Tú Nguy (Nguy Nguyệt Yến): nóc nhà chênh vênh của Huyền Vũ, tú xấu mà vẫn hợp an táng

Nguy là tú thứ mười hai, ba sao xếp như nóc nhà nhọn giữa chòm Bảo Bình và chòm Phi Mã. Nguy Nguyệt Yến: diệu Mặt Trăng, con én, luôn rơi vào thứ Hai. Bị chấm là tú xấu, Nguy kiêng dựng nhà, trổ cửa, đi thuyền, nhưng lạ ở chỗ vẫn được ghi hợp an táng. Ngày Nguy trong tháng Giêng 2027 là mùng 10 Tết (15/2).

Chữ "nguy" là cao chênh vênh

Ngày nay "nguy" gợi tới nguy hiểm, nhưng nghĩa gốc của chữ là cao, dựng đứng, chênh vênh trên đỉnh. Ba sao của tú (alpha Bảo Bình, theta và epsilon Phi Mã) xếp thành một góc nhọn chĩa lên, giống đầu hồi một mái nhà, hay một người đứng trên chỗ cao.

Sử ký, thiên Thiên quan thư, đại ý gọi Nguy là việc lợp mái, dựng nóc nhà. Đặt cạnh lời giải Ngọc Hạp, ta có một nghịch lý đáng nhìn kỹ: sách thiên văn đời Hán gắn tú này với mái nhà, còn lịch chọn ngày đời sau lại kiêng dựng nhà vào ngày Nguy. Bài ca 28 tú trong sách lịch nói đại ý rằng ngày sao Nguy chớ dựng nhà cao. Có thể chính hình ảnh "nóc nhà chênh vênh" đã chuyển nghĩa: thứ cao và chông chênh thì không nên dựng vào hôm ấy.

Nguy Nguyệt Yến: Mặt Trăng, thứ Hai và con én

Diệu của Nguy là Mặt Trăng, nên ngày Nguy luôn là thứ Hai. Thứ Hai có bốn tú Tâm, Nguy, Tất, Trương; hai tú đầu xấu, hai tú sau tốt.

"Yến" là con én. Nguy cùng Nữ và Hư chia nhau cung Tý của con chuột, và con én đứng ở rìa nhóm này. Con én là chim báo xuân, làm tổ dưới mái hiên: một con vật gắn với mái nhà, đặt vào tú mà sách Hán bảo là mái nhà. Có thể người lập bảng con vật đã nghĩ tới điều đó, dù không văn bản nào nói thẳng.

Ngọc Hạp chấm tú Nguy thế nào

Đại ý lời giải tú Nguy theo các bản lịch Việt:

• Hợp: chôn cất, kê đặt giường.
• Kiêng: dựng nhà, trổ cửa, đi thuyền.

Nguy là một tú xấu "có ngoại lệ". Các tú xấu như Cang, Đê, Tâm, Nữ đều kiêng chôn cất, còn Nguy lại được ghi là hợp. Trong các tú Huyền Vũ bị chấm xấu, đây là tú duy nhất có việc âm phần được khen. Người lo việc an táng vì thế đôi khi gặp lời khuyên dùng ngày Nguy, nghe thì ngược nhưng đúng theo sách.

Ngày tú Nguy trong tháng Giêng Đinh Mùi 2027

Ngày Nguy của tháng Giêng theo bộ máy xem ngày, kiểm lại bằng số ngày Julius:

Mùng 10 Tết có Minh Đường hoàng đạo và không trùng ngày gạch nào, nhưng tú Nguy xấu và trực Bế, trực của sự đóng lại, hợp đắp đê, lấp hố, xây tường rào hơn là mở việc mới. Hai lớp "đóng" (tú kiêng trổ cửa, trực Bế) cùng nói một ý: hôm ấy không hợp để mở thêm lối, khai thêm cửa. Ngày Nguy sau đó là thứ Hai 15/3/2027.

🗓️Xem ngày tốt xấu
Một ngày bất kỳ: hoàng đạo, trực, nhị thập bát tú, giờ tốt, việc nên tránh.✨ Dùng thử

Nhìn tú Nguy trên trời thật

Sao mốc alpha Bảo Bình (Sadalmelik) nằm gần đúng xích đạo trời; sao sáng nhất của tú là epsilon Phi Mã (Enif), cái mũi của con ngựa bay, cấp 2,4. Vùng tú Nguy trải chừng 14,7 độ xích kinh, rộng gần gấp đôi tú Hư bên cạnh.

Từ khoảng 19/2 tới 5/3/2027, Mặt Trời đi trong vùng tú Nguy, nên tú này chìm hẳn trong ánh sáng ban ngày suốt nửa sau tháng Giêng. Trước đó, từ 1/2 tới 18/2, sao Thuỷ cũng đi trong vùng Nguy nhưng chỉ cao chừng 8 độ trên chân trời tây lúc 18 giờ 30, rất khó thấy.

Cảnh dễ bắt gặp hơn là vành trăng non: chập tối 8/2/2027 (mùng 3 Tết), Mặt Trăng mới 3 phần trăm sáng nằm trong vùng tú Nguy, cao chừng 10 độ trên trời tây lúc 18 giờ 30, phải có chân trời quang mới thấy. Ngày lịch ghi tú Nguy, mùng 10, Mặt Trăng đã sang tận vùng tú Tất ở chòm Kim Ngưu.

Nguồn tham khảo

• Sử ký, Thiên quan thư — Nguy là mái nhà (đại ý)
• Bài ca hai mươi tám tú trong sách lịch — câu về tú Nguy (đại ý)
• Ngọc Hạp thông thư bản Việt — lời giải tú Nguy (đại ý)
• Ngày tú trực năm 2027: bộ máy xem ngày của aihuyenhoc.com, đối chiếu số ngày Julius; vị trí Mặt Trời, Mặt Trăng, sao Thuỷ cho Hà Nội tính bằng PyEphem