Tú Khuê (Khuê Mộc Lang): sao chủ văn chương, tốt cho dựng nhà, kiêng chôn cất

Tú Khuê, tên đầy đủ Khuê Mộc Lang, là tú thứ mười lăm, mở đầu bảy tú phương Tây (Bạch Hổ). Tú mang hình con sói và diệu sao Mộc, vì thế ngày Khuê nào cũng là thứ Năm. Lịch Việt chấm Khuê là tú xấu, nhưng sách vẫn cho dựng nhà, nhập học, cầu công danh; kiêng chôn cất, khai trương, trổ cửa và kiện tụng.

🗓️Xem ngày tốt xấu
Một ngày bất kỳ: hoàng đạo, trực, nhị thập bát tú, giờ tốt, việc nên tránh.✨ Dùng thử

Khuê đứng ở đâu trong 28 tú

Bảy tú phương Tây đọc liền là Khuê, Lâu, Vị, Mão, Tất, Chủy, Sâm, ghép lại thành con hổ trắng. Khuê nằm ở phần đuôi và chân sau của con hổ ấy, tiếp ngay sau tú Bích, tú cuối của phương Bắc. Chữ Khuê gốc chỉ khoảng giữa hai đùi, tức dáng một bước chân dạng ra, vì các sao của tú này xếp thành một vòng cong dài như hai chân khép lại ở hai đầu.

"Khuê" là tên tú. "Mộc" là diệu, một trong bảy thiên thể (Mặt Trời, Mặt Trăng và năm hành tinh) gán cho các ngày trong tuần; Mộc ứng với thứ Năm, nên ngày Khuê không bao giờ rơi vào thứ khác. "Lang" là con sói. Đứng ngay sau Khuê là Lâu Kim Cẩu, con chó, nên hai tú đầu phương Tây là một cặp thú họ chó, một hoang một nhà.

Dân gian còn gán cho 28 tú 28 vị tướng Vân Đài đời Đông Hán; tướng ứng với tú Khuê là Mã Vũ, theo bảng dữ liệu lịch Việt lưu hành.

Sao chủ văn chương

Điều làm tú Khuê nổi tiếng hơn hẳn các tú cùng phương không nằm ở chuyện chọn ngày. Từ đời Hán đã có thuyết "Khuê chủ văn chương": vòng sao cong của tú Khuê được ví với nét chữ, nên Khuê thành sao của người đọc sách. Ở Việt Nam, dấu vết rõ nhất là Khuê Văn Các trong Văn Miếu Hà Nội, gác nhỏ dựng năm 1805 để ngắm sao Khuê, nay là biểu tượng của Thủ đô. Chữ "Khuê" trong tên gác chính là tú này.

Cũng vì thế mà lời giải Ngọc Hạp cho tú Khuê, dù chấm xấu, vẫn để "nhập học" và "ra đi cầu công danh" trong cột việc nên làm.

Việc nên làm và việc kiêng

Tú Khuê được Ngọc Hạp chia việc như sau (đại ý):

Câu mở đầu bài thơ tú Khuê trong Ngọc Hạp:

Sao Khuê mà khởi tạo thì được điềm lành. Phần sau bài thơ đổi giọng, nói chôn cất và mở cửa tháo nước ngày này dễ sinh chuyện buồn, chuyện kiện cáo. Ý chung khớp với bảng trên: dựng thì được, chôn và mở thì nên tránh.

Lời giải còn có phần "ngoại lệ" theo chi của ngày. Ngày Khuê gặp chi Thìn được coi là tốt vừa; gặp chi Thân thì cùng một đoạn văn vừa ghi "hãm địa, văn khoa thất bại" vừa ghi "đăng viên, tiến thân danh". Hai câu trái nhau trong cùng một lời giải cho thấy văn bản đã qua nhiều lớp chép.

Có một chi tiết chỉ lộ ra khi tính bằng máy. Vòng tú dài 28 ngày, vòng 12 chi lệch nhau 4 ngày mỗi vòng, nên tú Khuê chỉ bao giờ rơi vào ba chi Tý, Thìn, Thân. Lời giải có nhắc ngày Khuê gặp chi Ngọ, "nhất là Canh Ngọ", là trường hợp không thể xảy ra trong vòng tú trực ngày liên tục mà lịch Việt đang dùng.

Tú Khuê trên bầu trời thật

Các sao của tú Khuê trải qua hai chòm Tiên Nữ và Song Ngư theo cách gọi phương Tây, phần lớn mờ, cần trời tối mới nhìn đủ vòng. Sát bên các sao của tú Khuê là thiên hà Tiên Nữ, vệt sáng mờ mà người có mắt tốt thấy được bằng mắt thường ở nơi ít đèn. Người xưa không biết đó là một thiên hà khác; họ chỉ thấy một đốm mây nhỏ nằm cạnh vòng sao Khuê.

Đầu hôm tháng Giêng âm lịch, vùng sao này đã xuống thấp ở chân trời phía tây và lặn sớm, nên muốn ngắm tú Khuê thì mùa thu là lúc thuận nhất.

Ngày Khuê trong tháng Giêng 2027

Tính bằng bộ máy xem ngày của site, tháng Giêng Đinh Mùi chỉ có một ngày tú Khuê:

Hôm ấy chi Thìn, ứng với ngoại lệ "tốt vừa" của lời giải. Nhưng 13 âm lịch lại là một trong sáu ngày Tam Nương, và bộ máy còn ghi các sao xấu Thiên Tặc, Cửu Không bên cạnh các sao tốt Thiên Phú, Thiên Tài. Lúc 20 giờ tối hôm đó, Mặt Trăng thật đang ở chòm Song Tử, gần sao Pollux, tức vùng tú Tỉnh, cách tú Khuê gần một phần tư vòng trời. Ngày Khuê kế tiếp là thứ Năm 18/3/2027 (11 tháng Hai âm, Bính Thân), đúng ngày chi Thân mà lời giải nói hai ý trái nhau.

Đọc cho đúng mức

Tú Khuê trên lịch là một mắt trong vòng đếm 28 ngày, gắn với thứ Năm, không theo vị trí Mặt Trăng. Trong thực hành, tú đứng sau các lớp chính như xung tuổi, thần hoàng đạo, hắc đạo và trực. Nếu cần một ngày dựng nhà mà các lớp kia đều thuận, chữ "Khuê" trên lịch không phải lý do để bỏ ngày đó; còn với việc tang lễ, nhiều nhà vẫn chọn tránh tú này cho yên lòng người lớn tuổi.