Quẻ Sơn Thiên Đại Súc (26): trời nằm trong núi, chứa lớn rồi mới đi xa

Quẻ Đại Súc là quẻ số 26, Cấn (núi) ở trên, Càn (trời) ở dưới. Súc có ba nghĩa liền nhau: chứa, ghìm lại, nuôi. Núi ghìm được sức mạnh của trời, nên gọi là chứa lớn. Lời quẻ dặn giữ chính, không ăn ở nhà thì tốt, lợi qua sông lớn: tích đủ rồi thì ra gánh việc chung.

Hình quẻ: trời ở trong núi

Đại Tượng nói "thiên tại sơn trung", trời ở trong núi. Hình ảnh lạ, vì trời thì bao la. Ý là cái núi chứa được một thứ lớn hơn chính nó: kiến thức, sức lực, của cải tích qua năm tháng.

So với Tiểu Súc (9), nơi gió (Tốn, âm mềm) chỉ ghìm được trời một chút như mây dày mà chưa mưa, thì ở Đại Súc, núi (Cấn, dương cứng) ghìm được hẳn. Thoán truyện đại ý: cứng mạnh, đầy đặn, sáng rỡ, mỗi ngày đổi mới đức của mình; cứng ở trên mà quý người hiền, giữ được sức mạnh, ấy là chính lớn.

Lời quẻ: không ăn ở nhà thì tốt

"Đại Súc, lợi trinh, bất gia thực cát, lợi thiệp đại xuyên." Lợi giữ chính; không ăn ở nhà thì tốt; lợi qua sông lớn.

"Không ăn ở nhà" theo các nhà chú giải là được ăn lộc của triều đình, tức ra làm việc chung chứ không ngồi nhà hưởng phần tích được. Cái tích chứa không phải để giữ khư khư. Đây là chỗ khác của quẻ: chứa lớn để mang ra dùng, chứ không phải để gom.

Bài quẻ về tài có đặt Đại Súc cạnh Tiểu Súc, Tổn, Ích để so cách người xưa nói về tích luỹ mà không hứa hẹn tiền bạc.

Đại Tượng: biết nhiều lời xưa việc cũ

"Thiên tại sơn trung, Đại Súc; quân tử dĩ đa thức tiền ngôn vãng hành, dĩ súc kỳ đức." Trời ở trong núi; người quân tử theo đó học biết nhiều lời nói của người trước, việc làm của đời trước, để chứa đức của mình.

Đây là quẻ của việc học. Thứ được "chứa" quý nhất không phải của cải mà là hiểu biết rút từ người đi trước. Đọc sách, hỏi người từng làm, ghi chép lại những việc đã qua.

Sáu hào: ghìm và được ghìm

Ba hào dưới là Càn, sức muốn tiến; ba hào trên là Cấn, sức ghìm. Ba cặp ứng nhau: Sơ với Tứ, Nhị với Ngũ, Tam với Thượng.

Sơ Cửu. Đại ý: có nguy, lợi ở chỗ dừng. Sức mới vừa nhóm, bị Lục Tứ ghìm. Biết dừng thì khỏi hỏng.

Cửu Nhị. Đại ý: xe tháo trục. Ở giữa, tự mình tháo bánh không đi, vì biết thời chưa tới. Không phải bị ép dừng mà tự dừng.

Cửu Tam. Đại ý: ngựa tốt đuổi theo nhau, biết gian nan mà bền chính thì lợi; hằng ngày luyện xe và cách phòng vệ thì lợi có chỗ đi. Hào Tam không bị ghìm vì Thượng Cửu cùng là dương, cùng muốn đi. Được đi, nhưng phải tập luyện mỗi ngày.

Lục Tứ. Đại ý: tấm gỗ ngang trên sừng con bê, rất tốt. Ghìm từ lúc sừng chưa mọc, con bê lớn lên không húc người. Ngăn từ đầu là nhẹ nhàng nhất.

Lục Ngũ. Đại ý: răng con heo đã thiến, tốt. Heo đực hung hăng, thiến đi thì răng nanh còn đó mà không dữ. Không bẻ răng mà xử từ gốc. Các nhà chú giải coi đây là phép ghìm khéo: không đối đầu với cái mạnh, mà đổi cái tạo ra sự hung.

Thượng Cửu. Đại ý: sao mà đường trời rộng mở, thông. Hết ghìm, sức tích đã đầy, đường trước mặt thông suốt.

Gieo được quẻ Đại Súc nên đọc thế nào

• Việc làm: thời tích luỹ: học thêm, giữ tiền dự phòng, rèn tay nghề, chờ đủ sức. Khi đủ rồi, quẻ khuyên đem ra làm việc lớn, đừng ngồi nhà giữ.
• Quan hệ: có những phản ứng nên ghìm ngay từ đầu, như tấm gỗ trên sừng bê. Giữ được cơn nóng lúc đầu dễ hơn sửa sau khi đã húc nhau.
• Việc đang chờ: chờ ở đây không phải chờ suông, mà là chờ trong lúc luyện, như hào Cửu Tam luyện xe mỗi ngày. Hào động nào thì xem mình đang ở chỗ bị ghìm hay đã tới lúc được đi.

Quẻ trước, quẻ sau, quẻ đảo, quẻ đối

Trước Đại Súc là Vô Vọng (25), cũng là quẻ đảo của nó. Sau là Di (27): Tự Quái đại ý nói vật chứa rồi mới nuôi được. Quẻ đối là Tụy (45), người và vật tụ về một chỗ: một bên chứa bên trong, một bên quy tụ bên ngoài.