Quẻ Lôi Phong Hằng (32): bền lâu là bền cái đúng, không phải đứng yên

Quẻ Hằng là quẻ số 32, Chấn (sấm, trưởng nam) ở trên, Tốn (gió, trưởng nữ) ở dưới. Hằng là bền lâu. Lời quẻ: thông, không lỗi, lợi giữ chính, lợi có chỗ đi. Chỗ hay nhất của quẻ là hai chữ cuối: bền mà vẫn đi. Cái bền của Hằng là bền trong chuyển động, không phải đứng im một chỗ.

Hình quẻ: sấm và gió đi cùng nhau

Sấm nổ thì gió nổi, gió nổi thì sấm vang xa; hai thứ hay động nhất trong tám quẻ đơn lại đi chung một đường. Đại Tượng chỉ ghi gọn "lôi phong, Hằng". Thứ không đổi ở đây không phải sự yên lặng mà là nhịp phối hợp.

Hàm liền trước là thiếu nam, thiếu nữ, lúc mới cảm nhau. Hằng là trưởng nam ở trên, trưởng nữ ở dưới, hai người đã thành gia thất. Thoán truyện đại ý: hào dương lên trên, hào âm xuống dưới, sấm gió cùng nhau, thuận mà động, cứng mềm đều ứng, ấy là Hằng. Đọc hôm nay thì ý không nằm ở chuyện ai trên ai dưới, mà ở chỗ mỗi bên có vai riêng và hai bên cùng động theo một nhịp.

Lời quẻ và Thoán truyện

"Hằng, hanh, vô cữu, lợi trinh, lợi hữu du vãng." Thông, không lỗi, lợi giữ chính, lợi có chỗ đi.

Thoán truyện đưa ra những ví dụ của cái bền: mặt trời mặt trăng có trời mà soi được lâu, bốn mùa biến đổi mà thành được lâu, bậc thánh bền với đạo mà thiên hạ hoá thành. Mặt trời mỗi ngày mỗi khác chỗ mọc, bốn mùa thay nhau liên tục; chính sự thay đổi có quy luật ấy là cái lâu. Câu khép của Thoán truyện dựng song song với quẻ Hàm, chỉ thay chữ "cảm" bằng chữ "hằng": nhìn vào cái bền mà hiểu muôn vật.

Đại Tượng: đứng vững, không đổi hướng

"Lôi phong, Hằng; quân tử dĩ lập bất dịch phương." Sấm gió là Hằng; người quân tử theo đó đứng vững mà không đổi phương hướng.

"Phương" là hướng đi, là nguyên tắc. Cách làm có thể đổi theo mùa như gió, nhưng hướng thì giữ. Ngược lại, giữ khư khư cách làm mà mất hướng thì không phải Hằng.

Sáu hào: sáu cách hiểu sai và hiểu đúng chữ bền

Sơ Lục. Đại ý: đào sâu cái bền ngay từ đầu, giữ thế thì xấu, không lợi gì. Mới bắt đầu đã đòi lời hứa trọn đời, đòi sâu, đòi chắc. Cái bền phải được xây dần, không đào một nhát mà thành.

Cửu Nhị. Đại ý: hối tiếc mất. Lời hào chỉ có thế. Dương ở ngôi âm, không đúng chỗ, nhưng ở giữa, biết giữ mức vừa phải, nên điều đáng tiếc tự tan.

Cửu Tam. Đại ý: "bất hằng kỳ đức, hoặc thừa chi tu", không giữ đức cho bền thì có khi chuốc lấy hổ thẹn, cứ thế thì đáng tiếc. Luận Ngữ thiên Tử Lộ chép Khổng Tử dẫn câu này, kèm một lời bình, đại ý: không cần bói cũng biết. Người thất thường thì không cần quẻ nói, ai cũng thấy kết cục.

Cửu Tứ. Đại ý: ruộng săn không có thú. Bền ở sai chỗ. Kiên trì mà đặt vào chỗ không có gì, công sức bao nhiêu cũng không về.

Lục Ngũ. Đại ý: giữ đức cho bền, giữ chính, người vợ thì tốt, người chồng thì xấu. Câu này mang dấu nếp nhà xưa, lấy sự theo một bề làm đức của người nữ. Đọc hôm nay nên tách khỏi chuyện giới: có những vai cần sự trung thành theo một mối, có những vai cần quyết đoán theo việc. Giữ một khuôn cho mọi vai thì hỏng ở vai không hợp.

Thượng Lục. Đại ý: lay động cái bền, xấu. Ở chỗ cùng của quẻ mà cứ khuấy động không thôi. Bền mà lúc nào cũng thay đổi, xáo trộn, thì không còn bền.

Gieo được quẻ Hằng nên đọc thế nào

• Việc làm: trước hết xét xem sức kiên trì đang đặt vào đâu. Hướng đúng thì giữ, dù cách làm phải đổi. Nếu như hào Cửu Tứ, kiên trì mãi một chỗ không có kết quả, thì cái cần đổi là chỗ, không phải lòng.
• Quan hệ: thời của việc giữ gìn hơn là việc mới bắt đầu. Bền không có nghĩa là không thay đổi gì; hai người như sấm với gió, mỗi người mỗi tính mà vẫn đi cùng. Đừng đòi hỏi quá sâu quá sớm như Sơ Lục.
• Việc đang chờ: lời quẻ có "lợi hữu du vãng": vừa chờ vừa làm. Hằng không bảo ngồi yên.

Quẻ trước, quẻ sau, quẻ đảo, quẻ đối

Trước Hằng là Hàm (31), cũng là quẻ đảo của nó: cảm lúc đầu, bền về sau. Sau Hằng là Độn (33): bền tới đâu cũng có lúc phải rút, nên Tự Quái cho lui bước nối theo. Quẻ đối là Ích (42), bớt trên thêm dưới; Hằng và Ích cùng làm bằng sấm và gió, chỉ đổi chỗ trên dưới.