việc nào.
• Kiêng: xây cất, cưới hỏi, khai trương.

Bốn tú liền nhau Ngưu, Nữ, Hư, Nguy ở giữa phương Bắc đều bị chấm xấu: bốn tú xấu liền nhau, chuỗi dài nhất trong mười bốn tú Đông và Bắc. Chỉ Đẩu ở đầu và Thất, Bích ở cuối được chấm tốt.

Ngày tú Hư trong tháng Giêng Đinh Mùi 2027

Bộ máy xem ngày và phép đếm Julius cùng cho một ngày Hư trong tháng:

Ngày 14/2 năm nay đẹp ở nhiều lớp: Thanh Long hoàng đạo, trực Khai, không trùng ngày gạch nào, lại rơi vào Chủ nhật và ngày lễ tình nhân. Chỉ có tú Hư bị chấm xấu và kiêng đúng việc cưới hỏi. Cặp nào định chọn ngày này làm lễ sẽ gặp hai lời khuyên trái nhau; theo thứ tự ưu tiên phổ biến, hoàng đạo và trực đứng trước tú, còn tuổi hai người thì đứng trước tất cả. Bài xem ngày cưới bàn kỹ hơn. Chủ nhật 14/3/2027 là lần kế tiếp tú Hư trực ngày.

🗓️Xem ngày tốt xấu
Một ngày bất kỳ: hoàng đạo, trực, nhị thập bát tú, giờ tốt, việc nên tránh.✨ Dùng thử

Nhìn tú Hư trên trời thật

Sao mốc beta Bảo Bình (Sadalsuud) sáng cấp 2,9, cũng là sao sáng nhất chòm Bảo Bình. Bề rộng tú Hư chừng 8,6 độ xích kinh.

Suốt tháng Giêng, tú Hư nằm ngay cạnh Mặt Trời nên không thấy được. Mùa đẹp là các tối tháng Chín, tháng Mười, khi Hư đứng gần giữa trời lúc chập tối, đúng như mô tả "giữa thu" của Nghiêu Điển, chỉ lệch đi chút ít do tuế sai.

Nguồn tham khảo

• Thượng Thư, thiên Nghiêu Điển — "Tiêu trung tinh Hư, dĩ ân trọng thu"
• Nhĩ Nhã, thiên Thích Thiên — Huyền Hiêu, Bắc Lục là Hư (đại ý)
• Tả truyện, Chiêu công năm thứ tư — Mặt Trời ở Bắc Lục thì cất băng (đại ý)
• Sử ký, Thiên quan thư — tú Hư (đại ý)
• Ngọc Hạp thông thư bản Việt — lời giải tú Hư (đại ý)
• Ngày tú trực năm 2027: bộ máy xem ngày của aihuyenhoc.com, đối chiếu số ngày Julius; vị trí Mặt Trời tính bằng PyEphem